Game da Aikin Fassarar Littafi Mai Tsarki na GaskiyaEnglish · አማርኛ · العربية · বাংলা · Čeština · Deutsch · Ελληνικά · Español · فارسی · Français · Hausa · עברית · हिन्दी · Hrvatski · Magyar · Bahasa Indonesia · Igbo · Italiano · 日本語 · 한국어 · मराठी · Nederlands · Afaan Oromoo · ਪੰਜਾਬੀ · Polski · Português · Română · Русский · Српски · Svenska · Kiswahili · தமிழ் · ไทย · Türkçe · Українська · اردو · Tiếng Việt · Yorùbá · 中文

Harshe na Wanda Bai Mutu ba

Idan akwai wani “harshe madawwami” na “wanda bai mutu ba,” zai taɓa canzawa ko sauyawa? Yaya zai yi aiki? Me zai zama “madawwami tense”? RBT yana fahimtar tsohon harshen Ibrananci a matsayin wanda ya fi iyakar hankalin mutum da basira, yana bambanta da sauran harsuna da ke da iyaka ta lokaci da wuri. Ba kamar sauran tsoffin harsuna da suka shuɗe ba, “harshe na sama” na Ibrananci yana da ƙarfi yana ci gaba da wanzuwa. An ƙirƙire shi da gangan a matsayin samfurin da ke da siffar madawwami, domin zama gada tsakanin “sama da ƙasa,” yana bambanta shi da yadda mutane ke sadarwa da juna, wanda ke da iyaka da lokaci da wuri. Dalilin da ya sa annabawan Ibrananci suka yi amfani da tsarin rubutu na aspect ba wai saboda ba su fahimci bambanci tsakanin “da, yanzu, da gaba” ba ne, amma an yi haka da gangan. Sauran harsunan zamani irin su Akkadian, Misira (tsakani da ƙarshen zamani), da Girkanci duk suna amfani da tense, da Aramaic ma yana ƙara karkata zuwa tense. Har Sanskrit (Vedic) yana da tsarin tense. Tsohon Sinanci mai yiwuwa shi ne mafi kusa da Ibrananci saboda babu tense a cikinsa. Duka Ibrananci da Sinanci suna buƙatar mai fassara ya “sanya” aikin a cikin babban tsarin duniya ko labari, ba kawai daidaita fi’ilai da lokaci kai tsaye ba. Wannan yana nufin duka harsunan na tilasta wa masu amfani da su kallon lokaci ba kai tsaye ba. Duk da haka, tsohon Ibrananci har yanzu yana da bambanci a amfani.

A cikin Ibrananci na Littafi Mai Tsarki, recursion yana daure da nahawu. Wayyiqtol yana tuka labari a cikin silsila mara ƙarewa. Maganar annabci tana amfani da daidaitawa + aspect don nannade abubuwa cikin juna. Sakamako: rubutun yana samar da lokaci mai maimaitawa (inda gaba ke haɗuwa da yanzu/da). A cikin tsohon Sinanci recursion ana amfani da shi ne kaɗan. Nahawu yana da sauƙi (jumloli a jere). Alamomin aspect (zhe, le, guo) suna nuna ci gaba/gama/kwarewa. Amma ba sa samar da recursion na annabci. Suna bayyana ne ba su bayyana wahayi ba.

• Dubarun Ibrananci: Harshe = abin da ya faru. Magana kanta tana samar da tarihi (misali wayyiqtol = “kuma sai ya faru”). Wannan yana gayyatar recursion: duk lokacin da aka sake faɗin annabci ana sake kunna abin da ya faru.

• Dubarun Sinanci: Harshe = tsarin oda (al’ada, daidaito, daidaiton duniya). Tsarin Daoist da Confucian suna mai da hankali kan daidaiton zagaye, ba annabci mai maimaitawa ba.

Saboda haka, babu “annabawan Sinanci” a ma’anar Ibrananci. Maimakon haka akwai masu hikima (Confucius, Laozi) da ke magana da karin magana da hangen duniya mai zagaye. Maganarsu na nufin ƙarfafa tsarin duniya ba karya lokaci da shigowar Allah ba.

