ἀλλὰ τὰ μωρὰ τοῦ κόσμου ἐξελέξατο ὁ Θεός ἵνα καταισχύνῃ τοὺς σοφούς…
aksine, Tanrı bilgili uzmanları utandırmak için düzenin aptalca şeylerini seçti…(1 Cor. 1:27 RBT)
Kutsal Kitap’ta ciddi anlamda “aptalca” bazı şeylerin bulunduğunu söylemeye gerek bile yok. Ancak bu, beyin eksikliğinden ziyade kasıtlı bir edebi özelliktir. Gerçekten de, dindar entelektüeller ile dindar olmayan, bilimsel agnostik/ateist entelektüeller arasında büyük bir uçurum yaratır. Ama ne tuhaf bir özellik! Yunanca, İbranice ve Latince eğitim almış okuryazar bireyler neden her yerde bu kadar tuhaf, “aptalca” şeyler yazıyorlar? Ortalama bir Amerikalı bu kadar çok dilde konuşamaz veya yazamaz bile.
LLM yapay zeka modellerinin gelişiyle birlikte, her zaman doğru olmasalar da, olasılık tahmin makineleri olarak ilginç dil deneyleri yapılabilir. Yapay zekanın eğitilmesi için çevrimiçi ortamda bulunan Antik Yunanca, sonsuz İngilizce içeriğe kıyasla çok küçüktür. Ancak anında güçlü içgörüler elde etmek için yeterlidir. Bu güçlerden biri, LLM’nin “olasılıksal” doğasını kullanarak diller arası bir stres testi gerçekleştirmektir. Modelden “Simüle Edilmiş Apokaliptik İngilizce” üretmesini isteyerek, onu baskın İngilizce eğitimi ile örneğin dini literatürdeki en “aptalca” kitaplardan biri olan Vahiy Kitabı’nın Yunancasının kendine özgü sözdizimsel tuhaflıkları arasındaki “insansız bölgede” çalışmaya zorlayabiliriz.
Tam Olarak Ne Kadar Aptalca?
ChatGPT: Aşağıda, Vahiy’in Yunancasına benzer bir şekilde, normal dilbilgisi, sözdizimi ve anlamsal sınırların dışında kasıtlı olarak yazılmış İngilizce kontrollü bir deney yer almaktadır. Amaç sadece “şiirsel tuhaflık” değil, yapısal ihlaldir: bozuk uyum, yerinden edilmiş mantık, hibrit metaforlar, kararsız deiksis ve sözdizimsel kayma.
Bu, Vahiy’in Yunancasında görülen fenomenleri yansıtır:
- Yunanca sözdizimi üzerinde İbranice müdahalesi
- Klasik olmayan uyum kalıpları
- Çökmüş zamansal sıralama
- Hipotaksisin yerini alan parataksis
- Sembollerin anlamsal aşırı yüklenmesi
- Bağlayıcı fiilleri olmayan ortaçlar
- Söylem mantığı yerine vizyon mantığı
Aşağıdakiler bilinç akışı değildir ve modern deneysel nesir değildir. Bu, vizyon raporu dilidir — kompozisyondan ziyade peygamberlik transkripsiyonudur.
Simüle Edilmiş Apokaliptik İngilizce (Kasıtlı Olarak Normal Olmayan)
Ve ben görerek, işte — rengin arkasında konuşan demirden bir ses ve renk bir renk değil, yürüyen bir yanıştı.
Ve yer ayaklarını kaldırdı ve üzerimde durdu.
Ve düşmüşken ayaktaydım.
Ve rüzgar dağa dedi ki: Sen dünsün.
Ve dağ dumanla cevap verdi.
Yedi lamba denizin üzerinde nefes alıyordu ve nefesleri sayıldı, tartıldı ve gök gürültüsüyle mühürlendi.
Ve deniz gözünü açtı ve o bir kapıydı.
Ve kapıdan sayılardan bir canavar çıktı ve dişleri takvimlerdi.
Ve saatleri yedi.
Ve saatler gökyüzü olmayan kuşlar gibi çığlık attı.
