ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ ਅੰਦਰਲੀ ਰਾਣੀ, ਰਾਣੀ ਅਸਤਰ ਬਨਾਮ ਵਸ਼ਤੀ, ਸ਼ਬਾ ਦੀ ਰਾਣੀ
“ਸਵਰਗ” ਲਈ ਯੂਨਾਨੀ ਸ਼ਬਦ ouranós ਹੈ – ਸਵਰਗ (ਇੱਕਵਚਨ), ਅਤੇ ਲਗਭਗ ਉਨੀ ਹੀ ਵਾਰ ਬਹੁਵਚਨ (“ਸਵਰਗਾਂ“) ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। “ਇੱਕਵਚਨ ਅਤੇ ਬਹੁਵਚਨ ਦੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਭਾਵ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਅਨੁਵਾਦ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ (ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ ਉਹ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ)”
(ਜੀ. ਆਰਚਰ)
ਕੋਈ ਇਸਨੂੰ ਅਮੂਰਤ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ “ਸਵਰਗਾਂ” ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅਸੀਂ ਸਮਝਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ “ਸਵਰਗ” ਸਵਰਗੀ ਜੀਵ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਨਵੇਂ ਨੇਮ (NT) ਵਿੱਚ “ਰਾਜ” ਲਈ ਸ਼ਬਦ basileia ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਇਸਤਰੀ ਲਿੰਗ ਨਾਂਵ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
- ਇੱਕ ਰਾਣੀ
- ਇੱਕ ਰਾਜ/ਸ਼ਾਸਨ
ਸ਼ਬਦ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਹਨ। ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪਤਾ ਲੱਗੇਗਾ ਕਿ ਨਵਾਂ ਨੇਮ “ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਸਥਾਨ/ਰਾਜ” ਦੀ ਬਜਾਏ “ਰਾਣੀ” ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ?
ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਥੇਅਰ ਦਾ ਯੂਨਾਨੀ ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼ ਸਿਰਫ਼ ਇਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, “βασιλεία, βασιλείας, ἡ ( βασਿλεύω ਤੋਂ; ਇੱਕ ਰਾਣੀ, βασιλεία, ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।” ਪਰ ਕਿਉਂ? ਪ੍ਰਸੰਗ ਦੇ ਕਾਰਨ। ਪਰ ਕਿਹੜਾ ਪ੍ਰਸੰਗ? ਕਿਹੜਾ ਪੱਖਪਾਤ?
ਭਾਸ਼ਾਈ ਸ਼ੁੱਧਤਾ: ਯੂਨਾਨੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਯਹੂਦੀ ਬਨਾਮ ਐਟਿਸਿਸਟ (The Atticists)
ਨਵੇਂ ਨੇਮ ਵਿੱਚ “ਰਾਣੀ” ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਵਧੇਰੇ ਖਾਸ ਸ਼ਬਦ basilissa βᾰσῐλισਸα ਹੈ ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਚਾਰ ਵਾਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੇ ਨੇਮ ਦੇ ਸੈਪਟੁਆਜਿੰਟ (Septuagint) ਅਨੁਵਾਦ ਵਿੱਚ ਯਹੂਦੀ ਅਨੁਵਾਦਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਰੂਪ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਪਰ ਜੋਸੀਫਸ ਅਤੇ ਐਟਿਸਿਸਟਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਹਿਲੇ ਰੂਪ “basileia” ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਥੇਅਰ ਦੇ ਯੂਨਾਨੀ ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼ ਵਿੱਚ “ਰਾਣੀ” (ਦੇਖੋ #938) ਬਾਰੇ ਐਂਟਰੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, “Sept.; Josephus; ਐਟਿਸਿਸਟ βασιλίς [basilis] ਅਤੇ βασਿਲੇੀα [basileia]… ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।”
βᾰσῐλ-ισσα, ἡ, = βασίλειᾰ, ਰਾਣੀ
LSJ (Liddell-Scott-Jones) ਯੂਨਾਨੀ-ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੋ ਕਿ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀ ਲਈ ਇੱਕ ਮਿਆਰੀ ਹਵਾਲਾ ਹੈ, “basilissa” ਦਾ ਅਰਥ “basileia” ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਰਾਣੀ। ਇਸਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ Xenophon’s Oeconomicus 9.15, Alcaeus ਅਤੇ Aristotle ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਜੋ Bekker’s Anecdota Graeca ਵਿੱਚ ਹਨ, ਅਤੇ Philemon ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਵੇਂ ਕਿ Athenaeus XIII.595c ਵਿੱਚ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਐਟਿਸਿਸਟਾਂ ਨੇ ਇਸ ਰੂਪ ਨੂੰ ਗੈਰ-ਐਟਿਕ (unattic) ਵਜੋਂ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਜ਼ਿਕਰ ਸਪਾਰਟਾ ਵਿੱਚ Theocritus 15.24 ਦੁਆਰਾ ਅਤੇ Polemo ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਵਾਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। (ਦੇਖੋ “βασίλισσα – Logeion“)