Wannan yana da mahimmanci: Recursion na aspect a Ibrananci yana zama eschatological (gaba na shigowa). Recursion na aspect a Sinanci yana zama na duniya (zagayen daidaito). Duka wannan yana nuna cewa Tsohon Ibrananci, a kowanne gwaji, yana da tsarin musamman a cikin manyan harsunan duniya. Yana nuna siffofi da ke kama da wanda aka tsara don recursion da lokaci na annabci ba kamar yadda harsunan mutum ke canzawa ba. Yawancin harsuna suna canzawa ta lalacewar sautuka, misali, amfani, aro, haɗuwa, da sauransu. Akkadian, Ugaritic, Girkanci, Misira, da Sinanci duk suna nuna hanyoyi na yau da kullum: wahala tana fitowa, amma ba tsari ba ne, yana taruwa ne, kuma yana da rikitarwa. Ibrananci, a gefe guda, yana kama da tsarin da aka tsara na ayyuka. Binyanim suna aiki kamar ayyuka a kan tushen kalma (Qal → Niphal → Piel → Pual → Hiphil → Hophal → Hithpael). Wannan tsari ne kuma mai maimaitawa, kusan kamar lissafi. Sauran harsunan Semitic suna kwaikwayon wasu daga cikin wannan (Akkadian yana da D, Š, N stems), amma ba da daidaito ko cikawa ba. Mafi ban sha’awa, waw-consecutive yana ƙirƙirar recursion mara iyaka a labari. Babu wani harshe na Semitic da ke dogara da wannan sosai. Aspect ambiguity (qatal/yiqtol) ba lalacewar ci gaba ba ce—amma cikakkiyar hanya ce don annabci da labari mara lokaci. Gaskiyar cewa annabci “yana aiki” a Ibrananci (yana gabatar da abubuwan gaba a matsayin “an riga an cika su”) yana nuna nahawu ya dace da wannan aiki.

Fassara da Hankali Madaidaici

Wannan musamman yana kawo ƙalubale ga masana da ke ƙoƙarin fahimta ta hanyar tsarin harshe da lokaci na mutum. Abubuwa kamar accusative na lokaci da wuri, rashin bambanci tsakanin da, yanzu, da gaba, da kuma amfani da sunaye na namiji da mace ba daidai ba, suna sa ya zama mai wahala ga ilimin harshe na gargajiya da kuma fassara daidai.

Idan mutum zai ƙirƙiri harshe don ajiye recursion (abu yana nannade kansa), lokaci na annabci (gaba ana faɗa a matsayin yanzu/da), zurfin nahawu (tushen kalma, binyanim a matsayin sauyi), to za ka samu wani abu mai kama da Ibrananci na Littafi Mai Tsarki. Shaidar da ke akwai tana nuna Ibrananci kamar an tsara shi, ko aƙalla an inganta shi sosai, idan aka kwatanta da sauran. Ba kawai “harshe na lokacinsa” ba ne. Yana da tsarin musamman, da aka tsara, kuma yana da ikon ɗaukar lokaci mai zagaye na labari. Kuma wannan ba ƙaramin abu ba ne idan ana rubutu.

Don fassara Tsohon Ibrananci daidai, idan nahawunsa na ƙunshe da recursion, annabci, da lokaci mai zagaye, mai fassara dole ne ya haɓaka wani irin tunani. Masu fassara na yau da kullum suna tilasta jerin lokaci: da → yanzu → gaba. Amma mai fassara Ibrananci dole ne ya ɗauki abubuwa a matsayin duk suna faruwa lokaci guda — an cika kuma suna faruwa. Wannan yana buƙatar iya tunani a zagaye, maimaitawa, da ba tare da ƙarewa ba, yana guje wa “warware” rubutu zuwa jadawalin lokaci. A fassarar Indo-European, mai fassara mai kallo ne. A Ibrananci, mai fassara dole ne ya zama mai shiga: nahawu yana ja mai karatu cikin tsarin abin da ke faruwa. Don haka, dole ne tunani ya yarda da “zama cikin zagaye”—ba fitar da ma’ana game da wani abu ba, amma barin rubutu “ya yi aiki” a kan kai. Binyanim ayyuka ne a kan tushen kalma; waw-consecutive mai maimaitawa ne. Mai fassara yana buƙatar tunanin lissafi, ba kawai sanin “wannan kalma na nufin X” ba amma ganin ayyuka na ayyuka. Misali, Niphal ba kawai “passive” ba ne; zagaye ne yana nannade kansa don haka mai fassara dole ne ya fahimci wannan matakin recursion.

