ਮੋਬੀਅਸ ਲਿਖਤ: ਬਾਈਬਲੀ ਇਬਰਾਨੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਟੋ-ਐਓਨਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ, ਜੋ ਅਤਾਕਾਲਿਕ ਕਾਰਣਤਾ ਦੀ ਹੈ

ਅਕਾਲੀ ਕਾਰਣਤਾ (Atemporal Causality) (n.) — ਕਾਰਣਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਰੂਪ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਾਰਣ-ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਾ ਸਬੰਧ ਰੇਖਿਕ ਸਮੇਂ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਾਰਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਾਲਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਬੱਝੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਇਸ ਢਾਂਚੇ ਵਿੱਚ, ਕਾਰਣਤਾ ਸਮੇਂ ਦੇ ਬਾਹਰ ਜਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਪਰੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪਿਛੋਕੜ ਵਿੱਚ ਕਾਰਣਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਾਰਣਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਮੌਜੂਦ ਰਹਿਣ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਅਕਾਲੀ ਕਾਰਣਤਾ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਰੇਖਿਕ, ਪੁਨਰ-ਵਰਤੀ (recursive), ਜਾਂ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਵਾਲੇ ਕਾਲ-ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ—ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਵੇਂ ਨੇਮ (NT) ਦਾ aion—ਜਿੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮ ਕਾਰਜ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਇੱਕ ਸਦੀਵੀ “ਹੁਣ” ਦੇ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਅਤੀਤ, ਵਰਤਮਾਨ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਇੱਕ ਇਕਹਿਰੀ, ਸੁਮੇਲ ਵਾਲੀ ਘਟਨਾ ਵਿੱਚ ਜੋੜਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸੰਕਲਪ ਕਾਰਣਤਾ ਦੀਆਂ ਰਵਾਇਤੀ ਮਸ਼ੀਨੀ ਸਮਝਾਂ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਖ਼ਤ ਕਾਲਕ੍ਰਮਿਕ ਪਹਿਲ ਅਤੇ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰ ਨੂੰ ਮੰਨਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਬ੍ਰਹਮ ਪਿਆਰ (agape) ਅਤੇ ਉੱਤਮਤਾ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ ਏਕਤਾ ਵਿੱਚ ਕਾਲਕ੍ਰਮਿਕ ਪਲਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਅੰਤਰ-ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਇੱਕ ਏਓਨਿਕ (Aonic) ਚੱਕਰਦਾਰ ਢਾਂਚੇ ਅਤੇ ਇੱਕ “ਰੇਖਿਕ-ਯਥਾਰਥ” (lineareality) ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਰੇਖਿਕ ਯਥਾਰਥ ਵਿੱਚ ਰੇਖਿਕ ਸਮਾਂ-ਰੇਖਾ ‘ਤੇ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਨਿਰੰਤਰ ਬਦਲਦਾ “ਬਿੰਦੂ” ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਕਦੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਸਥਿਤੀ ਬਦਲਣ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਰੁਕਦਾ। ਇਸ ਦਾ ਕੋਈ ਆਦਿ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੋਈ ਅੰਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇੱਕ ਰੇਖਿਕ ਲਾਈਨ ਲਈ, ਤੁਹਾਡੀ ਕੋਈ ਅਹਿਮੀਅਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਨਾਲ ਮੌਜੂਦ ਹੋ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਤੁਸੀਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਬਾਹਰੀ ਅਤੇ ਫਾਲਤੂ (disposable) ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਨਹੀਂ ਹੋ। ਰੇਖਿਕ ਯਥਾਰਥ ਇੱਕ ਸਰਾਪਿਤ “ਸਮਾਂ ਪੈਸਾ ਹੈ” ਜਾਂ “ਪਲ ਵਿੱਚ ਜੀਓ” ਵਾਲੀ ਸਕੀਮ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਿਰਫ ਇਹ ਪਲ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਕਦੇ ਆਰਾਮ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇੱਕ ਚੱਕਰਦਾਰ ਢਾਂਚੇ ਵਿੱਚ, ਸਵੈ-ਅਰਥ, ਸਵੈ-ਨਿਰਣਾ, ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਸੰਪੂਰਨਤਾ ਅਤੇ ਪੂਰਨਤਾ ਲਈ ਇੱਕ ਅਸਲ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਅਸਲ ਆਰਾਮ। ਦੂਜੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ, ਤੁਸੀਂ ਨਾ ਸਿਰਫ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦ ਹੋ, ਬਲਕਿ ਸਮੁੱਚ (All) ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋ।

ਕੋਈ ਵੀ ਬੱਚਾ ਇੱਕ ਚੱਕਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਲਾਈਨ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਦੱਸ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਟੱਲ ਵਿਚਾਰ ਹਨ। ਫਿਰ ਵੀ ਯਾਕੂਬ 3:6 ਦੀ ਕਲਾਸਿਕ ਉਦਾਹਰਣ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਇੱਕ “ਚੱਕਰ” ਨੂੰ “ਲਾਈਨ” ਵਜੋਂ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ:

τὸν τροχὸν τῆς γενέσεως

ਉਤਪਤੀ ਦਾ ਪਹੀਆ

ਹਰ ਆਧੁਨਿਕ ਅਨੁਵਾਦ ਵਿੱਚ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ KJV ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ “ਜੀਵਨ ਦਾ ਮਾਰਗ” (the course of life) ਜਾਂ “ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਮਾਰਗ” ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਨੁਵਾਦ (YLT, LSV, LITV, BLB), ਜੂਲੀਆ ਸਮਿਥ ਦੇ ਅਨੁਵਾਦ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰੇਖਿਕ ਮਾਰਗ ਵਜੋਂ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੀਵਨ ਦਾ ਮਾਰਗ ਇੱਕ ਮੁਹਾਵਰਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰੇਖਿਕ ਸੰਕਲਪ ਵਜੋਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਅੰਤਰੀਵ ਮਾਡਲ ਰੇਖਿਕ ਕਾਲਕ੍ਰਮਿਕ ਕਾਰਣਤਾ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਘਟਨਾਵਾਂ ਇੱਕ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਨਮ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਜਵਾਨੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਕੁਦਰਤ ਵਿੱਚ, ਬੀਜ ਵਾਧੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੜਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕ੍ਰਮ ਇੱਕ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬਿੰਦੂ ‘ਤੇ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ, ਸਿਰਫ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਪੜਾਅ ਬਾਅਦ ਵਾਲੇ ਪੜਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਬਚਪਨ ਜਵਾਨੀ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬਿਜਾਈ ਵਾਢੀ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕਾਰਣ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ (ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਲਾਤੀਨੀ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ) “course” ਦਾ ਮਤਲਬ ਸਿਰਫ “ਸਮਾਂ ਬੀਤਣਾ” ਨਹੀਂ ਹੈ ਬਲਕਿ “ਸਮੇਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਵਸਥਿਤ, ਦਿਸ਼ਾਤਮਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣਾ” ਹੈ — ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਦੀ ਦੀ ਧਾਰਾ ਜਾਂ ਰੇਸ ਟ੍ਰੈਕ। ਪਰ ਇੱਕ ਪਹੀਆ ਚੱਕਰਦਾਰ ਅਤੇ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਲਿਖੇ ਹੋਏ ਸ਼ਬਦਾਂ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਵਿਆਖਿਆਤਮਕ ਪੱਖਪਾਤ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅੰਤਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਅਕਸਰ “ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਸਮਾਨਤਾ” (dynamic equivalence) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ, ਇੱਕ ਰੇਖਿਕ ਤਰੱਕੀ ਇੱਕ ਘੁੰਮਦੇ ਚੱਕਰ ਦੇ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਸਮਾਨ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਕੋਈ ਵੀ ਦੇਖ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪਾਠਕ ਦੁਆਰਾ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਨਤੀਜੇ ਨੂੰ ਕਿੰਨੀ ਨਾਟਕੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਛੋਟੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਮੇਰਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਲਾਈਨਾਂ ਅਤੇ ਚੱਕਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਅੰਤਰ ਪ੍ਰੀ-ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਸਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੇ ਮੈਂ ਗਲਤ ਨਹੀਂ ਹਾਂ।

ਇਬਰਾਨੀ ਸੱਜੇ ਤੋਂ ਖੱਬੇ ਕਿਉਂ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ?

ਸੱਜੇ-ਤੋਂ-ਖੱਬੇ ਲਿਖਣ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਫੋਨੀਸ਼ੀਅਨ ਇਬਰਾਨੀ ਲਿਪੀ (ਲਗਭਗ 1050 ਈਸਾ ਪੂਰਵ) ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ, ਬਿਬਲੀਕਲ ਇਬਰਾਨੀ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਪੈਲੀਓ-ਇਬਰਾਨੀ ਰਾਹੀਂ ਅਰਾਮੀ-ਪ੍ਰਾਪਤ ਵਰਗਾਕਾਰ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਬਣੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਜੋ ਅੱਜ ਵੀ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਾਇਦ ਇਹ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਹਥੌੜੇ ਨਾਲ ਅੱਖਰਾਂ ਨੂੰ ਛੈਣੀ ਨਾਲ ਉੱਕਰਨ ਦੀ ਵਿਹਾਰਕਤਾ ਕਾਰਨ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ—ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਖੇਡ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ—ਨਬੀਆਂ ਕੋਲ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸਨ। “ਸੱਜਾ,” “ਸਾਹਮਣਾ,” ਅਤੇ “ਪੂਰਬ” ਉਹ ਸਾਰੇ ਸ਼ਬਦ ਹਨ ਜੋ ਨਬੀਆਂ ਲਈ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਗਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਨਬੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਬੁਝਾਰਤਾਂ, ਰਹੱਸਾਂ ਅਤੇ ਗੂੜ੍ਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਡ ਕਰਨ ਦੇ ਮਾਹਰ ਸਨ। ਇਹ ਹਰ ਕਿਸੇ ਲਈ ਖਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸੁਖਾਵਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਇਹ ਇਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਨਿਰਾਸ਼ਾਜਨਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਭੇਦ ਕੱਢਣ ਲਈ ਟੇਢੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੈਮਸਨ ਦੇ ਨਾਲ ਫਲਿਸਤੀ)। ਇਬਰਾਨੀ ਨਬੀਆਂ ਦਾ ਇਹੀ ਤਰੀਕਾ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਗੰਦੇ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ਾਂ ਲਈ ਨਹੀਂ ਲਿਖਿਆ, ਉਹ ਧਰਮੀਆਂ ਲਈ ਲਿਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਲਈ “ਪੂਰਬ” ਅਤੇ “ਸੱਜਾ ਪਾਸਾ” “ਭਵਿੱਖ” ਸੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ, ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਦਾ ਸਰੋਤ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਲਈ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮਤਲਬ ਉਹ ਕੁਝ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂ ਦੇਖਿਆ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮਤਲਬ ਸੱਚਾਈ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਵੱਲ ਸੰਚਾਰਿਤ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਉਹ ਬਹੁਤ ਅੱਗੇ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਮੌਜੂਦ “ਆਵਾਜ਼” ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਹੋਰ ਕਹਾਵਤਾਂ ਕੋਡ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ “ਜਿਸ ਦੇ ਕੰਨ ਹਨ, ਉਹ ਸੁਣੇ।” ਜੇ ਕੋਈ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਬੋਲਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਅੱਗੇ ਤੋਂ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੁਣ ਸਕਦਾ। ਸ਼ਾਇਦ ਉਸਦਾ ਸੱਜਾ ਕੰਨ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ? ਉਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਕੋਈ ਸਿਰਫ ਬਹੁਤ ਪਿੱਛੇ “ਆਦਿ ਵਿੱਚ” ਹੀ ਸੁਣ ਸਕਦਾ ਹੈ ਨਾ ਕਿ ਅੱਗੇ “ਸਿਖਰ/ਸਿਰ ਵਿੱਚ”।

ਜੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਜੀਵਤ ਅਤੇ ਸਰਗਰਮ ਹੈ, ਲਾਈਵ ਅਤੇ ਰੀਅਲ-ਟਾਈਮ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਅਨਿੱਖੜਵਾਂ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹੋ। ਅਜਿਹੀ ਕਿਤਾਬ ‘ਤੇ ਫੈਸਲਾ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨਾ ਆਸਾਨ ਹੋਵੇਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਬਾਰੀਕ ਬਿੰਦੂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੀ ਕੋਈ ਅਸਪਸ਼ਟ ਖੇਤਰ (gray area) ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਹ ਜਾਂ ਤਾਂ ਜਿੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਮਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਜੇ ਅਜਿਹੀ ਕਿਤਾਬ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਢੱਕ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਇੱਕ ਹਨੇਰੇ ਅਸਪਸ਼ਟ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਰੇਖਿਕ ਕਾਲਕ੍ਰਮਿਕ ਢਾਂਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫਲੈਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਜਿਸਦਾ ਕਦੇ ਇਰਾਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਖੈਰ, ਇਹ ਸਭ ਦੇਖਣਾ ਬਾਕੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਇਸਦੀ ਆਪਣੀ ਜੀਵਤ ਕਹਾਣੀ ਅਤੇ ਗਵਾਹੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ…

 

ਸਾਰ (Abstract)

