Nínú àwọn ìwé Gíríìkì ìṣáájú àti tí a kọ́ ní ọgbọ́n jù lọ, bí àwọn ti Plato, ἀπεκρίθη (apekrithē) àti ἀποκριθήσομαι (apokrithēsomai) ní ìtumọ̀ passive kì í sábà lò láti fi hàn pé “ó dáhùn.” Dípò bẹ́ẹ̀, ἀποκριθῆναι (apokrithēnai) àti ἀποκρίνασθαι (apokrinasthai) ni a máa ń lò ní ìfẹ̀sowọ́pọ̀.
Fọ́ọ̀mù Passive Nínú Májẹ̀mú Tuntun
Nínú Májẹ̀mú Tuntun, lílò àrà ọ̀tọ̀ wà fún fọ́ọ̀mù passive náà ἀπεκρίθη (apekrithē). Fọ́ọ̀mù aorist middle, ἀπεκρίνατο (apekrinato), fara hàn ní ìgbà díẹ̀ péré, bíi nínú Mátíù 27:12, Máàkù 14:61, Lúùkù 3:16, Lúùkù 23:9, Jòhánù 5:17, 19, Jòhánù 12:23, àti Ìṣe 3:12.
Ohun tí ó jẹ́ kí ọ̀rọ̀ yìí ṣe pàtàkì gan-an ni pé ó máa ń fara hàn pọ̀ pẹ̀lú “ó wí” ní ọ̀pọ̀ ìgbà, ìyẹn ni, “a yà á sọ́tọ̀, ó sì wí”; nítorí náà, láti túmọ̀ rẹ̀ sí “ó dáhùn, ó sì wí” jẹ́ ohun àtúnwi tí kò pọndandan.
Nítorí náà, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé àwọn ìwé Gíríìkì ìṣáájú fẹ́ràn àwọn fọ́ọ̀mù mìíràn fún “ó dáhùn,” àwọn òǹkọ̀wé Májẹ̀mú Tuntun kò gbára lé wọn, ṣùgbọ́n wọ́n yàn láti lo fọ́ọ̀mù passive ἀπεκρίθη.
ἀποκρίνω (apokrinō) fara hàn ní ìgbà 232 nínú Májẹ̀mú Tuntun (wo Strong’s #611). Nínú Gíríìkì ìgbàanì, ó túmọ̀ sí “láti yà sọ́tọ̀” tàbí “láti yan jáde/mọ̀ọ́kà.”
Gẹ́gẹ́ bí LSJ (Liddell, Scott, Jones) ṣe sọ, “ṣètò sọ́tọ̀” tàbí “láti pínyà tàbí yà sọ́tọ̀,” ἀποκρίνω (apokrinō) ní onírúurú ìlò:
- Ṣètò sọ́tọ̀: Ìlò yìí ni a dámọ̀ràn nínú àwọn iṣẹ́ bí “Plutarch” ti Plato àti àwọn orísun mìíràn bí Pherecrates àti “Varia Historia” ti Aelian.
- Láti pínyà tàbí yà sọ́tọ̀: Nínú fọ́ọ̀mù passive rẹ̀, ἀποκρίνθη (apokrinthē), ó ń tọ́ka sí pínyà tàbí yíyà sọ́tọ̀. Fún àpẹẹrẹ, nínú “Iliad” ti Homer, ó ṣàpèjúwe àwọn jagunjagun méjì tí a yà kúrò nínú ogunlọ́gọ̀. A tún rí i nínú àwọn àyíká mìíràn, bíi ṣíṣàpèjúwe ìyàtọ̀ àwọn èròjà nínú cosmogony tàbí ìyàtọ̀ àwọn orílẹ̀-èdè ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀.