Ve sese sordum: Kim yazıyor?
Ve ses dedi ki: Yüzünün arkasında zaten yazılı.
Ve sesi görmek için döndüm ve ses oturmuştu.
Ve taht yürüyordu.
Ve kral çoktu.
Ve çok olanlar tek bir isimdi.
Ve isim ateşle mühürlendi.
Ve ateş yasalar konuşuyordu.
Ve yasalar canlıydı.
Ve yaşayanlar ölüler tarafından yargılandı.
Ve ölüler ayaktaydı.
Ve ayakta duranlar yukarı doğru düşüyordu.
Ve gökyüzü bir kemik parşömeni gibi yuvarlandı.
Ve zaman bacağını kırdı ve ileriye doğru yürüyemedi.
Ve sonuncu ilkinin önünde durdu ve dedi ki: Ben senden sonrayım.
Ve ilki cevap verdi: Sen benden öncesin.
Ve yeryüzü kendi hükmünü yazdı.
Ve hüküm okuyucuyu yedi bitirdi.
Bunu Vahiy Benzeri Bir Şekilde “İngilizce Olmayan” Yapan Nedir
1. Bozuk Uyum
taht yürüyordu
kral çoktu
çok olanlar tek bir isimdi
Sayı ve kategori uyumu ihlali — Vahiy’in Yunancasında yaygındır.
2. İbranice Parataksis
Her yan tümce, yan cümlecik olmaksızın “ve” ile birleştirilir:
Ve gördüm…
Ve deniz açıldı…
Ve ateş konuşuyordu…
Bu, Yunancaya dayatılan Kitab-ı Mukaddes İbranicesi anlatı mantığını yansıtır.
3. Mantıksal Sözdizimi Yerine Vizyon Sözdizimi
Nedensellik, algı sırasıyla değiştirilir:
Ve sesi görmek için döndüm ve ses oturmuştu.
Dilbilgisi rasyonel açıklamayı değil, vizyon işlemeyi yansıtır.
4. Kategori Çöküşü
Nesneler fail gibi davranır, soyutlamalar bedene dönüşür:
yer ayaklarını kaldırdı
zaman bacağını kırdı
taht yürüyordu
Bu, Vahiy’in sembolik ontolojisini taklit eder.
5. Anlamsal Aşırı Yükleme
Görüntüler aynı anda birden fazla gönderge taşır:
sayıların canavarı
dişler takvimdi
yasalar canlıydı
Vahiy’in canavarları, mühürleri, boynuzları ve taçları gibi.
6. Deiktik Kararsızlık
Sabit bir mekansal veya zamansal dayanak yok:
Sen dünsün
Ben senden sonrayım
Sen benden öncesin
Bu, apokaliptik zaman mantığını yansıtır.
7. Ortaç Kayması (Yunanca terimlerle)
Vahiy’de, ortaçlar genellikle dilbilgisel dayanaklar olmadan yüzer.
Burada bu, sabit özneleri olmayan fiillerle yansıtılır:
yaşayanlar ölüler tarafından yargılandı
ayakta duranlar yukarı doğru düşüyordu
Bu Ne Gösteriyor
Eğer Vahiy bugün, Yunancasının Koine ile olan ilişkisinin aynısıyla İngilizce yazılsaydı, şiirden ziyade uzaylı raporu gibi okunurdu — vizyonla bükülmüş dilbilgisi, vahiy mantığıyla geçersiz kılınmış sözdizimi.
Bu “kötü Yunanca” değildir.
Bu peygamberlik Yunancasıdır.
Ve peygamberlik dili dilbilimsel ekonomiye uymaz — sembolik gerekliliğe uyar.
Ve bu, kilitli olduğu anlamına gelir. Kapalı kaynak. Anlamsal kuşatma. Kompozisyon değil. Bu, yazarın tek tam yetkili yorumcu haline geldiği anlamına gelir.
Geri kalan herkes, yeniden inşaları ne kadar disiplinli veya bilgili olursa olsun, gürültüden bir sinyali yeniden inşa ediyor.