ਬਿਬਲੀਕਲ ਇਬਰਾਨੀ, ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਭਾਸ਼ਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਾਲ (tense) ਦੀ ਘਾਟ ਅਤੇ ਸੀਮਤ ਕੇਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਕਾਰਨ ਭਾਸ਼ਾਈ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧਤਾ ਵਿੱਚ ਹਾਸ਼ੀਏ ‘ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਕਲਪਿਕ ਕਾਲਕ੍ਰਮਿਕ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਇੱਕ ਡੂੰਘੇ ਵਿਆਕਰਣਿਕ ਢਾਂਚੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਏਓਨਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਲੈਂਜ਼ ਰਾਹੀਂ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਜੋ ਕਿ ਮੋਬੀਅਸ (Möbius) ਕਾਲਕ੍ਰਮਿਕਤਾ, ਕਾਰਣ ਪੁਨਰ-ਵਰਤੀ (causal recursion), ਅਤੇ ਗੈਰ-ਰੇਖਿਕ ਘਟਨਾ ਟੋਪੋਲੋਜੀ ‘ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਇੱਕ ਕਾਲਪਨਿਕ ਭਾਸ਼ਾਈ ਮਾਡਲ ਹੈ—ਤਾਂ ਇਬਰਾਨੀ ਆਦਿਮ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਪ੍ਰੋਟੋਟਾਈਪਿਕ ਵਜੋਂ ਉੱਭਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪੇਪਰ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਿਬਲੀਕਲ ਇਬਰਾਨੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਟੋ-ਏਓਨਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ: ਸਦੀਵੀ ਪੁਨਰ-ਵਰਤੋਂ, ਕਾਰਣ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਤਾ (causal reflexivity), ਅਤੇ ਅਕਾਲੀ ਬਿਰਤਾਂਤਕ ਏਜੰਸੀ ਦੀ ਇੱਕ ਲਿਪੀ। ਪਹਿਲੂਗਤ ਕਿਰਿਆ ਰੂਪ ਵਿਗਿਆਨ (aspectual verbal morphology), ਸੰਟੈਕਟਿਕ ਰਿਕਰਸ਼ਨ, ਅਤੇ ਸਮੇਂ/ਸਥਾਨ ਦੇ ਕਰਮ ਕਾਰਕ (accusative) ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਤੋਂ ਡਰਾਇੰਗ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਥੀਓਫਾਈਲ ਮੀਕ (1940) ਦੁਆਰਾ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਦਲੀਲ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਇਬਰਾਨੀ ਬਾਈਬਲ ਸੰਰਚਨਾਤਮਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇੱਕ “ਜੀਵਤ ਅਤੇ ਸਰਗਰਮ” ਮੋਬੀਅਸ-ਟੈਕਸਟ ਹੋਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ—ਜੋ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਨ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਅਸਲ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਯਥਾਰਥ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ।

1. ਸਮਾਂ ਤਹਿ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ: ਏਓਨਿਕ ਅਧਾਰ

ਸਿਧਾਂਤਕ ਏਓਨਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਕਾਲਕ੍ਰਮਿਕ ਸੰਰਚਨਾ ਨੂੰ ਮੰਨਦੀ ਹੈ ਜੋ ਰੇਖਿਕ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਲੂਪਡ, ਫੋਲਡ, ਜਾਂ ਪੁਨਰ-ਵਰਤੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਉਲਝੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਘਟਨਾਵਾਂ ਇੱਕ ਸਮਾਂ-ਰੇਖਾ ਦੇ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਵਧਦੀਆਂ ਬਲਕਿ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੁੜੇ ਕਾਰਣ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ ਤੋਂ ਉੱਭਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਪੈਰਾਡਾਈਮ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਵਿਆਕਰਣ ਨੂੰ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ:

• ਘਟਨਾ ਟੋਪੋਲੋਜੀ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਕਾਲ (tense) ਨੂੰ ਤਿਆਗਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ

• ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਪੜਨਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਕਾਲਕ੍ਰਮਿਕ ਬਹੁਲਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਬਦਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ

• ਸਥਾਨਿਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂਕਾਂ ਨੂੰ ਗੂੰਜਦੇ ਖੇਤਰਾਂ (resonant zones) ਨਾਲ ਬਦਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ

• ਏਜੰਸੀ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਕੋਡ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ

ਇਹ ਵਿਆਕਰਣ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਭਾਸ਼ਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਮੋਬੀਅਸ-ਵਰਗੇ ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਛਾਣ, ਕਾਰਵਾਈ ਅਤੇ ਕਾਰਣਤਾ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਵਿਗਾੜ ਦੇ ਕਾਲਕ੍ਰਮਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸਥਿਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇੱਕ ਸਖ਼ਤ ਕਾਲਕ੍ਰਮਿਕ ਕ੍ਰਮ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਦੀਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦਾ ਅਧਾਰ ਹੈ—ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਪੋਥੀ ਵਿੱਚ—ਜਿੱਥੇ ਰੇਖਿਕ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਟੈਕਸਟ ਦੀ ਪੁਨਰ-ਵਰਤੀ ਸੰਰਚਨਾ ਨੂੰ ਗਲਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਬਰਾਨੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਾਂਗੇ, ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇਸੇ ਤਰਕ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਪਾਰਟੀਸੀਪਲ ਅਤੇ ਪਹਿਲੂਗਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਕਾਲੀ ਪਹਿਲੂ ਨੂੰ ਕੋਡ ਕਰਦੀ ਹੈ।

2. ਪਹਿਲੂਗਤ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ: ਕਾਲ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸਮਾਂ

ਇਬਰਾਨੀ ਸੰਟੈਕਸ ਵਿੱਚ ਕਾਲਾਂ (tenses) ਅਤੇ ਮੂਡਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਰੂਸ ਕੇ. ਵਾਲਟਕੇ ਅਤੇ ਐਮ. ਓ’ਕੋਨਰ ਨੇ Biblical Hebrew Syntax ਵਿੱਚ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ “ਕਾਲਾਂ ਅਤੇ ਮੂਡਾਂ ਦਾ ਸਵਾਲ, ਜੋ ਕਿ ਇਬਰਾਨੀ ਸੰਟੈਕਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੈ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਵਿਆਕਰਣਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ” (§111(2), p. 354), ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਵਿਆਖਿਆਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦਕਾਂ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਸਹੀ ਸਮਝ ਦੀ ਬਜਾਏ ਅਨੁਭਵ ‘ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਭਰੋਸਾ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਅਣਗਹਿਲੀ ਇੱਕ ਵਿਵਸਥਿਤ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਾਵਿਕ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਲ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ “ਕਾਫ਼ੀ ਬੇਤਰਤੀਬੇ ਢੰਗ ਨਾਲ” (§111(2), p. 354) ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਵਿਦਵਤਾਪੂਰਣ ਰੁਝੇਵੇਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਾੜੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਚੁਣੌਤੀ ਵਜੋਂ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਕੋਈ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ

ਅੱਜ ਵੀ, ਇਬਰਾਨੀ ਕਾਲਾਂ ਅਤੇ ਮੂਡਾਂ ਦੀ ਗੁੰਝਲਦਾਰਤਾ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਰੁਕਾਵਟ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਵਾਲਟਕੇ ਅਤੇ ਓ’ਕੋਨਰ ਨੇ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਦੇਖਦੇ ਹਨ ਕਿ “ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰੂਪ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀਜਨਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਮਝਾਉਣਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਅਤੇ ਅਸੰਭਵ ਵੀ ਹੈ” (§111(2), p. 354) ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਖਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕਾਵਿਕ ਸੰਦਰਭਾਂ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਲੇਖਕ ਇਹਨਾਂ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੱਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸੀਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਵਿਲਹੇਲਮ ਗੇਸੇਨੀਅਸ (1786–1842), ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਇਬਰਾਨੀ ਵਿਆਕਰਣ ਦਾ “ਮਾਸਟਰ” ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਖੌਤੀ “ਅਪੂਰਣ” (imperfect) ਅਤੇ “ਪੂਰਨ” (perfect) ਕਿਰਿਆ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪਹਿਲੂਗਤ (ਨਾ ਕਿ ਸਖ਼ਤ ਕਾਲਕ੍ਰਮਿਕ) ਸੁਭਾਅ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਣਜਾਣ “ਅਜੀਬ ਵਰਤਾਰੇ” ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸ਼ੁੱਧ ਕਾਲਕ੍ਰਮਿਕ ਵਿਆਖਿਆ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕੀਤੀ। ਟੈਕਸਟ ‘ਤੇ ਕਾਲਕ੍ਰਮਿਕ ਤਰਕ ਥੋਪ ਕੇ, ਉਸਨੇ ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਅਕਾਲੀਤਾ ਨੂੰ ਧੁੰਦਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ:

ਦੋ ਕਾਲ-ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ… ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਤੀਤ ਜਾਂ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਬਰਾਨੀ ਕਾਲਾਂ ਦੇ ਅਨੁਕ੍ਰਮ (consecution) ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਇਹ ਵਰਤਾਰਾ ਹੈ ਕਿ, ਅਤੀਤ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਵਿੱਚ, ਸਿਰਫ ਪਹਿਲੀ ਕਿਰਿਆ ਪੂਰਨ (perfect) ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਿਰਤਾਂਤ ਅਪੂਰਣ (imperfect) ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਭਵਿੱਖ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਅਪੂਰਣ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੂਰਨ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ 2 ਰਾਜਿਆਂ 20 ਵਿੱਚ, ਉਹਨਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿਜ਼ਕੀਯਾਹ ਮੌਤ ਦੇ ਨੇੜੇ ਬਿਮਾਰ ਸੀ (perf.), ਅਤੇ ਯਸਾਯਾਹ… ਆਇਆ (imperf.) ਉਸ ਕੋਲ, ਅਤੇ ਕਿਹਾ (imperf.) ਉਸਨੂੰ, ਆਦਿ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਯਸਾਯਾਹ 7, ਯਹੋਵਾਹ ਲਿਆਵੇਗਾ (imperf.) ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ… ਦਿਨ, ਆਦਿ।, 7, ਅਤੇ ਇਹ ਵਾਪਰੇਗਾ (perf. וְהָיָה) ਉਸ ਦਿਨ…

ਸਮੇਂ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਇਹ ਤਰੱਕੀ, ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਗਰਭਵਤੀ ਅਤੇ (ਜਿਸ ਨੂੰ wāw consecutive ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ…

(Gesenius, Hebrew Grammar §49.)

ਜਿਸ ਨੂੰ ਗੇਸੇਨੀਅਸ “ਸਮੇਂ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਤਰੱਕੀ” ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬਿਰਤਾਂਤਕ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਭਾਸ਼ਣ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਵਜੋਂ ਬਿਹਤਰ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। waw-conversive (ויהי, ויאמר, ਆਦਿ) ਸਮੇਂ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਘੱਟ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੰਰਚਨਾਤਮਕ ਆਪਰੇਟਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ ਜੋ ਬਿਰਤਾਂਤਕ ਕ੍ਰਮ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਲਈ ਕਿਰਿਆ ਦੇ ਪਹਿਲੂ ਨੂੰ ਮੁੜ-ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਦੇ ਇੱਕ ਫਰੇਮ (vav-conversive imperfect ਲਈ) ਜਾਂ ਪ੍ਰੋਜੈਕਸ਼ਨ (vav-conversive perfect ਲਈ) ਦੇ ਅੰਦਰ ਵਿਸ਼ਾ-ਵਸਤੂ ਦੇ ਤਾਲਮੇਲ ਨੂੰ ਵੀ ਬਣਾਈ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਾਲ ਦਾ ਅਖੌਤੀ “ਬਦਲਾਅ” ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਣ ਰਣਨੀਤੀ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਰੇਖਿਕ ਸਮੇਂ ਦਾ ਵਿਆਕਰਣਿਕ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ।

ਇੱਕ ਕਾਲਕ੍ਰਮਿਕ ਮਾਡਲ ਥੋਪਣਾ—ਅਤੀਤ ਭਵਿੱਖ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਇਸਦੇ ਉਲਟ—ਇੱਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀਗਤ ਗਲਤੀ ਹੈ ਜੋ ਇੰਡੋ-ਯੂਰਪੀਅਨ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਵਿਆਖਿਆਤਮਕ ਵਿਗਾੜ ਹੈ, ਭਾਸ਼ਾਈ ਤੱਥ ਨਹੀਂ। ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਇਬਰਾਨੀ ਵਿਦਵਾਨ ਇਸ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਡਿਫੌਲਟ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਅਕਸਰ ਇਸ ਲਈ ਕਿਉਂਕਿ ਕੋਈ ਹੋਰ ਵਿਹਾਰਕ ਵਿਕਲਪ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਜਾਪਦਾ। ਜੇ ਇਬਰਾਨੀ ਵਿੱਚ ਕਿਰਿਆ ਦੀ ਸੰਰਚਨਾ ਇੱਕ ਪੁਨਰ-ਵਰਤੀ ਕਾਲ-ਵਿਗਿਆਨ (recursive ontology) ਨੂੰ ਕੋਡ ਕਰਦੀ ਹੈ (ਘਟਨਾਵਾਂ ਬੋਲੀ, ਬਿਰਤਾਂਤ ਅਤੇ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਸਾਕਾਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ), ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਕਾਲਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਸਮੇਟਣਾ ਪਵਿੱਤਰ ਪੁਨਰ-ਵਰਤੀ ਵਿਆਕਰਣ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਬਿਬਲੀਕਲ ਇਬਰਾਨੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਵਿਆਕਰਣਿਕ ਕਾਲ (tense) ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ (Gesenius, Hebrew Grammar/106)। ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਇਹ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ (qatal) ਅਤੇ ਅਧੂਰੀਆਂ (yiqtol) ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਇੱਕ ਸਦੀਵੀ ਟੋਪੋਲੋਜੀਕਲ ਪਹਿਲੂ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਸਦੀਵੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਹਰੇਕ ਬਿਨਯਾਨ (binyan) ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਵਿਆਕਰਣਿਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾਈ ਫੀਡਬੈਕ ਲੂਪ ਦੇ ਅੰਦਰ ਏਜੰਸੀ ਅਤੇ ਕਾਰਣਤਾ ਦੇ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਪਰਿਵਰਤਨ ਵਜੋਂ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਬਿਨਯਾਨ ਘਟਨਾ ਦੀ ਸੰਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਕਾਰਵਾਈ ਦੇ ਵੈਕਟਰ, ਏਜੰਸੀ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਪੁਨਰ-ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਨੂੰ ਬਦਲਦਾ ਹੈ।

ਅਸੀਂ ਹਰੇਕ ਬਿਨਯਾਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਿਰਿਆ ਮੂਲ (√) ‘ਤੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਮੋਰਫੋ-ਕਾਰਣ ਕਾਰਜ (morpho-causal function) ਵਜੋਂ ਮੰਨਦੇ ਹਾਂ, ਜੋ ਕਾਰਜ-ਘਟਨਾ ਲੂਪ ਵਿੱਚ ਏਜੰਸੀ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਅਤੇ ਕਰਤਾ/ਕਰਮ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਨੂੰ ਬਦਲਦਾ ਹੈ।

1. Qal (קל) — F(x) → ਮੂਲ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲਤਾ
   • ਕਾਰਜ: F(x) = x
   • ਏਜੰਸੀ: ਸਿੱਧੀ, ਸਾਦੀ।
   • ਕਾਰਣਤਾ: ਰੇਖਿਕ ਕਾਰਵਾਈ ਏਜੰਟ ਤੋਂ ਵਸਤੂ/ਕਾਰਜ ਤੱਕ ਸਿੱਧੀ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ।
   • ਭਾਗੀਦਾਰੀ: ਬਾਹਰੀ: ਕਰਤਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਕਰਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
   • ਏਓਨਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ: ਕਾਰਣ ਸਥਾਪਨਾ ਦਾ ਮੂਲ ਪੱਧਰ। ਲੂਪ ਦਾ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ ਫੋਲਡ।
   • ਉਦਾਹਰਣ שבר (shāvar) — “ਉਸਨੇ [ਕੁਝ] ਤੋੜਿਆ”