Ọ̀rọ̀ náà ní ìtumọ̀ yíyà sọ́tọ̀ nípa ti ara, gẹ́gẹ́ bí ọ̀ràn àwọn jagunjagun tí a yà sọ́tọ̀ láìsí àbájáde tó dájú, àti yíyà sọ́tọ̀ nípa èrò, gẹ́gẹ́ bí nígbà tí a kó àwọn èròjà tí kò jọra jọ sábẹ́ orúkọ kan.
Ìṣòro pẹ̀lú títúmọ̀ passive ἀποκρίνθη sí “ó dáhùn” ni pé, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé “ó dáhùn” jẹ́ ìtumọ̀ tí ó wọ́pọ̀ fún fọ́ọ̀mù aorist passive ἀποκρίνθη (apokrinthē), kò fi ipa passive nọ́ńwà náà hàn ní kíkún. Ìtumọ̀ tó péye síi tí ó ka ohùn passive sílẹ̀ lè jẹ́ bíi “a ń dáhùn fún un” tàbí “a ń dáhùn fún un nígbà náà.” Èyí tẹnumọ́ òtítọ́ pé kókó ọ̀rọ̀ náà ń gba ìṣe dídáhùn fún un, dípò kí ó máa dáhùn fúnra rẹ̀.
Lórí ἀπεκρίθη àti dative. — Ìtumọ̀ àṣà ti ἀπεκρίθη gẹ́gẹ́ bí “ó dáhùn” ń fi ìtumọ̀ ọ̀rọ̀-ìṣe ἀποκρίνομαι tí ó wáyé lẹ́yìn náà tí ó sì ti fìdí múlẹ̀ hàn, ṣùgbọ́n kò bo gbogbo àwọn agbára ìtumọ̀-ọrọ̀ ti ἀποκρίνω. A kọ ọ̀rọ̀-ìṣe náà láti inú ἀπό (“kúrò, láti”) àti κρίνω (“yà sọ́tọ̀, mọ̀ọ́kà”), àwọn ìtumọ̀ ìbílẹ̀ rẹ̀ sì ní “yà sọ́tọ̀,” “ṣètò sọ́tọ̀,” àti “mọ̀ọ́kà.” Fọ́ọ̀mù ἀπεκρίθη ní ìmọ̀ ìṣètò ọ̀rọ̀ jẹ́ aorist passive, ẹni kẹta ẹyọkan, nítorí náà ó gba ìtumọ̀ ìpìlẹ̀ “a yà á sọ́tọ̀/a mọ̀ọ́kà á.” Níbi tí dative bá tẹ̀lé ọ̀rọ̀-ìṣe náà, kò pọn dandan kí a lóye dative náà gẹ́gẹ́ bí ẹni tí ń gba nǹkan nìkan; dative Gíríìkì lè fi ọ̀nà tàbí irinṣẹ́ hàn. Nítorí náà, ìkọ́lé bí ἀπεκρίθη αὐτοῖς lè, ní ìtúmọ̀ tó dá lórí morphology àti iṣẹ́ case, jẹ́ “a yà á sọ́tọ̀ nípasẹ̀ wọn,” pẹ̀lú αὐτοῖς tí a lóye gẹ́gẹ́ bí dative irinṣẹ́ (“nípasẹ̀ wọn”). Kò yẹ kí a dà ìtúmọ̀ yìí pọ̀ mọ́ ọ̀nà tí ó wọ́pọ̀ jù lọ láti fi aṣojú ènìyàn hàn nínú passive, ὑπό + genitive; kàkà bẹ́ẹ̀, ó ka dative náà sí ọ̀nà tàbí agbára tí a fi ṣe ìyàtọ̀ náà. Nítorí náà, ìtumọ̀ tí a dámọ̀ràn náà ń pa iye ìtumọ̀ ìbílẹ̀ ti ἀποκρίνω mọ́ (“yà sọ́tọ̀/mọ̀ọ́kà”) àti iṣẹ́ dative tí a mọ̀, láìfi dandan bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ìtumọ̀ NT tí ó ti di ìtumọ̀ àṣà, “dáhùn.”