“N’ime isi/elu elohim…”
“N’ihi na mmasị nke Anụ ahụ bụ ọnwụ, na mmasị nke Mmụọ bụ ndụ-zoe na udo.” Ndị Rom 8:6 RBT
Mmasị na-ekpebi ihe niile site na mmalite. Ya mere mmasị malitere na “mmalite.” Ebe a kọwara okwu Hibru bụ “reshith” ka ọ pụtara “mmalite”, mmasị maka akụkụ ndị ọzọ nke Baịbụl malitere. “Reshith” n’ezie bụ aha nwanyị maka “isi”. A sụgharịrị “rosh” nke nwoke pụtara “isi” n’ụzọ ziri ezi dị ka “isi”, mana mgbe ọ bịara n’ebe ya nọ, reshith, mmasị nke ụmụ nwoke gbara ya gburugburu. Ọtụtụ puku mmejọ sochiri n’ụwa nke nkọwa na nsụgharị, n’ihi na ya, agaghị enwe ike ịbụ isi mmalite. Ihe si na ya pụta bụ apịtị na-asọba n’ụwa gbara gị gburugburu nke a na-akpọ, “Baịbụl.” Ọ gaghị ekwe omume nghọta, ọ na-esikwa ike ọgụgụ (ya mere e ji ere “nsụgharị” na-enweghị atụ na-eji nkà nke ịkọwa okwu n’ụzọ dị egwu). E wezụga nke ahụ, àmà pụtara ìhè n’ihu ụwa nke a na-apụghị ịgbagha agbagha—ọ na-eme ka ndị mmadụ nwee mmetụta ọchịchịrị, owu ọmụma, ịkpọasị, na mwute, na ịnọ n’ọnọdụ ọjọọ. N’elu nke ahụ, ọ mụtara ọtụtụ ndị na-agha ụgha, ndị na-egbu mmadụ, na ndị ohi na-enweghị atụ. Ọ jupụtara na ọnwụ.
Ọ bụrụ na mmasị ahụ ezighị ezi site na mmalite, ihe niile efuola. Ya mere, Ihe niile bụ Mmejọ.
Strong’s #7225, reshit, [nwanyị] isi. Nke a bụ ụdị nwanyị nke rosh, #7218. Ejighị mgbọrọgwụ okwu ndị a eme ihe mana ọ pụtara ịma jijiji, ịma jijiji. Aghọtara ya ka ọ pụtara “isi” (n’ihi na ọ na-ama jijiji) ma kọwaa ya ebe a ogologo oge n’ụzọ nkịtị dị ka “mmalite”.
Ebe ọ bụla m nwere ike ịkọ, a na-eji okwu a bụ “isi” eme ihe n’echiche nke “isi iyi”, ya bụ isi mmalite, ma ọ bụ elu ugwu. Enwere ike ịkọwa “isi mmalite” dị ka “mmalite” mana echiche ya abụghị nke oge nkịtị, ahụbeghị m ihe ọ bụla n’ime akwụkwọ nsọ nke ga-egosi na rosh/reshit nwere njikọ na oge-mbara (space-time) kwụ ọtọ. N’ezie, ekwesịrị ịma na ọ dịghị okwu maka “oge” n’echiche nke oge elekere, oge atọm, oge kwụ ọtọ, ma ọ bụ oge-mbara n’asụsụ Hibru. Naanị ihe dị bụ oge a kara aka, oge (season), oge ịhụ nsọ, mgbe ahụ, ugbu a, ebighị ebi, na oge echi, oge mgbede. Lee #6256. Ọ bụrụ na ọ nwere ihe ọ bụla, ọ metụtara etiti nke oge-mbara.
Ndị odee họọrọ ụdị nwanyị nke isi ebe a. Gịnị kpatara ya? N’ebe a ka ihe omimi kachasị dị omimi nke Baịbụl tọgbọ. Enwere ọtụtụ ngwaa mgbọrọgwụ ndị yiri onwe ha ma ha bụ maka ebumnuche. Ndị ama ama bụ hayah (ịghọ), nun (ịgbasa), na harah (ịtụ ime). Ndị a bụ ụfọdụ n’ime ihe kachasị mkpa n’asụsụ Hibru niile. Ha na-egosipụta ihe ndị na-emegide onwe ha ma ọ bụ akụkụ dị mma-na-adịghị mma, ụdị-na-emegide ụdị. Iwere mkpụrụedemede n’otu n’otu dị ka ihe ngosi:
היה hayah: [Lee – aka – Lee] ịghọ
נונ nun: [mkpụrụ – ntu – mkpụrụ] ịgbasa
הרה harah: [Lee – isi – Lee] ịtụ ime
Mkpụrụedemede Hibru oge mbụ resh:
isiE wepụtara aha Meri site na Hibru miryam (Strong’s #4813) ma nwee nkọwa nke “ilu” site na Hibru marah na “nnupụisi” ma ọ bụ “onye nnupụisi”. Ọ na-alụso onwe ya ọgụ.
Onye-ilu-Nnupụisi [Meri], na-ebili n’ụbọchị ndị a, ka e bugara n’ala ugwu n’ike n’ime Ala nke ndị na-atụ [nkume] [Juda], ọ banyere n’ụlọ nke Ọ na-echeta [Zekaraịa] ma kelee Chineke-bụ-Asaa [Elizabet]…
O wee tikuo n’oké olu, sị “Onye a gọziri agọzi ka mkpụrụ nke afọ gị bụ, ma gịnị mere m ji nwee ihe a, na nne nke Onyenwe m bịakwutere m? N’ihi na lee, ozugbo olu ekele gị batara na ntị m, nwa ọhụrụ ahụ nọ n’afọ m maliri elu n’ọṅụ… (Luk 1:39-44 RBT)
Dị ka nwa nwoke eloro n’ime afọ ala mmụọ, na-amali elu mgbe ọ nụrụ ekele nke Elizabet (Chineke bụ Asaa).
Onye-ilu-Nnupụisi [Meri] na-anụ ekele nke Chineke bụ Asaa [Elizabet]
Lee Lee
Site na nghọta a, “N’ime isi” ga-ezo aka na mmalite nke ndụ n’onwe ya. Ndụ atụrụ ime ya. Elohim atụrụ ime ya. Iv, “Nne nke ndị dị ndụ/Ihe niile”. Nne nke ndụ ebighị ebi niile. Chegodị otú ọ ga-esi maa mma, mgbe ọ ga-apụta n’ebube ya niile?