     ਕਾਰਜ ਸਿਰਫ਼ ਹੈ।

2. Niphal (נפעל) — ਸਵੈ-ਫੋਲਡਿੰਗ ਕਾਰਜ
   • ਕਾਰਜ: F(x) = x(x)
   • ਏਜੰਸੀ: ਕਰਤਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ‘ਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਿਸ਼ਕਿਰਿਆ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
   • ਕਾਰਣਤਾ: ਏਜੰਟ ਆਪਣੇ ਹੀ ਕਾਰਜ ਦਾ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
   • ਭਾਗੀਦਾਰੀ: ਅੰਦਰੂਨੀ: ਲੂਪ ਆਪਣੇ ਆਪ ‘ਤੇ ਬੰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
   • ਏਓਨਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ: ਘਟਨਾ ਸਵੈ ਵਿੱਚ ਪੁਨਰ-ਵਰਤੀ ਹੈ। ਕਾਰਜ ਕਰਤਾ ‘ਤੇ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
   • ਉਦਾਹਰਣ נשבר (nishbar) — “ਉਹ ਟੁੱਟ ਗਿਆ ਸੀ”

     ਏਜੰਟ ਅਤੇ ਮਰੀਜ਼ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਾਰਜ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।

3. Piel (פעל) — ਵਧਾਇਆ ਹੋਇਆ ਜਾਂ ਦੁਹਰਾਇਆ ਗਿਆ ਕਾਰਜ
   • ਕਾਰਜ: F(x) = xⁿ
   • ਏਜੰਸੀ: ਤੀਬਰ, ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ, ਜਾਂ ਦੁਹਰਾਈ ਗਈ।
   • ਕਾਰਣਤਾ: ਏਜੰਟ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਆਮ ਸੀਮਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ।
   • ਭਾਗੀਦਾਰੀ: ਬਾਹਰੀ, ਪਰ ਸ਼ਕਤੀ ਜਾਂ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ।
   • ਏਓਨਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ: ਗੂੰਜਦਾ ਫੀਡਬੈਕ—ਪੁਨਰ-ਵਰਤੋਂ ਡੂੰਘੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਾਰਜ ਵਧੇਰੇ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਜਾਂ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ ਹੈ।
   • ਉਦਾਹਰਣ שבר (shibber) — “ਉਸਨੇ ਚੂਰ-ਚੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ”

     ਕਾਰਜ ਗੂੰਜਦਾ ਹੈ, ਸਿਰਫ਼ ਵਾਪਰਦਾ ਨਹੀਂ।

4. Pual (פועਲ) — ਵਧਾਏ ਹੋਏ ਜਾਂ ਦੁਹਰਾਏ ਗਏ ਕਾਰਜ ਦਾ ਕਰਮਣੀ (Passive)
   • ਕਾਰਜ: F(x) = (xⁿ)*
   • ਏਜੰਸੀ: ਇੱਕ ਬਾਹਰੀ ਐਂਪਲੀਫਾਇਰ ਤੋਂ ਜਜ਼ਬ ਕੀਤੀ ਗਈ।
   • ਕਾਰਣਤਾ: ਵਸਤੂ ਤੀਬਰ ਬਾਹਰੀ ਕਾਰਜ ਦੁਆਰਾ ਆਕਾਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
   • ਭਾਗੀਦਾਰੀ: ਵਸਤੂ ਕਾਰਵਾਈ ਦੇ ਗੂੰਜਦੇ ਲੂਪ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਹੈ।
   • ਏਓਨਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ: ਪੈਸਿਵ ਹਾਰਮੋਨਿਕਸ—ਤੀਬਰ ਲੂਪ ਦੁਆਰਾ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
   • ਉਦਾਹਰਣ שבר (shubbar) — “ਇਹ ਚੂਰ-ਚੂਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ”

     ਗੂੰਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ; ਰੂਪ ਟੁੱਟ ਗਿਆ।

5. Hiphil (הפעיל) — ਕਾਰਣ ਆਪਰੇਟਰ ਕਾਰਜ
   • ਕਾਰਜ: F(x) = cause(x)
   • ਏਜੰਸੀ: ਕਰਤਾ ਦੂਜੇ ਦਰਜੇ ਦਾ ਕਾਰਜ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਾ ਹੈ।
   • ਕਾਰਣਤਾ: ਕਰਤਾ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਕਾਰਜ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
   • ਭਾਗੀਦਾਰੀ: ਮੈਟਾ-ਏਜੰਟ; ਦੂਜੇ ਲੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਛਾ ਦਾ ਪ੍ਰਵੇਸ਼।
   • ਏਓਨਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ: ਲੂਪ ਨਵਾਂ ਲੂਪ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਇੱਕ ਉਤਪਾਦਕ ਪੁਨਰ-ਵਰਤੋਂ।
   • ਉਦਾਹਰਣ השביר (hishbir) — “ਉਸਨੇ ਤੋੜਨ ਦਾ ਕਾਰਣ ਬਣਿਆ”

     ਏਜੰਟ ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੂਪ ਲਿਖਦਾ ਹੈ।

6. Hophal (הפעל) — ਕਾਰਣ ਆਪਰੇਟਰ ਦਾ ਕਰਮਣੀ
   • ਕਾਰਜ: F(x) = caused(x)
   • ਏਜੰਸੀ: ਕਰਤਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਹਿਫਿਲ (Hiphil) ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ।
   • ਕਾਰਣਤਾ: ਕਾਰਜ ਇੱਕ ਏਮਬੇਡਡ ਪੁਨਰ-ਵਰਤੀ ਕਾਰਵਾਈ ਵਜੋਂ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ।
   • ਭਾਗੀਦਾਰੀ: ਨਿਸ਼ਕਿਰਿਆ ਪਰ ਇੱਕ ਸਰਗਰਮ ਲੂਪ ਦੇ ਅੰਦਰ।
   • ਏਓਨਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ: ਪੁਨਰ-ਵਰਤੀ ਕਾਰਣਤਾ ਦਾ ਨਤੀਜਾ; ਇੱਕ ਨੇਸਟਡ ਲੂਪ ਵਿੱਚ ਪੈਸਿਵ ਨੋਡ।
   • ਉਦਾਹਰਣ השבר (hoshbar) — “ਇਹ ਤੋੜਨ ਦਾ ਕਾਰਣ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ”

     ਏਜੰਟ ਗਾਇਬ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪੁਨਰ-ਵਰਤੋਂ ਬਾਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

7. Hithpael (התפעל) — ਰਿਫਲੈਕਸਿਵ ਪੁਨਰ-ਵਰਤੀ ਕਾਰਜ
   • ਕਾਰਜ: F(x) = x↻x
   • ਏਜੰਸੀ: ਕਰਤਾ ਇੱਕ ਪੈਟਰਨ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਰਸਮੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ‘ਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ।
   • ਕਾਰਣਤਾ: ਇਰਾਦੇ ਜਾਂ ਤਾਲ ਦੇ ਨਾਲ ਲੂਪਡ ਰਿਫਲੈਕਸਿਵਿਟੀ।
   • ਭਾਗੀਦਾਰੀ: ਇੱਕ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪੈਟਰਨ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਸਵੈ-ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ।
   • ਏਓਨਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ: ਪੁਨਰ-ਵਰਤੀ ਕਰਤਾ; ਅੰਦਰੂਨੀ ਮਿਰਰਿੰਗ ਦੁਆਰਾ ਬਣਨ ਦਾ ਕਾਰਜ। ਕਾਰਵਾਈ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ‘ਤੇ ਫੋਲਡ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਰਸਮੀ ਲੂਪ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।
   • ਉਦਾਹਰਣ התאשש (hit’oshash) — “ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਰਦ ਬਣਾਇਆ” (ਯਸਾਯਾਹ 46:8)

     ਲੂਪ ਆਪਣੇ ਹੀ ਰੂਪ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਬਿਨਯਾਨ	ਕਾਰਜ	ਏਜੰਸੀ	ਕਾਰਣ ਕਿਸਮ	ਏਓਨਿਕ ਭੂਮਿਕਾ
Qal	F(x) = x	ਸਿੱਧੀ	ਰੇਖਿਕ	ਮੂਲ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲਤਾ
Niphal	F(x) = x(x)	ਰਿਫਲੈਕਸਿਵ/ਕਰਮਣੀ	ਪੁਨਰ-ਵਰਤੀ ਅੰਦਰੂਨੀਕਰਨ	ਸਵੈ ‘ਤੇ ਲੂਪ
Piel	F(x) = xⁿ	ਤੀਬਰ	ਗੂੰਜਦਾ ਵਿਸਤਾਰ	ਪੁਨਰ-ਵਰਤੀ ਤੀਬਰਤਾ
Pual	F(x) = (xⁿ)*	ਕਰਮਣੀ (Piel)	ਗੂੰਜਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ	ਗੂੰਜਦੀ ਕਾਰਣਤਾ
Hiphil	F(x) = cause(x)	ਕਾਰਣਵਾਚਕ	ਨੇਸਟਡ ਲੂਪ ਸ਼ੁਰੂਆਤ	ਪੁਨਰ-ਵਰਤੀ ਲੂਪਾਂ ਦਾ ਸਿਰਜਣਹਾਰ
Hophal	F(x) = caused(x)	ਕਰਮਣੀ (Hiphil)	ਨੇਸਟਡ ਪੈਸਿਵ ਪੁਨਰ-ਵਰਤੋਂ	ਏਮਬੇਡਡ ਕਾਰਜ ਦਾ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ
Hithpael	F(x) = x↻x	ਰਿਫਲੈਕਸਿਵ/ਪਰਸਪਰ	ਰਸਮੀ ਸਵੈ-ਪੁਨਰ-ਵਰਤੋਂ	ਸਵੈ-ਉਤਪਾਦਕ ਲੂਪ (ਦੁਰਲੱਭ Hishtaphel ਸਵੈ-ਘਟਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵਜੋਂ)

ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨ ਦੇ ਕਰਮ ਕਾਰਕ (accusative) ਦੀ ਘਾਟ ਕੋਈ ਕਮੀ ਨਹੀਂ ਹੈ—ਇਹ ਇੱਕ ਟੋਪੋਲੋਜੀਕਲ ਪੁਨਰ-ਸਥਾਪਨਾ ਹੈ। ਇਬਰਾਨੀ ਵਿੱਚ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਅਤੀਤ ਜਾਂ ਭਵਿੱਖ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜੁੜੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ, ਬਲਕਿ ਇੱਕ ਕਾਰਣ ਮੈਨੀਫੋਲਡ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸੰਪੂਰਨਤਾ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਕ qatal ਕਿਰਿਆ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਸੰਦਰਭਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇੱਕ yiqtol ਰੂਪ ਅਤੀਤ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਸਕਦਾ ਹੈ—ਕਿਉਂਕਿ ਵਿਆਕਰਣਿਕ ਯਥਾਰਥ ਪਹਿਲੂਗਤ ਹੈ, ਕਾਲਕ੍ਰਮਿਕ ਨਹੀਂ।

ਇਹ ਏਓਨਿਕ ਘਟਨਾ-ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ:

• ⊛ (“ਬੂਟਸਟਰੈਪ ਕਾਰਣਤਾ”)

• ∴ (“ਸੰਰਚਨਾਤਮਕ ਨਤੀਜਾ”)

• ∞ (“ਸਦੀਵੀ ਸਹਿ-ਹੋਂਦ”)

ਨਿਫਲ (Niphal) ਇੱਕ ਸੱਚੀ ਮੱਧ ਆਵਾਜ਼ (Middle Voice) ਵਜੋਂ

ਇਬਰਾਨੀ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਇਹ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦੀਆਂ ਕਿ ਕੁਝ ਕਦੋਂ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਦੱਸਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਘਟਨਾ ਬ੍ਰਹਮ ਬਿਰਤਾਂਤ ਦੇ ਵਿਆਪਕ ਲੂਪ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਏਓਨਿਕ ਫਰੇਮ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦਾ ਕਾਰਜ ਢਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮਝਣਾ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਗੇਸੇਨੀਅਸ ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਪਹਿਲੇ ਵਿਆਕਰਣਕਾਰਾਂ ਨੇ Niphal ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ Qal ਦੇ ਕਰਮਣੀ (passive) ਵਜੋਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਸੀ (ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, שָׁבַר “ਉਸਨੇ ਤੋੜਿਆ” → נִשְׁבַּר “ਇਹ ਟੁੱਟ ਗਿਆ ਸੀ”)। ਪਰ ਇਹ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਰਿਫਲੈਕਸਿਵ ਅਤੇ ਪੁਨਰ-ਵਰਤੀ ਪਹਿਲੂਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰੇਖਿਕ, ਇੰਡੋ-ਯੂਰਪੀਅਨ-ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਪੈਸਿਵ ਵਿੱਚ ਸਮੇਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਸਾਮੀ (Semitic) ਰੂਪ ਵਿਗਿਆਨ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੰਰਚਨਾ ਥੋਪਦਾ ਹੈ। ਗੇਸੇਨੀਅਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪਛਾਣ ਲਿਆ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀਗਤ ਗਲਤੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਦੇਖਿਆ:

“Niphʿal ਦਾ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੱਖੋਂ, ਦੂਜੇ ਕਰਮਣੀ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਚਰਿੱਤਰ ਨਹੀਂ ਹੈ।”

ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਅਰਬੀ (ʾinqataʿa) ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਇਹ ਦਿਖਾਉਣ ਲਈ ਕਿ ਸਾਮੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਕਰਮਣੀ ਰੂਪਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਰਿਫਲੈਕਸਿਵ ਮੱਧ ਸੰਰਚਨਾਵਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਬਣਾਈ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਇੱਕ ਰਿਫਲੈਕਸਿਵ ਤਰਜੀਹ ਨੋਟ ਕਰਦਾ ਹੈ:

“ਹਾਲਾਂਕਿ Niphʿal ਦੀ ਕਰਮਣੀ ਵਰਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ… ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਰਿਫਲੈਕਸਿਵ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਬਿਲਕੁਲ ਸੈਕੰਡਰੀ ਹੈ।”