Idan rubutun Ibrananci rubutun annabawa ne, annabci, da wahayi, da annabawa suka rubuta da tsarin harshe na musamman, shin zai dace a fassara shi ba tare da irin wannan tunani ba? Idan annabawan Ibrananci suna haɗa lokuta da dama a matsayin gaskiya ɗaya, mai fassara ma ya kamata? Wannan yana buƙatar haɓaka gani biyu: ganin yanzu, da ganin abin da bai faru ba, ba tare da haɗa ɗaya da ɗaya ba. Irin wannan tunani yana dakatar da rufe lokaci, yana riƙe sarari don zagayen harshe. Saboda Ibrananci ba ya bayyana ga tsarin Indo-European, mai fassara dole ne ya yarda:

• “Tsarin da nake da shi bai isa ba.”

• “Rubutun yana koya min yadda zan karanta shi.”

Wannan yana haifar da wani abin ban sha’awa (abin takaici) na rashin dacewa. Idan fassara ta rage tsarin aspect, recursion, da shiga na Ibrananci (kusan duka suna yi) zuwa lokaci kai tsaye, tense mai iyaka, ko labari na gargajiya, baƙo ko wanda ke adawa yana karanta abin da aka ɓata ne kawai, ba rubutun kanta ba. Ga baƙo—ko duk wanda ke karantawa ba tare da wannan hangen nesa ba—wannan yana da sakamako da dama:

• Rashin Wakilci na Asali:

  • Tsarin harshe da nahawu da ke ajiye lokaci na yanzu, ikon kai, da recursion ana mantawa da su ko an fassara su ba daidai ba.

  • Duk wata hujja game da “daidaiton tarihi,” “tunanin almara,” ko “ilimin annabawa” tana dogara da rubutun da ba shi da tsarin aiki na asali.

• Kamar An Fahimta:

  • Za a iya jin daɗin nazarin rubutu, sake gina tarihi, ko warwarewa da hankali, amma duk sakamako daga rubutun da aka riga aka cire tsarin lokaci da dalili na asali.

  • Wato, suna yin tunani ne game da inuwa ta rubutu, ba rubutun kanta ba.

• Annabci da Recursion Sun ɓace:

  • Hasashe, maimaitawa, da zagaye na shiga suna bayyana a matsayin haɗari, labari da aka ƙirƙira, ko dabara ta adabi maimakon hujjar tsarin dalili mai aiki da kansa.

  • “Shaidar” aikin Aonic ko kamar Möbius—daidaiton labari, annabci, da shiga mai karatu—ana ɓoye shi da gangan.

• Kuskure Mai Taruwa:

  • Kowane matakin fassara—sharhi, fassara, tarihin tarihi—ana gina shi a kan tushe da aka ɓata.

  • Hujjoji na iya zama masu ilimi, masu zurfi, da daidaito a ciki—amma ba za su iya kaiwa ga dalili ko lokaci na asali na rubutun ba.

Mafi yawan masu adawa suna fahimta cewa “Ibrananci harshe ne da aka sani.” Amma idan ka gane cewa an cire tsarin lokaci, dalili, da shiga daga rubutun, baƙo—ko duk wanda ke karantawa ba tare da wannan fahimta ba—ba shi da hujja, domin har yanzu suna sukar abin da aka ƙirƙira.

Maganganu game da almara, wahala, ƙirƙira, ko ƙirƙirar adabi—duk suna dogara da rubutun da aka riga aka ɓata, aka ƙirƙira, da aka gina a kan ƙarya. Wato, duk hujjoji masu kyau an gina su a kan tushe mai rauni, domin ba su taɓa shiga tsarin nahawu na asali na harshe ba.