ਸੈਪਟੁਆਜਿੰਟ ਅਨੁਵਾਦਕ ਅਤੇ ਐਟਿਸਿਸਟ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੀਆਂ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾਈ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸੈਪਟੁਆਜਿੰਟ, ਇਬਰਾਨੀ ਬਾਈਬਲ ਦਾ ਯੂਨਾਨੀ ਅਨੁਵਾਦ ਜੋ ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਯਹੂਦੀ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਨੂੰ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰੀਆ ਵਿੱਚ ਯੂਨਾਨੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਯਹੂਦੀਆਂ ਲਈ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਬਣਾਉਣਾ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਨੁਵਾਦ ਦੀ ਵਿਧੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਯਹੂਦੀ ਸਰੋਤਿਆਂ ‘ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਸੀ। ਇਸ ਅਨੁਵਾਦ ਵਿੱਚ ਕੋਇਨ ਯੂਨਾਨੀ (Koine Greek) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਆਮ ਬੋਲੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਯਹੂਦੀ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੀ ਵਿਵਹਾਰਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮਝ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਕੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪੱਖਪਾਤ ਸਹੀ ਸਨ? ਉਸ ਤੋਂ ਕੁਝ ਸਦੀਆਂ ਬਾਅਦ, “ਮੁਕਤੀ” (Salvation) ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਆਗੂਆਂ, ਲਿਖਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਵਕੀਲਾਂ ਨੂੰ “ਚੋਰ,” “ਝੂਠੇ,” ਅਤੇ “ਪਾਖੰਡੀ” ਕਿਹਾ। ਇਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਫਿਰ ਦੁਨੀਆ ‘ਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਮੁਕਤੀ ਅਤੇ ਨਿਆਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸੰਦੇਸ਼ ਵਜੋਂ “ਸਵਰਗਾਂ” ਦੀ ਇੱਕ “basilea” ਬਾਰੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਪ੍ਰਸੰਗ ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਖੁਸ਼ਖਬਰੀ ਦੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਲਈ ਯਹੂਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾਈ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਢੁਕਵਾਂ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਐਟਿਸਿਸਟਾਂ ਨੇ, ਜੋ ਦੂਜੀ ਸਦੀ ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਤੱਕ ਸਰਗਰਮ ਸਨ, 5ਵੀਂ ਅਤੇ 4ਥੀ ਸਦੀ ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਦੇ ਏਥਨਜ਼ ਦੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਐਟਿਕ ਯੂਨਾਨੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਨਕਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਯੂਨਾਨੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਣ ਕਲਾ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ) ਦੇ ਹਿੱਤ ਵਿੱਚ ਕਲਾਸੀਕਲ ਐਥੀਨੀਅਨ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾਈ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ‘ਤੇ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਸੈਪਟੁਆਜਿੰਟ ਨੇ ਯਹੂਦੀਆਂ ਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪਰੰਪਰਾ ‘ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕੀਤਾ, ਐਟਿਸਿਸਟਾਂ ਨੇ ਸਾਹਿਤਕ ਅਤੇ ਸ਼ੈਲੀਗਤ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਕੁਲੀਨ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਯੂਨਾਨੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ।
ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ:
- Carawan, Edwin. The Attic Orators. Oxford University Press, 2008.
- Innes, Doreen C. (editor). Greek Literary Criticism: From Plato to the Present. Routledge, 2001.
ਰਾਜ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਜਾਂ ਰਾਣੀ ਦੇ?