ਇਹ ਰਿਫਲੈਕਸਿਵਿਟੀ ਨੂੰ ਨਿਫਲ ਦੇ ਤਰਕ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ—ਬਿਲਕੁਲ ਸਾਡੀ ਵਿਆਖਿਆ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕਿ ਨਿਫਲ ਇੱਕ ਲੂਪ-ਬੈਕ ਸੰਰਚਨਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ: ਏਜੰਟ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੋਵਾਂ ਵਜੋਂ। ਏਓਨਿਕ ਮਾਡਲ ਵਿੱਚ, ਨਿਫਲ ਰੇਖਿਕ ਕਾਲਕ੍ਰਮਿਕਤਾ ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ ਏਜੰਸੀ (Qal) ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਭਟਕਣ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਫੋਲਡਿੰਗ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਜਿੱਥੇ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਤਾ ‘ਤੇ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੀ ਹੈ:

| Qal

: ਕਾਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ → ਵਸਤੂ |
| Niphal: ਕਾਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ → ਕਰਤਾ ਵੱਲ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦਾ ਹੈ |

ਇਹ ਲੂਪ ਅੰਦਰੂਨੀਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਬਿਨਯਾਨਿਮ (Piel → Hithpael) ਰਾਹੀਂ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਨਾਲ ਡੂੰਘੀ ਹੁੰਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਵਿਆਕਰਣਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਉਲਝਣ ਸਿਰਫ਼ ਵਰਗੀਕਰਨ ਦੀ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਇਹ ਇੱਕ ਡੂੰਘੀ ਗਲਤਫਹਿਮੀ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ: ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਰੇਖਿਕ ਵਿਆਕਰਣਿਕ ਸੰਰਚਨਾ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਰੇਖਿਕ ਕਾਰਨਤਾ ਥੋਪ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਕਾਲਕ੍ਰਮ (chronology) ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਿੱਥੇ ਵਿਆਕਰਣ ਨੇ ਪੁਨਰਾਵਰਤੀ (recursion) ਨੂੰ ਕੋਡਬੱਧ ਕੀਤਾ ਸੀ। Niphal ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਵਿਆਕਰਣਿਕ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ ਘੇਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਇੰਡੋ-ਯੂਰਪੀਅਨ ਵਿਆਕਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਘਾਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ—ਇੱਕ ਸੱਚੀ ਮੱਧਮ ਸੁਰ (middle voice) ਜੋ ਨਾ ਤਾਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕਰਮਵਾਚੀ (passive) ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕਰਤਰੀਵਾਚੀ (active), ਪਰ ਪੁਨਰਾਵਰਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਲਝੀ ਹੋਈ ਹੈ। Niphal ਬਾਰੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੀ ਉਲਝਣ ਨੂੰ ਵਿਆਕਰਣਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨੁਕਸ ਵਜੋਂ ਦੇਖਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਅਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਇਬਰਾਨੀ ‘ਤੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮਾਡਲਾਂ ਦੀ ਅਯੋਗਤਾ ਦੇ ਸਬੂਤ ਵਜੋਂ ਸਮਝ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। Niphal ਅਜਿਹੇ ਮਾਡਲਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸੰਰਚਨਾਤਮਕ ਅਤੇ ਹੋਂਦ ਦੇ ਪੱਖੋਂ ਪੁਨਰਾਵਰਤੀ (recursive) ਹੈ।

Hithpael ਇੱਕ ਸਵੈ-ਉਤਪੰਨ ਦਵੰਦਵਾਦ ਵਜੋਂ

“ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹਨ, “ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਥੇ ਬੀਜ ਬੀਜ ਦਾ ਸਾਰਾ ਸਵੈ-ਸਦੀਵੀ ਘਾਹ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ‘ਤੇ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਰ ਉਹ ਰੁੱਖ ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬੀਜ ਬੀਜ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦਾ ਫਲ ਹੈ, ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਭੋਜਨ ਬਣ ਰਿਹਾ ਹੈ।”

(ਉਤਪਤ 1:29 RBT)

ਜਦੋਂ ਕਿ Niphal ਵਿੱਚ ਕਰਤਾ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ‘ਤੇ ਮੋੜਦਾ ਹੈ—ਹੋਂਦ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਹੋਣਾ—Hithpael ਇੱਕ ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ, ਨਮੂਨੇ ਵਾਲੀ, ਜਾਂ ਰਸਮੀ ਸਵੈ-ਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਕਸਰ ਕਰਤਾ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ‘ਤੇ ਨਿਰੰਤਰ ਜਾਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਕਿਸੇ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਕਿਰਿਆ ਜਾਂ ਸੁਭਾਵਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸਹਿਣਾ।
Hithpael ਪਰਸਪਰ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦਰਸਾ ਸਕਦਾ ਹੈ—ਕਰਤਾਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਆਪਸੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਕਾਰਜ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਦੇ ਕਈ ਪਹਿਲੂਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਇਹ “ਆਪਣੇ ਦੂਜੇ ਸਵੈ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣਾ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਦੂਜਾ ਸਵੈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬਣਾਉਣਾ” ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ: ਅੰਦਰੂਨੀ (ਸਦੀਵੀ) ਸੰਵਾਦ ਜਾਂ ਸਵੈ-ਉਤਪਤੀ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ।

• ਸਵੈ-ਉਤਪੰਨ ਲੂਪ:
  ਫੰਕਸ਼ਨ F(x) = x↻x ਇੱਕ ਪੁਨਰਾਵਰਤੀ, ਲੈਅਬੱਧ ਫੀਡਬੈਕ ਲੂਪ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਸਧਾਰਨ ਵਾਪਸੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਵੈ-ਸਿਰਜਣਾ ਜਾਂ ਪਵਿੱਤਰੀਕਰਨ ਦੀ ਇੱਕ ਨਿਰੰਤਰ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ।

• ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਅੰਦਰੂਨੀ ਅਵਸਥਾ:
  Hithpael ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦੇ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ ਸਵੈ-ਸਬੰਧ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਕਰਤਾ ਇੱਕ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਰਸਮੀ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਕਰਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਦੋਵੇਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ Niphal ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਸੁਭਾਵਿਕ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲਤਾ ਨਾਲੋਂ ਡੂੰਘੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪਹਿਲੂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

“ਭਲੇ ਅਤੇ ਬੁਰੇ” ਦੇ ਦਵੈਤਵਾਦੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ “ਸਵੈ” ਅਤੇ “ਦੂਜੇ” ਨੂੰ ਵੱਖਰੀਆਂ ਪਰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਹਕੀਕਤਾਂ ਵਜੋਂ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, Hithpael ਸੰਯੋਗ ਨੂੰ ਇੱਕ “ਬੀਜ-ਬੀਜ” ਸੰਰਚਨਾ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ—ਇੱਕੋ ਵਿਸ਼ੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਵੈ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਪਰਸਪਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਜਾਂ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ—ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਸੰਕਲਪ ਜੋ ਇਬਰਾਨੀ ਦਵੈਤ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦੋਹਰੇ ਅਸਮਾਨ, ਦੋਹਰਾ-ਪਾਣੀ, ਘੁਮਿਆਰ ਦਾ ਦੋਹਰਾ ਪਹੀਆ, ਦੋਹਰੀਆਂ-ਤਖ਼ਤੀਆਂ, ਦੋਹਰੀ-ਕੁੱਖ, ਆਦਿ) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ।

• ਅੱਗੇ-ਪਿੱਛੇ ਦੀ ਗਤੀ:
  Hithpael (F(x) = x↻x) ਦੀ ਪੁਨਰਾਵਰਤੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲਤਾ ਇੱਕ ਸੰਵਾਦਮਈ ਲੂਪ ਦਾ ਨਮੂਨਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸਵੈ ਸਵੈ-ਪਰਸਪਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਇੱਕ ਨਿਰੰਤਰ ਚੱਕਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕਰਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ, ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸੁਣਨ ਵਾਲਾ, ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੋਵੇਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
  ਇਹ ਉਹ “ਬੀਜ” ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੂਜੇ “ਬੀਜ” ਵਿੱਚ ਬੀਜਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਉਤਪੰਨ ਅੱਗੇ-ਪਿੱਛੇ ਜਾਂ ਪਰਸਪਰ ਬਣਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।

• ਸਵੈ ਇੱਕ ਦੋਹਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਜੋਂ:
  ਇੱਕ ਸਥਿਰ ਪਛਾਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਇੱਥੇ ਸਵੈ ਇੱਕ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਬਹੁਲਤਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸਵੈ ਦਾ ਇੱਕ ਪਹਿਲੂ ਦੂਜੇ ‘ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਦੂਜਾ “ਬਣ” ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਬੰਧਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਰਿਵਰਤਨ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ (ਜਾਂ ਮੌਤ) ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਾਹਰੀ ਮਨੁੱਖ ਅੰਦਰੂਨੀ ਮਨੁੱਖ ‘ਤੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਮਨੁੱਖ ਵਾਪਸ ਬਾਹਰੀ ਮਨੁੱਖ ‘ਤੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਕਰਦਾ ਹੈ)।

• ਏਓਨਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ:
  ਇਹ ਪੁਨਰਾਵਰਤੀ ਲੂਪ ਪਛਾਣ ਦੇ ਇੱਕ ਅਸਥਾਈ (atemporal) “ਮੋੜ” ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ—ਰੇਖਿਕ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਰੇ, (ਸਦੀਵੀ) ਸਵੈ ਆਪਣੇ ਅਸਥਾਈ ਸਵੈ ਨਾਲ ਸਦੀਵੀ ਸੰਵਾਦ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਇੱਕ ਸਦਾ-ਖੁੱਲ੍ਹਣ ਵਾਲੀ “ਬੀਜ-ਬੀਜ” ਉਤਪਤੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।

Hishtaphel ਇੱਕ ਸਵੈ-ਪਤਨਸ਼ੀਲ ਦਵੰਦਵਾਦ ਵਜੋਂ

ਖਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਦੁਰਲੱਭ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ Hishtaphel ਰੂਪ (Hithpael ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਸਮ) ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ “ਮੱਥਾ ਟੇਕਣ” ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਵੀ ਇਸ ਪਰਿਵਰਤਨ ਲਈ ਕੋਈ ਲੋੜੀਂਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਨਹੀਂ ਹੈ (cf. Ges. §75kk, unFolding Word Stem Hishtaphel).

Hithpael binyan ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ, ਸਵੈ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ—ਸਵੈ-ਪਰਸਪਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਾ ਇੱਕ “ਲੂਪ” ਜੋ ਬੁਨਿਆਦੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸਵੈ-ਰਚਨਾਤਮਕ ਜਾਂ ਸਵੈ-ਵਾਸਤਵਿਕ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ “ਬੀਜ-ਬੀਜ” ਉਤਪੰਨ ਲੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸਵੈ ਆਪਣੇ ਬਣਨ, ਪਰਿਵਰਤਨ, ਜਾਂ ਪਵਿੱਤਰੀਕਰਨ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ, הִתְקַדֵּשׁ hitkadesh “ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤਾ”)।

ਹਾਲਾਂਕਿ, השתਹੁה ਵਰਗੀ ਕਿਰਿਆ ਦੇ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲਤਾ ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ—ਇੱਕ ਸਰੀਰਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕ ਝੁਕਣਾ ਜਾਂ ਡੰਡਵਤ ਪ੍ਰਣਾਮ। ਆਪਣੇ ਆਪ ‘ਤੇ ਇਹ “ਮੁੜਨਾ” ਚੜ੍ਹਾਈ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇੱਕ ਪੁਨਰਾਵਰਤੀ ਉਤਰਾਈ ਨੂੰ ਵੀ ਦਰਸਾਏਗਾ। ਆਪਸੀ ਉੱਥਾਨ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਇੱਥੇ ਏਓਨਿਕ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਉਤਰਾਈ ਦੇ ਇੱਕ ਪੁਨਰਾਵਰਤੀ ਫੀਡਬੈਕ ਲੂਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੀ ਹੈ: ਝੁਕਣ ਦਾ ਹਰ ਕਾਰਜ ਸਵੈ ਨੂੰ ਅਧੀਨਗੀ, ਅਧੀਨਤਾ ਅਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘਾ ਮੋੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਲੂਪ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਘੁੰਮਣਘੇਰੀ ਵਾਲਾ “ਅਥਾਹ ਕੁੰਡ” ਜਾਂ ਖੱਡ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਰਤਾ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਅੱਗੇ ਝੁਕਦਾ ਹੈ, ਹਰ ਦੁਹਰਾਓ ਸਵੈ-ਅਧੀਨਗੀ ਜਾਂ ਪਤਨ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ Hithpael ਰੂਪ “ਸਵੈ-ਉਤਪੰਨ” ਲੂਪ ਹਨ ਜੋ ਵਿਕਾਸ, ਰਸਮੀਕਰਨ, ਜਾਂ ਪਵਿੱਤਰੀਕਰਨ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ, hitkadesh) ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਝੁਕਣ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਇੱਕ “ਸਵੈ-ਪਤਨਸ਼ੀਲ” ਲੂਪ ਵਜੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਪੁਨਰਾਵਰਤੀ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਦੇ ਅਥਾਹ ਕੁੰਡ ਵਿੱਚ ਉਤਰਾਈ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਏਓਨਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ, ਇਸ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਝੁਕਣ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ:

• ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਹੱਲ ਦੇ ਇੱਕ ਪੁਨਰਾਵਰਤੀ ਅਸਥਾਈ ਲੂਪ—ਕਰਤਾ ਸਵੈ-ਝੁਕਣ ਦੇ ਮੋਬੀਅਸ ਸਟ੍ਰਿਪ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

• ਲੂਪ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਵਧਦਾ ਜਾਂ ਹੱਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਪਰ ਬੇਅੰਤ ਆਪਣੇ ਆਪ ‘ਤੇ ਵਾਪਸ ਮੁੜਦਾ ਹੈ, ਨਿਮਰਤਾ ਜਾਂ ਪਤਨ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ ਇੱਕ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਅਥਾਹ ਕੁੰਡ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ “ਟੋਆ” ਜਿੱਥੇ ਸਵੈ-ਹੋਂਦ ਪੁਨਰਾਵਰਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਘਟਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਇਸ ਲਈ, ਸਵੈ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ, ਜੇਕਰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ-ਉਤਪੰਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਕਿਸੇ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਦੀਵੀ ਹੋਂਦ (ਵਿਸ਼ਾਲ) ਤੱਕ ਵਧਾਏਗੀ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਪਤਨਸ਼ੀਲ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਇਸਦਾ ਕੀ ਕਰੇਗੀ?