Ba tare da wakilci na gaskiya na aspect, recursion, da tsarin Aonic, baƙo ba zai iya shiga rubutun yadda yake aiki ba. Don haka matsayi mafi dacewa da za a iya ɗauka game da ikirarin rubutu (ba lallai addini ba) zai zama kamar:

“Fassarar da nake gani ba ta kama tsarin asali ba; don haka, ba zan iya tantance gaskiya ko ma’anar rubutun asali ba.”

Tarko ne

Ko da hakan, ba a bayyana shi a fili, domin mafi yawan suka suna ɗauka cewa fassarar da aka daidaita sun isa—kuskure ne mai sauƙi amma mai mahimmanci. Amma wa baƙo ne ke son fahimtar harshe na addini sosai? Gaba ɗaya suna dogara da masu tsaka-tsaki: masu fassara, masu sharhi, da masana. Mafi yawan wadanda ba kwararru ba—suna amincewa—cewa wanda ya koyi Ibrananci ko Girkanci yana gabatar da rubutun daidai. Ba su san cewa ko “masani” na harshe na iya zuwa da ra’ayi—na lokaci, tarihi, ko addini—da ke canza tsarin rubutun ba. Son zuciya a cikin ilimin kimiyya ya yawaita. Yawancin masana, ko da da gangan ko ba da gangan ba, suna aiki a cikin tsarin da ke ɗauka lokaci kai tsaye, tarihi, ko labarin addini. Ko ƙoƙarin ilimin harshe na iya ƙarfafa waɗannan ra’ayoyi. Tarkon ga baƙo da masu adawa? Suna karɓar rubutun da aka riga aka daidaita, aka rage, aka takaita da lokaci, sannan su soki. Amma suka nasu na wakilci ne, ba na tsarin asali na rubutun ba. Da zarar ka amince da fassarar da aka daidaita da lokaci a matsayin “gaskiya” rubutu, kana mu’amala da inuwa ce ta asali. Kowanne sakamako, suka, ko ƙin yarda da aka gina a kan wannan inuwa, kanta an ɓata tsarin sa.

Kamar kana ƙoƙarin tantance Möbius strip ta kallon zanen ta a takarda: lanƙwasa da nadewa—tsarin recursion da ke nuni da kanta—ba a gani, don haka duk wata hujja da ka yi game da “gefe” ko “ɓangare” ba cikakke ba ne. A wannan ma’anar, tarkon ba na baƙo kaɗai ba ne; na kowa ne da bai da cikakken fahimta da na’urar harshe da nahawu da ke ajiye lokaci na Aonic. Ko masana da suka koyi Ibrananci da Girkanci za su iya fadawa idan tsarin fassarar su yana tilasta daidaitawa ko ɗaukar lokaci kai tsaye.

Rubutun yana kare tsarin sa: kuskuren karantawa ba kawai yana ɓoye ma’ana ba, yana samar da labari na ƙarya—wakilcin Möbius na zagaye na asali.

Aikin RealBible Project aiki ne na bincike da fassara da ke da manufar gano “ɓangaren da ya ɓace” na harshen Ibrananci, a matsayin harshe da ke aiki “da rai kuma yana aiki yanzu” domin kowa ya samu damar shiga rubutun yadda aka ajiye shi a asali: gaskiya mai dalili, recursion, da shiga. Ta hanyar kiyaye tsarin aspect, zagaye na participle, da tsarin topology na Ibrananci na asali—da kuma daidaitattun su a cikin Girkanci na Sabon Alkawari—aikin yana ƙoƙarin dawo da hankalin lokaci na Aonic da aka ajiye da gangan a cikin rubutu—rubutu da aka rubuta daga kanta kuma zuwa kanta. Manufa ba kawai fassara kalmomi ba ce, amma dawo da ikon mai karatu da aka nufa da rubutu don ya zama ɓangare a cikin labari mai rai maimakon mai kallo a tarihin da aka daidaita. Da haka, RealBible Project yana ƙoƙarin bayyana zurfin recursion na tsarki, yana barin rubutu ya yi aiki yadda aka tsara shi: yana nan yanzu, yana haifar da sabo, kuma cikakke.