We wcześniejszych i bardziej wyrafinowanych pismach greckich, takich jak pisma Platona, ἀπεκρίθη (apekrithē) i ἀποκριθήσομαι (apokrithēsomai) w znaczeniu strony biernej zazwyczaj nie są używane do przekazania sensu „odpowiedział”. Zamiast tego ἀποκριθῆναι (apokrithēnai) i ἀποκρίνασθαι (apokrinasthai) są używane zamiennie.
Forma bierna w Nowym Testamencie
W Nowym Testamencie występuje osobliwe użycie formy biernej ἀπεκρίθη (apekrithē). Forma aorystu medium, ἀπεκρίνατο (apekrinato), pojawia się tylko w kilku przypadkach, takich jak Mateusza 27:12, Marka 14:61, Łukasza 3:16, Łukasza 23:9, Jana 5:17, 19, Jana 12:23 oraz Dzieje 3:12.
Tym, co czyni to słowo tak ważnym, jest fakt, że wielokrotnie występuje ono w połączeniu z „powiedział”, tj. „został oddzielony i powiedział”, a zatem tłumaczenie go jako „odpowiedział i powiedział” jest z pewnością zbędne i niepotrzebne.
Tak więc, podczas gdy wcześniejsze pisma greckie preferowały inne formy dla „odpowiedział”, autorzy Nowego Testamentu nie opierali się na nich, lecz wybrali użycie formy biernej ἀπεκρίθη.
ἀποκρίνω (apokrinō) występuje 232 razy w Nowym Testamencie (por. Strong #611). W grece klasycznej oznacza „oddzielać” lub „wybierać/rozróżniać”.
Według LSJ (Liddell, Scott, Jones), „odkładać na bok” lub „być rozdzielonym albo oddzielonym”, ἀποκρίνω (apokrinō) ma różne zastosowania:
- Oddzielać: To użycie sugerują dzieła takie jak „Plutarch” Platona oraz inne źródła, takie jak Ferek rates i „Varia Historia” Eliana.
- Być rozdzielonym albo oddzielonym: W formie biernej, ἀποκρίνθη (apokrinthē), wskazuje na bycie oddzielonym lub rozdzielonym. Na przykład w „Iliadzie” Homera opisuje dwóch wojowników oddzielonych od tłumu. Występuje także w innych kontekstach, na przykład przy opisie rozdzielenia elementów w kosmogonii lub oddzielenia różnych narodów.
Termin ten obejmuje zarówno fizyczne oddzielenie, jak w przypadku walczących rozdzielonych bez rozstrzygającego wyniku, jak i oddzielenie pojęciowe, gdy odmienne elementy zostają objęte jedną nazwą.
Problem z tłumaczeniem biernego ἀποκρίνθη jako „odpowiedział” polega na tym, że chociaż „odpowiedział” jest powszechnym tłumaczeniem formy aorystu strony biernej ἀποκρίνθη (apokrinthē), nie oddaje ono w pełni biernego aspektu czasownika. Dokładniejsze tłumaczenie, uwzględniające stronę bierną, brzmiałoby na przykład „jest mu odpowiadane” lub „odpowiadano mu”. Podkreśla to fakt, że podmiot otrzymuje czynność odpowiadania, zamiast sam aktywnie odpowiadać.
O ἀπεκρίθη i celowniku. — Konwencjonalne tłumaczenie ἀπεκρίθη jako „odpowiedział” odzwierciedla późniejsze i dobrze ugruntowane znaczenie czasownikowe ἀποκρίνομαι, lecz nie wyczerpuje leksykalnych możliwości ἀποκρίνω. Czasownik ten jest zbudowany z ἀπό („z dala, od”) i κρίνω („oddzielać, rozróżniać”), a jego starsze znaczenia leksykalne obejmują „oddzielać”, „wydzielać” i „rozróżniać”. Forma ἀπεκρίθη jest morfologicznie aorystem strony biernej, w trzeciej osobie liczby pojedynczej, a zatem dopuszcza podstawowy sens „został oddzielony/rozróżniony”. Gdy czasownikowi towarzyszy celownik, nie musi on być rozumiany wyłącznie jako odbiorca; grecki celownik może wyrażać środek lub narzędzie. W związku z tym konstrukcja taka jak ἀπεκρίθη αὐτοῖς może, przy odczytaniu opartym na morfologii i funkcji przypadka, zostać oddana jako „został przez nich oddzielony”, gdzie αὐτοῖς rozumiane jest jako celownik narzędziowy („za ich pośrednictwem”). Odczytania tego nie należy mylić z bardziej typowym wyrażeniem osobowego sprawcy w stronie biernej, ὑπό + dopełniacz; traktuje ono raczej celownik jako środek lub czynnik sprawczy, przez który dokonuje się oddzielenie. Proponowane tłumaczenie zachowuje zatem zarówno starszą wartość semantyczną ἀποκρίνω („oddzielać/rozróżniać”), jak i uznaną funkcję celownika, bez konieczności przyjmowania jako punktu wyjścia zleksykalizowanego nowotestamentowego znaczenia „odpowiadać”.