ਇਸਨੂੰ ਘਟਾ ਕੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ (nothing) ਕਰ ਦੇਵੇਗੀ।

3. ਪੁਨਰਾਵਰਤੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼: ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਦੇ ਪਾਠਾਂ ਵਿੱਚ ਮੋਬੀਅਸ ਅਰਥ ਵਿਗਿਆਨ

ਇਬਰਾਨੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਸਾਹਿਤ ਰਵਾਇਤੀ ਬਿਰਤਾਂਤਕ ਸੰਰਚਨਾ ਨੂੰ ਢਾਹ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। “ਭਵਿੱਖ” ਨੂੰ ਪੂਰਨ/ਮੁਕੰਮਲ ਰੂਪ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵਾਪਰਿਆ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਅਤੀਤ ਦੀ ਵਰਤਮਾਨ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ; ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਭਾਸ਼ਣ ਅਕਸਰ ਟਿੱਪਣੀ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕਾਰਕ ਏਜੰਟ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਯਸਾਯਾਹ 46:10 ਦੇ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥਾਂ ‘ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰੋ:

“ਉਹ ਜੋ ਸਿਰ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਾਹਮਣੇ ਤੋਂ ਉਹ ਜੋ ਅਜੇ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।”

ਇਹ ਕੋਈ ਕਾਵਿਕ ਅਲੰਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ—ਇਹ ਅਰਥ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪੁਨਰਾਵਰਤੀ (semantic recursion) ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸੰਰਚਨਾ ਇੱਕ ਏਓਨਿਕ ਮੋਬੀਅਸ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ:

• ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅੰਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀ ਹੈ (↺)

• ਅੰਤ ਪਿਛੋਕੜ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਦਾ ਹੈ (⇌)

• ਉਚਾਰਨ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਅਤੇ ਕਾਰਜ ਦੋਵੇਂ ਹੈ (⊛)

ਇਹ ਪੁਨਰਾਵਰਤੀ ਗੁਣ ਇਬਰਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਦੀਵੀ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਹਰ ਪਾਠ ਪਾਠ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸਰਗਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਇਸਦੀ ਅਰਥ ਵਿਗਿਆਨਕ ਕਾਰਨਤਾ ਵਿੱਚ ਲਪੇਟਦਾ ਹੈ।

ਗਿਣਤੀ 24:17, ਬਿਲਆਮ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਵਾਲਾ ਵਾਕ ਜੋ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਰੇਖਿਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ:

“ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਹੁਣ ਨਹੀਂ; ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਨਿਹਾਰਦਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਨੇੜੇ ਨਹੀਂ। ਯਾਕੂਬ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਤਾਰਾ ਆਵੇਗਾ, ਅਤੇ ਇਸਰਾਏਲ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਰਾਜਦੰਡ ਉੱਠੇਗਾ…” (ESV)

ਇੱਥੇ, “ਆਵੇਗਾ” (דרך, dārach) ਅਤੇ “ਉੱਠੇਗਾ” (ਕਿਊਐਮ, qām) ਵਜੋਂ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਬਰਾਨੀ ਵਿੱਚ ਪੂਰਨ ਰੂਪ (perfect forms) ਹਨ। ਫਿਰ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬਾਈਬਲਾਂ ਵਿੱਚ ਭਵਿੱਖ ਕਾਲ ਨਾਲ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ: “ਆਵੇਗਾ,” “ਉੱਠੇਗਾ।” “ਉਸਨੂੰ ਵੇਖਣਾ” ਅਤੇ “ਉਸਨੂੰ ਨਿਹਾਰਨਾ” ਲਈ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਅਪੂਰਨ ਰੂਪ (imperfect forms) ਹਨ। ਇਹ ਅਭਿਆਸ ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਵਿੱਚ ਜੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਦੇ ਭਾਸ਼ਣ ਵਿੱਚ, ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਘਟਨਾ ਦੇ ਅੰਤਮ ਅਹਿਸਾਸ ਦੀ ਨਿਸ਼ਚਤਤਾ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਇਬਰਾਨੀ ਨਬੀ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਨਾਲ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਟਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਬਾਰੇ ਸੁਣਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਲਈ “ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।”

ਏਓਨਿਕ (ਮੋਬੀਅਸ) ਪਾਠ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਅਰਥ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪੁਨਰਾਵਰਤੀ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਹੈ। ਪੂਰਨ ਰੂਪ ਸਿਰਫ਼ “ਅਤੀਤ” ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਬਲਕਿ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਦੇ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸੰਪੂਰਨਤਾ ਨੂੰ ਕੋਡਬੱਧ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਇੱਕ ਕਾਲਕ੍ਰਮਿਕ ਚਿੰਨ੍ਹ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇੱਕ ਹੋਂਦ ਸੰਬੰਧੀ ਚਿੰਨ੍ਹ। ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਵਾਲਾ ਉਚਾਰਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਣ-ਕਾਰਜ ਹੈ ਜੋ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਅਸਲੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਭਵਿੱਖ ਅਤੇ ਅਤੀਤ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਅੰਤਰ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਸਦੀਵੀ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲਤਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਅਤੇ ਅਮਲ ਦੋਵੇਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਦੂਜੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ, ਪੂਰਨ ਰੂਪ ਅਜਿਹੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਜੋ ਸ਼ਾਇਦ ਵਾਪਰ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਘਟਨਾ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮ ਬਿਰਤਾਂਤ ਦੀ ਹਕੀਕਤ ਵਿੱਚ ਬੁਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸਦੀ “ਸੰਪੂਰਨਤਾ” ਹੋਂਦ ਸੰਬੰਧੀ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਅਸਥਾਈ।

“ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਹੁਣ ਨਹੀਂ; ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਨਿਹਾਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਨੇੜੇ ਨਹੀਂ। ਯਾਕੂਬ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਤਾਰਾ ਕੂਚ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਰਾਏਲ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਕਬੀਲਾ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ…”

ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਪੋਥੀ 22:13 ਦਾ ਰਵਾਇਤੀ ਪਾਠ —

“ਮੈਂ ਹੀ ਅਲਫ਼ਾ ਅਤੇ ਓਮੇਗਾ, ਪਹਿਲਾ ਅਤੇ ਆਖਰੀ, ਆਦਿ ਅਤੇ ਅੰਤ ਹਾਂ।”

— ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਰੇਖਿਕ, ਇੰਡੋ-ਯੂਰਪੀਅਨ ਅਸਥਾਈ ਮਾਡਲ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਮੇਂ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਇੱਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤ (ਸਿਰਜਣਾ) ਤੋਂ ਅੰਤ (ਏਸਕੈਟਨ) ਤੱਕ ਫੈਲੀ ਇੱਕ ਰੇਖਾ ਵਜੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਸੀਹ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਧਰੁਵਾਂ ‘ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਬ੍ਰਹਮ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਅਸਥਾਈ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਸੰਪੂਰਨਤਾ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਠ ਰੇਖਿਕ ਵਿਰੋਧਾਭਾਸ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਧਾਰਮਿਕ ਪੁਲ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ — ਪਰ ਇਹ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਪੋਥੀ 22:13 ਦੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਪਾਠ ਅਰਥਾਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪਰੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਆਖਿਆ ਸਰਵ-ਸ਼ਕਤੀਮਾਨਤਾ, ਸਰਵ-ਵਿਆਪਕਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਵੀਡੈਂਸ ਦੇ ਖੋਜੀ ਧਾਰਮਿਕ ਨਿਰਮਾਣਾਂ ‘ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਸਕੇ ਕਿ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ “ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਸੰਪੰਨ ਪ੍ਰਭੂ” ਕਿਵੇਂ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ (ਆਦਿ) ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਟੀਚੇ (ਅੰਤ) ਵੱਲ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਅਕਸਰ ਅਗਸਤੀਨੀ ਅਤੇ ਰਿਫਾਰਮਡ ਧਾਰਮਿਕ ਢਾਂਚੇ (cf. Augustine’s Confessions ਅਤੇ Calvin’s Institutes) ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਵਿੱਚ, “ਆਦਿ ਅਤੇ ਅੰਤ ਹੋਣਾ” ਅਸਥਾਈ ਸਮਕਾਲੀਨਤਾ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਹੈ ਬਲਕਿ ਟਾਈਮਲਾਈਨ ਦੇ ਹਰ ਬਿੰਦੂ ‘ਤੇ ਪੂਰਨ ਅਧਿਕਾਰ ਬਾਰੇ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਪਾਠ ਦਾ ਅੰਤਰੀਵ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਸਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ:

“ਮੈਂ ਹੀ ਆਦਿ ਅਤੇ ਅੰਤ ਹਾਂ” → “ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਅੰਤ ਤੱਕ ਦੀ ਸਾਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਸੰਪੰਨ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ।”

ਹਾਲਾਂਕਿ — ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਵਿਦਵਤਾਪੂਰਵਕ ਰੁਕਾਵਟ ਹੈ — ਪਾਠ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ:

ਯੂਨਾਨੀ: Ἐγώ εἰμι τὸ Ἄλφα καὶ τὸ Ὦ, ἡ ἀρχὴ καὶ τὸ τέλος (Rev. 22:13)

ਇਹ ਵਾਕੰਸ਼ ਪਛਾਣ ਦਾ ਇੱਕ ਸਵੈ-ਸੰਦਰਭੀ ਬਿਆਨ ਹੈ, ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਹੋਵੇ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਹੈ ਕਿ “ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ” ਵਾਲਾ ਪਾਠ ਇੱਕ ਵਿਆਖਿਆਤਮਕ ਵਿਸਤਾਰ ਅਤੇ ਪਾਠ ‘ਤੇ ਥੋਪਿਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਧਾਰਮਿਕ ਰੰਗ ਹੈ। ਇੱਕ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ-ਭਾਸ਼ਾਈ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ, ਇਹ ਇੱਕ ਰੇਖਿਕ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮਾਡਲ ਨੂੰ ਮੰਨ ਕੇ ਅਤੇ ਪਛਾਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਜੋਂ ਮੁੜ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਕੇ ਪਾਠ ਦੀ ਅਰਥ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸੰਰਚਨਾ ਨੂੰ ਬਦਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਰੇਖਿਕ ਕਾਰਨ-ਅਤੇ-ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੀਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ “ਆਦਿ” ਅਤੇ “ਅੰਤ” ਦੇ ਵਿਰੋਧਾਭਾਸ ਨੂੰ ਇਕਸਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਕ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਲਈ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਧਾਰਨਾ (ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ) ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਪਾਠ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।

ਇੱਕ ਸੱਚਮੁੱਚ ਰੇਖਿਕ ਢਾਂਚੇ ਵਿੱਚ — ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੱਕ ਸਿੱਧੀ ਰੇਖਾ — ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਸਪੱਸ਼ਟ ਅਰਥ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਆਦਿ ਅਤੇ ਅੰਤ ਦੋਵੇਂ ਹੋ ਸਕੇ। ਅੰਤ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਅਸਥਾਈ ਕ੍ਰਮ (ਕਾਰਨ-ਪ੍ਰਭਾਵ) ਦੁਆਰਾ ਜੁੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਕੋਈ ਵੀ ਇਕਾਈ ਉਸ ਰੇਖਿਕ ਤਰਕ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਦੋਵਾਂ ਸਿਰਿਆਂ ‘ਤੇ “ਨਹੀਂ” ਹੋ ਸਕਦੀ। ਇਹ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸਮੱਸਿਆ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਸਖ਼ਤੀ ਨਾਲ ਰੇਖਿਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਬਿੰਦੂ ਹੈ ਜੋ ਰੇਖਾ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅੰਤ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵੱਖਰਾ ਬਿੰਦੂ ਹੈ ਜੋ ਰੇਖਾ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਦੋਵੇਂ ਹੋਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਜਾਂ ਤਾਂ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵ-ਵਿਆਪਕਤਾ (ਰੇਖਾ ਦੇ ਹਰ ਬਿੰਦੂ ‘ਤੇ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਹੋਣਾ), ਜਾਂ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋਣਾ (ਰੇਖਾ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਾਹਰ ਹੋਣਾ) ਹੋਵੇਗਾ। ਪਰ ਇੱਕ ਸ਼ੁੱਧ ਰੇਖਿਕ, ਕਾਰਨ-ਅਤੇ-ਪ੍ਰਭਾਵ ਮਾਡਲ ਵਿੱਚ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੋ ਗੈਰ-ਸੰਬੰਧਿਤ ਬਿੰਦੂਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਰਹਿਣ ਦਾ ਕੋਈ ਰਸਮੀ ਤਰੀਕਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਰੇਖਿਕ ਫਰੇਮ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਦਿ ਅਤੇ ਅੰਤ ਹੈ, ਤਰਕਹੀਣ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਅਸੰਗਤ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਕੋਈ ਰੇਖਿਕਤਾ ਨੂੰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਤਿਆਗ ਦਿੰਦਾ।

“ਮੈਂ, ਖੁਦ ਹੀ ਅਲਫ਼ਾ ਅਤੇ ਓਮੇਗਾ, ਸਿਰ ਅਤੇ ਅੰਤ, ਪਹਿਲਾ ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਹਾਂ।”
ἐγώ εἰμι τὸ Ἄλφα καὶ τὸ Ὦ, ἡ ἀρχὴ καὶ τὸ τέλος, ὁ πρῶτος καὶ ὁ ἔσχατος.