ਜੇਕਰ ਅਰਥ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਪ੍ਰਸੰਗਾਂ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਕਹਿਣਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਜਿਹਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੱਤੀ 13:38 ਦਾ ਅਰਥ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਪ੍ਰਸੰਗ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੋਵੇਗਾ:
ਖੇਤ ਸੰਸਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਚੰਗਾ ਬੀਜ [ਇੱਕਵਚਨ]—ਇਹ ਰਾਣੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ…
ਮੱਤੀ 13:38 RBT
“ਸਾਡੇ ਸਾਰਿਆਂ ਦੀ ਮਾਂ…” (ਗਲਾ. 4:26)
“ਰਾਜ ਦੇ ਪੁੱਤਰ” ਅਰਥ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ “ਰਾਣੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ” ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਅਰਥ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਇਦ ਕਾਵਿਕ ਜਾਂ ਮੁਹਾਵਰੇ ਦੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ। ਟੀਕਾਕਾਰ ਇਸਨੂੰ ਯਹੂਦੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਇਬਰਾਨੀ ਮੁਹਾਵਰਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਕਾਫ਼ੀ ਉਲਝਣ ਵਿੱਚ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ “ਰਾਜ ਦੇ ਪੁੱਤਰ” ਬਾਹਰਲੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟੇ ਗਏ ਹਨ (ਮੱਤੀ 8:12) ਅਤੇ “ਰਾਜ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ” ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਬੀਜ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ (ਮੱਤੀ 13:38)! ਕੁਝ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਗਲਤ ਹੈ। ਆਓ ਨੇੜਿਓਂ ਦੇਖੀਏ।
“ਸਵਰਗੀ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰਾਣੀ ਇੱਕ ਖਜ਼ਾਨੇ-ਭੰਡਾਰ ਵਰਗੀ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਛੁਪਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜੋ ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ…” ਮੱਤੀ 13:44 RBT
“ਹੁਣ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ, ਉਸਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, ‘ਪੂਰੀ ਰਾਣੀ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਵੰਡੀ ਗਈ ਹੈ, ਉਜਾੜ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੂਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਜਾਂ ਘਰ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਖੜ੍ਹਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।'” ਮੱਤੀ 12:25 RBT
ਹੁਣ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਮਾਰਥਾ, ਮਾਰਥਾ, ਤੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਚਿੰਤਤ ਅਤੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੈਂ। ਲੋੜ ਥੋੜ੍ਹੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਰੀਅਮ ਨੇ ਇੱਕ ਚੰਗਾ ਹਿੱਸਾ ਚੁਣਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਵੱਖ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।”
ਲੂਕਾ 10:42 RBT
ਇੱਥੇ ਟੀਕਾਕਾਰ ਬਹੁਵਚਨ ਵਿਆਹਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੇ:
“ਸਵਰਗੀ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰਾਣੀ ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਵਰਗੀ ਬਣ ਗਈ ਹੈ, ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਵਿਆਹ ਕੀਤੇ ਹਨ।” ਮੱਤੀ 22:2 RBT
“ਫਿਰ, ਯੂਹੰਨਾ ਬਪਤਿਸਮਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ, ਸਵਰਗੀ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰਾਣੀ ਨਾਲ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਿੰਸਕ ਲੋਕ ਉਸਨੂੰ ਫੜ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।” ਮੱਤੀ 11:12 RBT
“ਉਸਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, ‘ਸਵਰਗੀ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰਾਣੀ ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਵਰਗੀ ਬਣ ਗਈ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੇ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਚੰਗਾ ਬੀਜ ਬੀਜਿਆ ਸੀ।'” ਮੱਤੀ 13:24 RBT
“ਹਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਮੈਨੂੰ ‘ਪ੍ਰਭੂ, ਪ੍ਰਭੂ’ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਸਵਰਗੀ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰੇਗਾ, ਸਿਵਾਏ ਉਸ ਦੇ ਜੋ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਵਰਗੀ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ।” ਮੱਤੀ 7:21 literal
“ਬਾਹਰਲੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਲੋਕ ਬ੍ਰੌਡਵੇਅ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਚੀਕ ਰਹੇ ਹਨ; ਉਹ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ। ਗਰਜਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਫਾਟਕਾਂ ਦੇ ਖੁੱਲ੍ਹਣ ਵਿੱਚ ਪੁਕਾਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਬੋਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਕਦੋਂ ਤੱਕ ਹੇ ਭੋਲੇ ਲੋਕੋ ਤੁਸੀਂ ਭੋਲੇਪਣ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰੋਗੇ? ਅਤੇ ਉਹ ਜੋ ਮਖੌਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲਈ ਮਖੌਲ ਵਿੱਚ ਅਨੰਦ ਲਿਆ ਹੈ। ਅਤੇ ਮੂਰਖ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਨਫ਼ਰਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।” ਕਹਾ. 1:20-22 RBT
“ਬੁੱਧੀਮਾਨਾਂ ਨੇ, ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਘਰ ਬਣਾਇਆ ਹੈ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸੱਤ ਥੰਮ੍ਹ ਤਰਾਸ਼ੇ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਪਸ਼ੂ ਮਾਰਿਆ ਹੈ, ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਮੇਜ਼ ਸਜਾਇਆ ਹੈ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਦਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਉੱਚੇ ਸਥਾਨਾਂ ‘ਤੇ ਪੜ੍ਹ ਰਹੀ ਹੈ। ਕੌਣ ਭੋਲਾ ਹੈ? ਉਹ ਇੱਥੇ ਮੁੜੇ। ‘ਸਮਝ ਤੋਂ ਹੀਣੇ’ ਨੂੰ ਉਹ ਕਹਿ ਰਹੀ ਹੈ।” ਕਹਾ. 9:2-4 RBT
ਮੱਤੀ 11:12, 12:25 ਅਤੇ ਸਮਾਨ ਹਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ genitive 3rd person singular feminine relative pronoun herself (ਆਪਣੇ ਆਪ) ਦਾ ਹਮੇਸ਼ਾ “itself” ਵਜੋਂ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।