אלה/אל el/elah Nguvu, Uwezo, Mamlaka, na Mungu wa Kike wa Upendo?English · አማርኛ · العربية · বাংলা · Čeština · Deutsch · Español · فارسی · Français · Hausa · हिन्दी · Magyar · Bahasa Indonesia · Igbo · Italiano · 日本語 · 한국어 · मराठी · Nederlands · Afaan Oromoo · ਪੰਜਾਬੀ · Polski · Português · Română · Русский · Svenska · Kiswahili · தமிழ் · ไทย · Türkçe · Українська · اردو · Tiếng Việt · Yorùbá · 中文

“Hivi ndivyo mnavyowaambia, ‘Miungu [אלהיא] ya mbingu-mbili na nchi haikuumbwa! Wanaangamia kutoka duniani na kutoka chini ya mbingu-mbili za mwenye nguvu [אלה].”

Muktadha wa kisarufi huamua jinsia. Hivyo nomino za kike za elah “mwaloni/mterebinthi” na “laana.” Lakini vipi kuhusu “mungu wa kike”? Hatupati aya zozote ambapo jinsia ya elah kama “mungu/mungu wa kike” inaashiriwa. Tunachopata ni kwamba elah hutumiwa mara kwa mara katika muktadha wa “nyumba ya elah” au kitu kinachofanana na hicho, ambacho chenyewe kinaonekana kurejelea “wanawake” wawili, yaani “nyumba ya kahaba,” na “nyumba ya bibi hekima.”

Baadhi ya tafsiri zinatoa elah katika Yeremia 10:11 kama “mbingu hizi” huku nyingine zikiacha neno hilo kabisa. Hatimaye, “mbingu hizi” haileti maana. “Mbingu” haijaunganishwa mahali pengine popote na kiwakilishi kionyeshi cha wingi. “Mbingu hizi” ni nini? Au ni sahihi zaidi “chini ya mbingu-mbili za mwenye nguvu“? Zaidi ya hayo, tunapata elah “mungu/mungu wa kike wa mbingu” katika maeneo mengi katika Kiaramu:

לאלה שמיא “kwa elah wa mbingu-mbili” (Ezra 5:12)
אלה שמיא elah wa mbingu-mbili (Ezra 5:11)
לאלה שמיא kwa elah wa mbingu-mbili (Daniel 2:19)
אלה שמיא elah wa mbingu-mbili (Daniel 2:37)

Kinachojulikana hapa ni kwamba msemo huu “elah wa mbingu” unafanana na umoja wa kike “basilea wa mbingu” katika Agano Jipya la Kigiriki. Basilea tunajua inaweza kutafsiriwa kama “malkia” na ingawa kuna msemo kama “malkia wa mbinguni” katika Biblia ya Kiebrania (Yeremia 44) hatuoni “mfalme wa mbinguni” anayelingana isipokuwa katika Kiaramu katika Danieli 4:37. Na “mungu wa mbinguni” haionekani kutokea mahali pengine popote isipokuwa katika hali ya wingi (isipokuwa ikiwa ni nafsi ya kwanza ya kumiliki ambayo inafanana katika umbo):

ואשביעך ביהוה אלהי השמים ואלהי הארץ

“Nami nimekuapisha ndani ya Yeye Aliye (“Yahweh”), elah wangu wa mbingu-mbili na elah wangu wa nchi…” (Mwanzo 24:3 RBT) 

Ikiwa kifungu hiki kinazungumza juu ya “mungu wa kike wa mbinguni” na “mungu wa kike wa nchi,” basi tunapewa kielelezo cha kuelewa vifungu vingine vya fumbo kama vile wanawake wawili wa Zakaria walioashiriwa katika Simba-jike wawili upande wa kulia na kushoto wa kiti cha enzi katika 1 Wafalme, vinginevyo wakijulikana kinabii kama Arieli, Arieli, au kama inavyopatikana katika Maombolezo, “mwenye kuomboleza na mwenye kuhuzunika” ambao “wameshinikizwa pamoja” kuwa “Simba-jike wa Mungu” mmoja. Lakini je, haya yote ni dhana tu?

Na Kumbukumbu la Torati 32:17 ina msemo wa kipekee ambao umesababisha mkanganyiko mkubwa kwa watafsiri:

“Walitoa dhabihu kwa waharibifu, si elah elohim…” 

Hawawezi kutafsiri hili kama “miungu hii” kwa sababu hiyo inasikika kama ya kuabudu miungu mingi sana. Wala hawataitafsiri “mungu wa kike wa miungu” kwa sababu hiyo ingekuwa “uzushi” kwa hiyo wakaja na mchanganyiko wa tafsiri za ajabu kwa kuongeza vihusishi kama walivyoona inafaa: “kwa mungu, kwa miungu” “kwa miungu; kwa miungu,” “si-miungu, Miungu,” au “hakuna mungu! Miungu…”

Elohe ikiwa ni mfumo wa wingi (au nafsi ya kwanza ya kumiliki umoja wa kike), miungu/wenye nguvu/mungu wangu wa kike. Wingi wa kike אלהות elohot hautokei katika Maandiko ya Kiebrania.

Umoja wenye kumiliki kama אלהי “elah wangu” kwa kweli unatokea zaidi ya mara 100. Katika Zaburi 43:4 tunapata matoleo mengi yote katika aya ile ile ambayo inashangaza inaanza na “Nami ninaingia ndani yake” ikiwa hatutapuuza kiambishi tamati cha kike:

ואבואה אל מזבח אלהים אל אל שמחת גילי ואודך בכנור אלהים אלהי

“Nami ninaingia ndani yake, kuelekea madhabahu ya wenye nguvu, mwenye nguvu mwenye nguvu, furaha ya mapinduzi yangu. Nami ninajitupa ndani ya kinubi, wenye nguvu wa mwenye nguvu wangu [elah].”

Kwa ujumla, watafsiri wamechukua “uhuru wa kishairi” mwingi linapokuja suala la maneno ya ajabu hasa katika vitabu vya kishairi.