ਪੁਨਰਾਵਰਤੀ-ਏਓਨਿਕ ਮਾਡਲ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਰੇਖਿਕ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਪੁਨਰਾਵਰਤੀ (recursive) ਹੈ। “ਆਦਿ” “ਅੰਤ” ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ “ਅੰਤ” ਪਿਛੋਕੜ ਵਿੱਚ “ਆਦਿ” ਨੂੰ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਚਾਰਨ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀ ਹੈ: ਮਸੀਹ ਹਕੀਕਤ ਦਾ ਮੂਲ ਅਤੇ ਅੰਤਮ ਅਵਸਥਾ ਦੋਵੇਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਬੋਲਣਾ ਸੰਰਚਨਾ ਨੂੰ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ—ਇੱਕ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਲੂਪ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ἐγώ εἰμι ਮੈਂ, ਖੁਦ ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਲਗਭਗ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

• ਮੈਂ, ਖੁਦ
• ਅਲਫ਼ਾ, ਓਮੇਗਾ
• ਸਿਰ, ਅੰਤ
• ਪਹਿਲਾ, ਆਖਰੀ

ਮੋਬੀਅਸ ਮਾਡਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ:

ਇਬਰਾਨੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਵਿੱਚ, ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਨਾਮਕਰਨ ਕਰਨਾ (ਜਾਂ ਇਸਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰਨਾ) ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀ ਹੈ—ਇਹ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਦਾ ਹੈ।

• ਜਦੋਂ ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, “ਮੈਂ ਹੀ ਅਲਫ਼ਾ ਅਤੇ ਓਮੇਗਾ ਹਾਂ,” ਤਾਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਿਹਾ—ਉਹ ਉਸ ਸਦੀਵੀ ਲੂਪ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜੋ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਸੰਰਚਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

• ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਬਰਾਨੀ ਪੂਰਨ ਰੂਪ ਅਤੀਤ/ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹੋਂਦ ਸੰਬੰਧੀ ਘਟਨਾ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਥੇ ਉਹ ਅਸਥਾਈ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਹਕੀਕਤ ਦਾ ਆਰੰਭਕ ਅਤੇ ਉਦੇਸ਼ਪੂਰਨ ਅੰਤ ਦੋਵੇਂ ਹੈ।

• ਯਸਾਯਾਹ 46:10: “ਉਹ ਜੋ ਸਿਰ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ…” → ਪੂਰਨ ਰੂਪ ਅਸਥਾਈ ਕ੍ਰਮ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ ਉਚਾਰਨ ਵਿੱਚ ਸਮੇਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

• ਉਤਪਤ 1: “ਅਤੇ ਰੱਬ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ…” ਅਪੂਰਨ/ਅਧੂਰਾ (ויאמר)→ ਹਰ ਉਚਾਰਨ ਸਿਰਜਣਾ ਨੂੰ ਪੁਨਰਾਵਰਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਭਾਸ਼ਣ-ਕਾਰਜ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਤਪਤ 1 ਤਦ-ਅਤੇ-ਤਦ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਬਿਰਤਾਂਤ ਨਹੀਂ ਹੈ ਬਲਕਿ ਇੱਕ ਪੁਨਰਾਵਰਤੀ ਭਾਸ਼ਣ-ਘਟਨਾ ਹੈ ਜੋ ਜਦੋਂ ਵੀ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਸਿਰਜਣਾ ਨੂੰ ਨਿਰੰਤਰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। waw-consecutive imperfect ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਅਸਥਾਈ ਕ੍ਰਮ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਇੱਕ ਅਰਥ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸੰਚਾਲਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਹਰ ਉਚਾਰਨ ਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹਣ ਵਾਲੇ ਰਚਨਾਤਮਕ ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ ਲਪੇਟਦਾ ਹੈ—ਜਿੱਥੇ ਅਤੀਤ, ਵਰਤਮਾਨ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਸਭ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ, ਨਿਸ਼ਚਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦਾ ਅੰਤ ਅਤੇ ਸੰਭਾਵੀ ਨਬੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹਨ। ਨਬੀ ਦਾ ਉਚਾਰਨ ਹੁਣ ਇੱਕ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਵਾਲਾ ਕਾਰਜ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ—ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਬ੍ਰਹਮ ਮਸ਼ੀਨ ਦਾ ਮਕੈਨੀਕਲ ਆਉਟਪੁੱਟ ਹੈ। ਨਬੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ, ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਲਿਖੀਆਂ ਲਾਈਨਾਂ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਉਣ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਆਟੋਮੈਟਨ ਤੱਕ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਵਾਲੇ ਭਾਸ਼ਣ ਦਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਤੱਤ—ਇਸਦਾ ਖੁੱਲ੍ਹਾਪਣ, ਜੋਖਮ, ਸੰਵਾਦਮਈ ਤਣਾਅ, ਅਤੇ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ ਸ਼ਕਤੀ—ਇੱਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀ ਨਿਸ਼ਚਤਤਾ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਇੱਕ ਬਾਹਰੀ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਸੰਪੰਨ ਹੋਂਦ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਟਾਈਮਲਾਈਨ ਦੇ ਹਰ ਬਿੰਦੂ ‘ਤੇ ਪੂਰਨ ਨਿਯੰਤਰਣ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਈ ਹੋਂਦ ਸੰਬੰਧੀ ਆਫ਼ਤਾਂ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ ਹੈ:

• ਏਜੰਸੀ (ਕਰਤਾ-ਭਾਵ) ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ: ਜੇਕਰ ਰੱਬ (ਜਾਂ ਕੋਈ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਸੰਪੰਨ ਹੋਂਦ) ਹਰ ਕਾਰਜ, ਫੈਸਲੇ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ — ਤਾਂ ਮਨੁੱਖੀ ਸਵੈ ਲਈ ਕੀ ਕਰਨ, ਫੈਸਲਾ ਕਰਨ ਜਾਂ ਬਣਨ ਲਈ ਕੀ ਬਚਿਆ ਹੈ? ਇਹ ਇੱਕ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਿਖੇ ਹੋਏ ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਚੋਣ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਅਕਤੀਤਵ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਕਠਪੁਤਲੀ ਤੱਕ ਘਟਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਕਤੀਹੀਣਤਾ ਹੈ।

• ਚਿੰਤਾ ਅਤੇ ਡਰ: ਏਜੰਸੀ ਦਾ ਇਹ ਨੁਕਸਾਨ ਇੱਕ ਡੂੰਘਾ ਡਰ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ — ਕੀਰਕੇਗਾਰਡ ਨੇ ਇਸਨੂੰ angst ਕਿਹਾ ਹੈ — ਜੋ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਖਾਂਦਾ ਹੈ: “ਜੇਕਰ ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਹਰ ਬਿੰਦੂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਕੀ ਹਾਂ? ਮੈਂ ਕੌਣ ਹਾਂ? ਮੈਂ ਬਿਲਕੁਲ ਵੀ ਦੁੱਖ ਕਿਉਂ ਝੱਲਦਾ ਹਾਂ ਜਾਂ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਿਉਂ ਕਰਦਾ ਹਾਂ?” ਅਰਥ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਲਈ ਮਨੁੱਖੀ ਤਾਂਘ ਖੋਖਲੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

• ਨਿਰਾਸ਼ਾ: ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਕਿ ਕਿਸੇ ਦੀ ਬਗਾਵਤ, ਜਾਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼, ਜਾਂ ਅਸਫਲਤਾ ਵੀ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਸੰਪੰਨ ਏਜੰਟ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ, ਵਿਅਰਥਤਾ ਜਾਂ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ: ਕੁਝ ਵੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਮੇਰਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਕੀਰਕੇਗਾਰਡ ਦੇ ਸਵਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ: ਤੁਸੀਂ ਨਾ ਤਾਂ ਆਦਿ ਹੋ, ਨਾ ਅੰਤ, ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਵਿਚਕਾਰ ਕੁਝ ਵੀ। ਤੁਸੀਂ ਸਿਰਫ਼, ਸਿਫ਼ਰ (naught) ਹੋ।

4. ਪੁਨਰਾਵਰਤੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਰਾਹੀਂ ਨਬੀ ਬਣਨਾ

“ਆਓ, ਅਸੀਂ ਮਿਲ ਕੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰੀਏ” —ਯਸਾਯਾਹ 1:18

ਉਤਪਤ 1 ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਪੁਨਰਾਵਰਤੀ ਅਤੇ ਅਸਥਾਈ ਤਰਕ ਵਿੱਚ (ਅਤੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ ਇਬਰਾਨੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ), ਬ੍ਰਹਮ ਉਚਾਰਨ ਦੀ ਭਾਸ਼ਣ-ਕਾਰਜ ਸੰਰਚਨਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀ ਮਾਡਲ ਸਥਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ: ਭਾਸ਼ਣ ਸਿਰਫ਼ ਹਕੀਕਤ ਦਾ ਵਰਣਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਇਹ ਇਸਨੂੰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਹਰ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਪਾਠ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸੁਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਮਨਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਰਚਨਾਤਮਕ ਸ਼ਕਤੀ ਮੁੜ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਸ਼ਬਦ ਕਾਰਜ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਸ਼ਣ ਇੱਕ ਸੈਕੰਡਰੀ ਟਿੱਪਣੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਬਲਕਿ ਅਸਲ ਘਟਨਾ-ਸੰਰਚਨਾ ਹੀ ਹੈ।

ਇਹ ਮੋਬੀਅਸ ਸੰਰਚਨਾ—ਜਿੱਥੇ ਭਾਸ਼ਣ ਵਾਪਸ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ—ਨਬੀ ਅਤੇ ਆਮ ਪਾਠਕ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਸਖ਼ਤ ਅੰਤਰ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਪਾਠ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸਦੇ ਪੜ੍ਹਨ ਜਾਂ ਸੁਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਭਾਗੀਦਾਰ ਰਚਨਾਤਮਕ ਘਟਨਾ ਵਿੱਚ ਭਾਗੀਦਾਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ, ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਦੇ ਉਚਾਰਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦਾ ਲੋਕਤੰਤਰੀਕਰਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਪਾਠ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਵਾਲਾ ਕਾਰਜ ਹੈ (ਇਹ ਭਾਗੀਦਾਰ ਨੂੰ ਭਾਸ਼ਣ-ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ ਲਪੇਟਦਾ ਹੈ)। ਰਚਨਾਤਮਕ ਭਾਸ਼ਣ-ਕਾਰਜ ਸਦੀਵੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਅਧੂਰਾ ਹੈ, ਹਰੇਕ ਭਾਗੀਦਾਰ ਦੁਆਰਾ ਪੁਨਰਾਵਰਤੀ ਸੰਪੂਰਨਤਾ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਹੈ।

ਇਹ ਰੱਬੀ ਸਮਝ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ “ਤੋਰਾਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਨਵੇਂ ਸਿਰੇ ਤੋਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ”—ਹਰੇਕ ਪਾਠਕ ਲਈ ਸੀਨਈ ਪਹਾੜ ‘ਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣ ਦਾ ਸੱਦਾ, ਜੇਕਰ ਇੰਝ ਕਹਿਣਾ ਹੋਵੇ। ਇੱਕ ਏਓਨਿਕ ਮੋਬੀਅਸ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਨਬੀ ਇੱਕ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਅਲੱਗ-ਥਲੱਗ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਨਹੀਂ ਹੈ ਬਲਕਿ ਇੱਕ ਚੱਲ ਰਹੀ, ਪੁਨਰਾਵਰਤੀ ਘਟਨਾ-ਸੰਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨੋਡਲ ਬਿੰਦੂ ਹੈ। ਅਪੂਰਨ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਅਤੇ waw-consecutive ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਸੰਰਚਨਾ ਹਰ ਭਾਗੀਦਾਰ ਨੂੰ ਲੂਪ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ—ਬ੍ਰਹਮ ਭਾਸ਼ਣ ਦਾ ਪਾਤਰ ਬਣਨ ਲਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਨਹੀਂ ਹੈ ਬਲਕਿ ਪਾਠ ਦੇ ਹਰ ਪਾਠਕ, ਸੁਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਵਿਆਖਿਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਇੱਕ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ।

ਇਹ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਦੇ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਮੁੜ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਹੈ—ਇੱਕ ਗੁਪਤ ਰਹੱਸਮਈ ਰੁਤਬੇ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ—ਬਲਕਿ ਸਿਰਜਣਾ ਦੇ ਪੁਨਰਾਵਰਤੀ ਉਚਾਰਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦੇ ਸੱਦੇ ਵਜੋਂ।

5. ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਵਜੋਂ ਗੈਰ-ਮੌਜੂਦਗੀ: ਸਮੇਂ ਜਾਂ ਸਥਾਨ ਦਾ ਕੋਈ ਕਰਮ ਕਾਰਕ (Accusative) ਨਹੀਂ

ਥੀਓਫਾਈਲ ਜੇਮਜ਼ ਮੀਕ ਦਾ 1940 ਦਾ ਅਧਿਐਨ, “ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨ ਦਾ ਇਬਰਾਨੀ ਕਰਮ ਕਾਰਕ (The Hebrew Accusative of Time and Place),” ਇੰਡੋ-ਯੂਰਪੀਅਨ ਵਿਆਕਰਣ ਤੋਂ ਇਬਰਾਨੀ ਦੇ ਸਖ਼ਤ ਅੰਤਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮੀਕ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ:

• ਅਸਥਾਈ ਪ੍ਰਗਟਾਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਰਮ ਕਾਰਕ (accusative) ਮਾਰਕਿੰਗ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ

• ਸਥਾਨਿਕ ਸੰਦਰਭ ਸਬੰਧਕਾਂ (prepositions) ਜਾਂ ਬਣਤਰਾਂ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ

• ਕਿੱਥੇ ਜਾਂ ਕਦੋਂ ਲਈ ਕੋਈ ਉਤਪਾਦਕ ਕੇਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨਹੀਂ ਹੈ

ਕਿਉਂ? ਕਿਉਂਕਿ ਇਬਰਾਨੀ ਵਿੱਚ, ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨ ਕਾਰਜ ਲਈ ਕੰਟੇਨਰ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਉਹ ਘਟਨਾ ਨੈਟਵਰਕ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਬੰਧਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ (relational predicates) ਹਨ।

ਇਹ ਕਹਿਣ ਦੀ ਬਜਾਏ:

• “ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਘੰਟੇ ਲਈ ਉਡੀਕ ਕੀਤੀ” (ਮਿਆਦ)

• “ਉਹ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਈ” (ਸਥਾਨਿਕ ਨਿਸ਼ਾਨਾ)

ਬਾਈਬਲ ਦੀ ਇਬਰਾਨੀ ਕਹੇਗੀ:

• ביום ההוא (“ਉਸ ਦਿਨ ਵਿੱਚ/ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੇ ਦਿਨ ਵਿੱਚ”) — ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕ ਸੰਗਮ (convergence)

• במקום אשר יבחר יהוה (“ਉਸ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਨੂੰ ਯਹੋਵਾਹ ਚੁਣ ਰਿਹਾ ਹੈ”) — ਇੱਕ ਗੂੰਜਦਾ ਖੇਤਰ (resonant zone), ਨਾ ਕਿ ਇੱਕ GPS ਕੋਆਰਡੀਨੇਟ

ਏਓਨਿਕ (Aonic) ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਹਨ:

• ਨੋਡ ਕਨਵਰਜੈਂਸ (Node Convergence) (⊛)

• ਈਵੈਂਟ ਰੈਜ਼ੋਨੈਂਸ (Event Resonance) (∞)

• ਕਾਰਟੇਸੀਅਨ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਟੋਪੋਲੋਜੀਕਲ ਐਂਕਰ (Topological Anchors)

6. ਲੈਕਸੀਕਲ ਮੋਬੀਅਸ: ਇਬਰਾਨੀ ਜੜ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅਰਥਗਤ ਫੋਲਡਿੰਗ

ਇਬਰਾਨੀ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ-ਅੱਖਰੀ ਜੜ੍ਹਾਂ (triliteral roots) ਬਹੁਤ ਹੱਦ ਤੱਕ ਏਓਨਿਕ ਪੌਲੀਕ੍ਰੋਨਿਕ ਲੈਕਸੀਮਜ਼ (polychronic lexemes) ਵਾਂਗ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਕ ਏਓਨਿਕ ਵਿਆਕਰਣ ਫਰੇਮਵਰਕ ਤੋਂ ਕਲਪਨਾਤਮਕ ਜੜ੍ਹ zol ‘ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰੋ:

• zol₁ = ਸਿਰਜਣਾ ਕਰਨਾ (ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਕਾਰਣਤਾ/forward causality)

• zol₂ = ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣਾ (ਪਿਛਾਂਹਖਿੱਚੂ ਕਾਰਣਤਾ/backward causality)

• zol₃ = ਹਮੇਸ਼ਾ-ਵਾਪਰਿਆ-ਹੋਣਾ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ (ਪੁਨਰ-ਵਰਤੀ ਕਾਰਣਤਾ/recursive causality)

ਇਹ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਇਬਰਾਨੀ ਜੜ੍ਹਾਂ, ਬਿਨਯਾਨਿਮ (ਕਿਰਿਆ ਦੇ ਪੈਟਰਨ) ਰਾਹੀਂ, ਅਰਥਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਬੁਣਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਸਮੇਂ ਦੀ ਰੇਖਾ ਦੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਕਾਰਣ ਟੋਪੋਲੋਜੀ (causal topologies) ਦੇ ਪਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ:

שוב (shuv, ਵਾਪਸ ਆਉਣਾ) ਨੂੰ ਲਓ:

• Qal ਵਿੱਚ: ਵਾਪਸ ਮੁੜਨਾ (ਮੁੜਨ ਦੀ ਕਿਰਿਆ)

• Hiphil ਵਿੱਚ: ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣਾ (ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਨਾ)

• Piel ਵਿੱਚ: ਬਹਾਲ ਕਰਨਾ, ਨਵਿਆਉਣਾ

ਇਹ ਕਾਲ-ਪਰਿਵਰਤਨ (tense-shifts) ਨਹੀਂ ਹਨ। ਇਹ ਕਾਰਣ ਸੰਯੋਜਕਤਾ (causal valence) ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਹਨ—ਏਜੰਸੀ ਜੋ ਸਮੇਂ ਰਾਹੀਂ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਪੁਨਰ-ਵਰਤੀ (recursion) ਰਾਹੀਂ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਜੀਉਣਾ, ਜਾਂ ਪੁਨਰ-ਵਰਤੀ ਹੋਂਦ?

ਜਿੱਥੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ שנה shanah ਨੂੰ “ਕਾਲਕ੍ਰਮਿਕ ਸਾਲ” ਦੇ ਅਰਥ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦ ਵਜੋਂ ਲਿਆ, ਉੱਥੇ ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਅਰਥ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਬਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੈਂਕੜੇ ਵਾਰ ਇੱਕ ਇਕਵਚਨ ਨਾਂਵ “shanah” ਨੂੰ ਬਹੁਵਚਨ “ਸਾਲਾਂ” ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਕਾਫ਼ੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਦਲੀਲ ਦੇਣਗੇ ਕਿ ਇਕਵਚਨ ਵਿੱਚ “ਤਹਿ (fold), ਦੁੱਗਣਾ, ਨਕਲ, ਦੁਹਰਾਓ” ਦੇ ਅਰਥ ਵਾਲਾ ਸ਼ਬਦ ਕਾਲਕ੍ਰਮਿਕ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਵਚਨ “ਸਾਲਾਂ” ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਬਰਾਨੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਵਚਨ ਲਈ ਇਕਵਚਨ ਅਤੇ ਇਕਵਚਨ ਲਈ ਬਹੁਵਚਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਫਿੱਟ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮਹਾਨ ਚਾਲਾਂ ਅਤੇ ਘੁਟਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਝੂਠ ਨੂੰ ਫੜਨਾ ਆਸਾਨ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਇਹ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਝੂਠ ਹੋਵੇ। ਪਰ ਭਾਸ਼ਾਈ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਕੀਤੇ ਗਏ “ਸਮਾਯੋਜਨ” ਤਾਂ ਜੋ ਇੱਕ ਫਿੱਟ ਸੰਦਰਭ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ, ਬਹੁਤ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਬਚ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਜੰਗਲੀ ਘਾਹ ਅਤੇ ਕਣਕ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਅੰਤਰ ਜਿੰਨੇ ਸੂਖਮ ਹਨ। ਇਸਨੂੰ ਅਸਲੀ ਦੇ ਜਿੰਨਾ ਸੰਭਵ ਹੋ ਸਕੇ ਨੇੜੇ ਰੱਖੋ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅਸਲੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਅਤੇ ਇਹ ਅਕਾਦਮਿਕਤਾ ਦੇ ਲਿਟਮਸ ਟੈਸਟਾਂ ਨੂੰ ਪਾਸ ਕਰ ਲਵੇਗਾ, ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਲਈ ਇੱਕ ਪੀਐਚ.ਡੀ. ਕਮਾ ਲਵੋਗੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਯੋਗ “ਸੱਚ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰਕ” ਬਣ ਜਾਓਗੇ, ਇੱਕ ਪਿਆਰੀ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੋਗੇ, ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ “ਮਹਾਨ ਅਧਿਆਪਕ” ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਓਗੇ।

1. ਇਬਰਾਨੀ ਵਿੱਚ “fold” (ਤਹਿ) ਬਾਰੇ

ਇਬਰਾਨੀ ਜੜ੍ਹ שנה (“ਦੁਹਰਾਉਣਾ, ਦੁੱਗਣਾ ਕਰਨਾ, ਬਦਲਣਾ”) ਕਈ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਹੈ:

• שֵׁנָה “ਨੀਂਦ” (ਇੱਕ ਚੱਕਰ, ਦੁਹਰਾਓ, ਅੰਦਰ ਵੱਲ ਮੁੜਨਾ)

• שָׁנָה “ਸਾਲ ਦਾ ਚੱਕਰ” (ਮੌਸਮਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਦੁਹਰਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਚੱਕਰ)

• שְׁנַיִם “ਦੋ” (ਦਵੈਤ, ਦੁੱਗਣਾ ਕਰਨਾ)

• שָׁנָה (ਕਿਰਿਆ) “ਦੁਹਰਾਉਣਾ, ਨਕਲ ਕਰਨਾ”

ਇਸ ਅਰਥਗਤ ਸਮੂਹ ਤੋਂ, שֵׁנֶה/שְׁנָה ਕੁਝ ਸੰਦਰਭਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਹਿ (fold), ਇੱਕ ਦੁੱਗਣਾ ਹੋਣਾ, ਇੱਕ ਪਰਤ ਦਾ ਅਰਥ ਰੱਖਦਾ ਹੈ — ਯਾਨੀ ਇੱਕ ਪੁਨਰ-ਵਰਤੀ ਓਵਰਲੇਅ (recursive overlay)।

שנתים (shenatayim) ਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ ਹੈ “ਇੱਕ ਦੋਹਰੀ-ਤਹਿ,” ਜਾਂ “ਦੋ ਦੁਹਰਾਓ।”

2. ਪੁਨਰ-ਵਰਤੀ ਪਰਤ ਵਜੋਂ ਤਹਿ (Fold)

ਏਓਨਿਕ ਪੁਨਰ-ਵਰਤੀ ਮਾਡਲ ਵਿੱਚ:

• ਇੱਕ ਤਹਿ (fold) ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਗੁਣਾ (ਤੀਹ ਵਾਰ) ਨਹੀਂ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਹੋਂਦ ਦੀ ਇੱਕ ਪੁਨਰ-ਵਰਤੀ ਪਰਤ ਹੈ।

• ਹਰੇਕ ਤਹਿ ਇੱਕ ਪਲਟਣ, ਪਿੱਛੇ ਮੁੜਨ, ਮੁੜ-ਘੇਰਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ — ਜਿਵੇਂ ਕੱਪੜੇ ਨੂੰ ਤਹਿ ਕਰਨਾ, ਜਾਂ ਪਸਾਰਾਂ (dimensions) ਨੂੰ ਤਹਿ ਕਰਨਾ।

• ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, “ਤੀਹ-ਗੁਣਾ” ਜੀਉਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਤੀਹ ਇਕਾਈਆਂ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਪੁਨਰ-ਵਰਤੀ ਹੋਂਦ ਦੀਆਂ ਤੀਹ ਪਰਤਾਂ ਹੈ।

ਜਦੋਂ ਮੁਹਾਵਰੇਦਾਰ ਜਾਂ ਗੈਰ-ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਠੋਸ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਅਰਥ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਇਬਰਾਨੀ ਵਿਆਕਰਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਾਲਕ੍ਰਮਿਕ ਰੇਖਿਕਤਾ ਦੀ ਬਜਾਏ ਪੁਨਰ-ਵਰਤੀ (recursion) ਨੂੰ ਕੋਡ ਕਰਦੀ ਹੈ।

3. ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤ ‘ਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ (ਤੀਹ-ਗੁਣਾ, ਸੱਠ-ਗੁਣਾ, ਸੌ-ਗੁਣਾ)

ਯੂਨਾਨੀ ਇੰਜੀਲ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤਾਂ (ἐν τριάκοντα, ἑξήκοντα, ἑκατόν) ਵਿੱਚ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਅਨੁਵਾਦ “ਤੀਹ ਗੁਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾ, ਸੱਠ, ਸੌ” ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਬਰਾਨੀ ਅਧਾਰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ שְׁלוֹשִׁים שְׁנִים, שִׁਸ਼ִּׁים שְׁנִים, מֵאָה שְׁנִים ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ “ਤੀਹ ਤਹਿਆਂ, ਸੱਠ ਤਹਿਆਂ, ਸੌ ਤਹਿਆਂ” ਵਜੋਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਪੜ੍ਹਤ ‘ਤੇ:

• “ਤੀਹ-ਗੁਣਾ” = ਸਵੈ-ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਦੀਆਂ ਤੀਹ ਪੁਨਰ-ਵਰਤੀ ਪਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਜੀਉਣਾ, ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਜੀਵਨ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ‘ਤੇ ਤੀਹ ਵਾਰ ਮੁੜਿਆ ਹੈ।

• ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਬਲਕਿ ਪੁਨਰ-ਵਰਤੀ ਸਾਕਾਰਤਾ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ ਹੈ।

4. ਤਹਿ (Fold) ਅਤੇ ਹੋਂਦ ਸੰਬੰਧੀ ਸਪਿਰਲ (Ontological Spiral)

ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ Hithpael ਪੁਨਰ-ਵਰਤੀ ਅਤੇ Hishtaphel ਉਤਰਾਈ ਦੇ ਮਾਡਲ ਨਾਲ ਜੁੜਦੇ ਹਾਂ:

• ਇੱਕ ਤਹਿ (fold) = ਇੱਕ ਪੁਨਰ-ਵਰਤੀ ਲੂਪ, ਜਿੱਥੇ ਸਵੈ ਅਤੇ ਕਿਰਿਆ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ‘ਤੇ ਵਾਪਸ ਮੁੜਦੇ ਹਨ।

• ਕਈ ਤਹਿਆਂ = ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਪੁਨਰ-ਵਰਤੀ (compounded recursion), ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਸਾਰੀ ਪਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘੇ ਸਪਿਰਲ ਵਾਂਗ ਉਤਰਨਾ।

• ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, shenatayim “ਦੋ-ਗੁਣਾ” ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਅੰਕਗਣਿਤਕ ਦਵੈਤ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਪੁਨਰ-ਵਰਤੀ ਹੋਂਦ (minimum recursive ontology) ਹੈ — ਦੁੱਗਣਾ-ਮੁੜਨ ਦੀ ਉਹ ਕਿਰਿਆ ਜੋ ਵਿਸ਼ਾ-ਵਸਤੂ (subjectivity) ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।

5. ਤੀਹ-ਗੁਣਾ ਜੀਉਣਾ

ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਕਿ “ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਤੀਹ-ਗੁਣਾ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ” ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ:

• ਉਹ ਹੋਂਦ ਦੀਆਂ ਤੀਹ ਪੁਨਰ-ਵਰਤੀ ਪਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸਾਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।

• ਹਰੇਕ ਪਰਤ ਹੋਂਦ ਦਾ ਇੱਕ ਦੁੱਗਣਾ-ਮੁੜਨਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਜੀਵਿਆ ਹੋਇਆ ਦੁਹਰਾਓ ਜੋ ਸਪਿਰਲ ਨੂੰ ਡੂੰਘਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

• ਇਹ “ਉਪਜ ਅਨੁਪਾਤ” ਨਾਲੋਂ ਪੁਨਰ-ਵਰਤੀ-ਦੁਆਰਾ-ਹੋਂਦ (ontology-by-recursion) ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਨੇੜੇ ਹੈ।

6. ਤੁਲਨਾ: ਰੇਖਿਕ ਬਨਾਮ ਪੁਨਰ-ਵਰਤੀ

• ਭਾਰਤੀ-ਯੂਰਪੀਅਨ ਪੜ੍ਹਤ: “ਤੀਹ ਗੁਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾ” (ਉਤਪਾਦਕਤਾ, ਰੇਖਿਕ ਗੁਣਾ)।

• ਇਬਰਾਨੀ ਪੁਨਰ-ਵਰਤੀ ਪੜ੍ਹਤ: “ਤੀਹ ਤਹਿਆਂ” (ਪੁਨਰ-ਵਰਤੀ ਹੋਂਦ ਦੀਆਂ ਪਰਤਾਂ, ਹੋਂਦ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ)।

ਇਹ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਉਂ שנה (ਸਾਲ) ਅਤੇ שנים (ਦੋ-ਗੁਣਾ) ਇਕੱਠੇ ਹਨ: ਦੋਵੇਂ ਤਹਿ ਕੀਤੇ ਚੱਕਰਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਕਿ ਰੇਖਿਕ ਵਾਧੇ ਨੂੰ।

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੀ ਹਕੀਕਤ ਵਿੱਚ, “ਤੀਹ-ਗੁਣਾ ਜੀਉਣ” ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਹੋਂਦ ਦੀਆਂ ਤੀਹ ਪੁਨਰ-ਵਰਤੀ ਪਰਤਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਰਹਿਣਾ, ਜਿੱਥੇ ਜੀਵਨ ਸਵੈ-ਤਹਿ, ਲੂਪਡ ਅਤੇ ਡੂੰਘਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ — ਸਮੇਂ ਦੁਆਰਾ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਡੂੰਘਾਈਆਂ (ਜਾਂ ਕੀ ਸਾਨੂੰ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਚਾਈਆਂ?) ਦੁਆਰਾ ਮਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

7. ਯੂਨਾਨੀ ਚੁਣੌਤੀ: ਯਾਕੂਬ 3:6 ਇੱਕ ਲਿਟਮਸ ਟੈਸਟ ਵਜੋਂ

ਯੂਨਾਨੀ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਬੁਨਿਆਦੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕਾਲਕ੍ਰਮਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ, ਦੀ ਵਰਤੋਂ ‘ਤੇ ਇਸਦੇ ਕੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹਨ?

ਇੱਕ ਚੱਕਰਵਰਤੀ (ਏਓਨਿਕ) ਕਾਲਕ੍ਰਮਿਕ ਫਰੇਮਵਰਕ ਅਤੇ ਇੱਕ ਰੇਖਿਕ ਕਾਲਕ੍ਰਮਿਕ ਫਰੇਮਵਰਕ ਵਿਚਕਾਰ ਅੰਤਰ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਅਮੂਰਤ ਸਿਧਾਂਤਕ ਅਭਿਆਸ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਇਸਦੇ ਅਨੁਵਾਦ ਅਤੇ ਵਿਆਖਿਆਤਮਕ ਅਭਿਆਸ ਲਈ ਸਿੱਧੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹਨ। ਆਓ ਯਾਕੂਬ 3:6 ਦੇ ਮਾਮਲੇ ‘ਤੇ ਵਾਪਸ ਆਈਏ:

τὸν τροχὸν τῆς γενέσεως
ton trochon tēs geneseōs
— ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ, “ਉਤਪਤੀ ਦਾ ਪਹੀਆ” ਜਾਂ “ਜਨਮ ਦਾ ਪਹੀਆ।”

ਇਹ ਵਾਕੰਸ਼ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਆਧੁਨਿਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦਾਂ—ਜਿਸ ਵਿੱਚ KJV, NIV, ESV, NASB ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ—ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ “ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਕੋਰਸ (course of nature)” ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ τροχός (ਪਹੀਆ) ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਸੰਕਲਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰੇਖਿਕ ਚਾਲ (“ਕੋਰਸ”) ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਅਖੌਤੀ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਨੁਵਾਦ (YLT, LSV, LITV, BLB) ਵੀ ਇਸੇ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਸਿਰਫ਼ ਜੂਲੀਆ ਸਮਿਥ ਅਨੁਵਾਦ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਜੋ ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਪੜ੍ਹਤ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੂਖਮ ਪਰ ਨਿਰਣਾਇਕ ਤਬਦੀਲੀ ਰੇਖਿਕਤਾ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਵਿਆਖਿਆਤਮਕ ਪੱਖਪਾਤ ਦੀ ਉਦਾਹਰਣ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਆਧੁਨਿਕ ਹਰਮੇਨਿਊਟਿਕਸ (hermeneutics) ਵਿੱਚ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ।

ਏਓਨਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ, ਇਹ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਨੁਕਸਾਨ ਹੈ। ਇੱਕ ਪਹੀਆ (τροχός) ਸਿਰਫ਼ ਗਤੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਪੁਨਰ-ਵਰਤੀ, ਨਿਰੰਤਰ ਗਤੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ—ਸਦੀਵੀ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਇੱਕ ਟੋਪੋਲੋਜੀ। ਇਹ ਇੱਕ ਮੋਬੀਅਸ-ਸਮਾਨ ਬਣਤਰ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਮੂਲ ਅਤੇ ਅੰਤ, ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ, ਲਗਾਤਾਰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ ਤਹਿ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ “ਕੋਰਸ” ਵਜੋਂ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਨਾ ਇੱਕ ਬਾਹਰੀ ਰੇਖਿਕ ਕਾਲਕ੍ਰਮਿਕਤਾ ਨੂੰ ਥੋਪਦਾ ਹੈ—ਇੱਕ ਅਟੱਲ ਰੇਖਾ ਦੇ ਨਾਲ ਪਰੋਏ ਗਏ ਪਲਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਕ੍ਰਮ—ਜੋ ਯੂਨਾਨੀ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਪੁਨਰ-ਵਰਤੀ ਕਾਰਣਤਾ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਅੰਤਰ ਮਾਮੂਲੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਾਈਬਲ ਦੀ ਇਬਰਾਨੀ ਦੇ ਸਾਡੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਕਾਲਕ੍ਰਮਿਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਸਮੇਂ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਹੀਂ ਹਨ ਬਲਕਿ ਇੱਕ ਪੁਨਰ-ਵਰਤੀ ਘਟਨਾ-ਬਣਤਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਟੋਪੋਲੋਜੀਕਲ ਓਪਰੇਟਰ ਹਨ। ਇਬਰਾਨੀ ਬਾਈਬਲ ਦੀ ਪਹਿਲੂਗਤ (aspectual) ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਇਸ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ: ਸਮੇਂ ਜਾਂ ਸਥਾਨ ਦੇ ਕਰਮ ਕਾਰਕ (accusative) ਦੀ ਘਾਟ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਰੇਖਿਕ ਕ੍ਰਮ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕਾਰਣ ਉਲਝਣ ਦੇ ਇੱਕ ਨੈਟਵਰਕ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਯੂਨਾਨੀ ਵਾਕੰਸ਼ τροχὸς τῆς γενέσεως ਇੱਕ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਮਾਡਲ ਨੂੰ ਕੋਡ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਅਤੇ ਪੁਨਰ-ਵਰਤੀ ਹੈ—ਹੋਂਦ ਦਾ ਇੱਕ ਉਤਪਾਦਕ ਪਹੀਆ—ਨਾ ਕਿ ਇੱਕ ਨਿਪਟਾਰੇ ਯੋਗ ਰੇਖਿਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ।

ਜੇਕਰ ਨਵਾਂ ਨੇਮ ਇਬਰਾਨੀ ਬਾਈਬਲ ਦੀ ਏਓਨਿਕ ਕਾਲਕ੍ਰਮਿਕ ਚੇਤਨਾ ਨੂੰ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਦਲਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ τροχὸς ਦਾ “ਕੋਰਸ” ਵਜੋਂ ਅਨੁਵਾਦ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਅਰਥਗਤ ਤਬਦੀਲੀ ਹੈ ਬਲਕਿ ਇੱਕ ਪੈਰਾਡਿਗਮੈਟਿਕ ਵਿਗਾੜ ਹੈ। ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਾਰਣਤਾ ਦੀ ਪੁਨਰ-ਵਰਤੀ ਮੋਬੀਅਸ ਬਣਤਰ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੀ ਸਪਾਟ ਕਾਰਟੇਸੀਅਨ ਸਮਾਂ-ਰੇਖਾ ਵਿੱਚ ਢਾਹ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਸਮਾਂ-ਰੇਖਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਘਟਨਾਵਾਂ ਅਤੀਤ ਤੋਂ ਭਵਿੱਖ ਵੱਲ ਵਧਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਵਿੱਤਰ ਪੁਨਰ-ਵਰਤੀ, ਅੰਤਮ ਸੰਗਮ (eschatological convergence), ਜਾਂ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਏਓਨਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਵਿੱਚ, ਹਰੇਕ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਇਸ ਪਹੀਏ ਵਿੱਚ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਇੱਕ ਪੈਸਿਵ ਨਿਰੀਖਕ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਬ੍ਰਹਮ ਬਿਰਤਾਂਤ ਦੀ ਪੁਨਰ-ਵਰਤੀ ਬਣਤਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨੋਡ ਵਜੋਂ ਉਭਰ ਰਹੀ ਉਤਪਤੀ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ। ਯਾਕੂਬ 3:6 ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਡੂੰਘੇ ਸਵਾਲ ਲਈ ਇੱਕ ਲਿਟਮਸ ਟੈਸਟ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਕੀ ਅਸੀਂ ਪਾਠ ਨੂੰ ਇੱਕ ਜੀਵਤ, ਪੁਨਰ-ਵਰਤੀ ਇੰਜਣ ਵਜੋਂ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਾਂ—ਜੋ ਪੜ੍ਹਨ ਅਤੇ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਜਾਂ ਇੱਕ ਮਰੇ ਹੋਏ ਰੇਖਿਕ ਕਲਾਤਮਕ ਵਸਤੂ ਵਜੋਂ ਜਿਸਦਾ ਦੂਰੋਂ ਉਪਭੋਗ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਹੈ?

8. ਨਵੇਂ ਨੇਮ ਦੀ ਯੂਨਾਨੀ ਦੀ ਏਓਨਿਕ ਪੜ੍ਹਤ

ਸਵਾਲ ਉੱਠਦਾ ਹੈ: ਕੀ ਨਵੇਂ ਨੇਮ ਦੀ ਯੂਨਾਨੀ, ਜਿਸਦਾ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਰੇਖਿਕ ਭਾਰਤੀ-ਯੂਰਪੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਅਜਿਹੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਲਿਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜੋ ਬਾਈਬਲ ਦੀ ਇਬਰਾਨੀ ਦੀ ਏਓਨਿਕ ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ ਹੋਵੇ? ਇਸ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਆਓ ਮਰਕੁਸ 5:5 ਨੂੰ ਇੱਕ ਕੇਸ ਸਟੱਡੀ ਵਜੋਂ ਵਿਚਾਰੀਏ:

Καὶ διὰ παντὸς νυκτὸς καὶ ἡμέρας ἐν τοῖς μνήμασι καὶ ἐν τοῖς ὄρεσιν ἦν κράζων καὶ κατακόπτων ἑαυτὸν λίθοις.

ਅਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਦੇ ਰਾਹੀਂ, ਰਾਤ ਅਤੇ ਦਿਨ, ਕਬਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਉੱਤੇ ਉਹ ਚੀਕਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੱਢਦਾ ਸੀ।

ਪਹਿਲੀ ਨਜ਼ਰੇ, ਇਹ ਆਇਤ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੇਖਿਕ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ: ਇੱਕ ਕਾਲਕ੍ਰਮਿਕ ਕਿਰਿਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਵਾਕੰਸ਼ (“ਰਾਤ ਅਤੇ ਦਿਨ”) ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਨਿਰੰਤਰ ਪਹਿਲੂਗਤ ਕਿਰਦੰਤ (participle) (“ਉਹ ਚੀਕ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੱਢ ਰਿਹਾ ਸੀ”), ਜੋ ਇੱਕ ਰੇਖਿਕ ਕਾਲਕ੍ਰਮਿਕ ਫਰੇਮ ਵਿੱਚ ਆਦਤਨ ਜਾਂ ਚੱਲ ਰਹੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਡੂੰਘਾ ਪਾਠ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਬਣਤਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਏਓਨਿਕ ਟੋਪੋਲੋਜੀ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਰੇਖਿਕ ਵਿਆਕਰਣ ਦੇ ਅੰਦਰ ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਅਤੇ ਪੁਨਰ-ਵਰਤੀ ਕਾਰਣਤਾ ਨੂੰ ਸੂਖਮਤਾ ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਪੁਨਰ-ਵਰਤੀ ਲੂਪ ਵਜੋਂ ਪਾਰਟੀਸੀਪਲ ਸਿੰਟੈਕਸ (Participial Syntax)

ਪਾਰਟੀਸੀਪਲ ਬਣਤਰ ἦν κράζων καὶ κατακόπτων ἑαυτὸν (“ਉਹ ਚੀਕ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੱਢ ਰਿਹਾ ਸੀ”) ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਨਿਰੰਤਰ ਜਾਂ ਆਦਤਨ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ, ਕੋਇਨ ਯੂਨਾਨੀ (Koine Greek) ਵਿੱਚ, ਅਜਿਹੀਆਂ ਪਾਰਟੀਸੀਪਲ ਬਣਤਰਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਵਰਣਨਾਤਮਕ ਨਹੀਂ ਹਨ; ਉਹ ਟਿਕਾਊ ਅਤੇ ਪਹਿਲੂਗਤ ਹਨ, ਜੋ ਵਿਸ਼ੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਵਰਤਮਾਨ ਅਤੇ ਦੁਹਰਾਉਣ ਵਾਲੀ ਦੋਵੇਂ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਪਾਰਟੀਸੀਪਲ ਸਿਰਫ਼ ਸਮੇਂ ਦੇ ਬੀਤਣ ਨੂੰ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਬਲਕਿ ਇੱਕ ਪੁਨਰ-ਵਰਤੀ ਹੋਂਦ ਦੇ ਲੂਪ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵਿਸ਼ੇ ਦੀ ਸਦੀਵੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, “ਚੀਕਣਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੱਢਣਾ” ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਕ੍ਰਮ ਨਹੀਂ ਹੈ ਬਲਕਿ ਦੁੱਖ ਦੀ ਇੱਕ ਸਦੀਵੀ ਸਥਿਤੀ ਹੈ—ਇੱਕ ਅਰਥਗਤ ਮੋਬੀਅਸ ਬੈਂਡ।

ਕਿਰਿਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਫਰੇਮ: διὰ παντὸς νυκτὸς καὶ ἡμέρας

ਵਾਕੰਸ਼ διὰ παντὸς νυκτὸς καὶ ἡμέρας (“ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਅਤੇ ਦਿਨ ਦੇ ਰਾਹੀਂ”) ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਨਿਰੰਤਰ ਅਵਧੀ ਵਜੋਂ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਰੇਖਿਕ ਸਮਾਂ ਜੋ ਸ਼ਾਮ ਤੋਂ ਸਵੇਰ ਤੱਕ ਅਤੇ ਫਿਰ ਵਾਪਸ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, διὰ παντὸς (“ਸਭ ਦੇ ਰਾਹੀਂ”) ਅਰਥਗਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਕ੍ਰਮ ਦੀ ਬਜਾਏ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਅਤੇ ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਦੁਹਰਾਓ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ “ਰਾਤ ਅਤੇ ਦਿਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ” ਨਹੀਂ ਹੈ ਬਲਕਿ “ਰਾਤ ਅਤੇ ਦਿਨ ਦੀ ਸੰਪੂਰਨਤਾ ਦੇ ਦੌਰਾਨ” ਹੈ, ਜੋ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇੱਕ ਹੋਂਦ ਸੰਬੰਧੀ ਉਲਝਣ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ੇ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਤ ਅਤੇ ਦਿਨ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਅੰਕਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਨਾ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਲੰਘ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਸਥਾਨਿਕ ਸਿੰਟੈਕਸ ਅਤੇ ਏਓਨਿਕ ਟੋਪੋਲੋਜੀ

ਸਥਾਨਿਕ ਵਾਕੰਸ਼ ἐν τοῖς μνήμασι καὶ ἐν τοῖς ὄρεσιν (“ਕਬਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਉੱਤੇ”) ਸਪੇਸ ਦੀ ਰੇਖਿਕ ਮੈਪਿੰਗ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਇਹ ਇੱਕ ਸੀਮਾਂਤ ਟੋਪੋਲੋਜੀ (liminal topology) ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ—ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਜਾਂ ਸਰਾਪਿਤ ਖੇਤਰ ਜਿੱਥੇ ਵਿਸ਼ੇ ਮੁਰਦਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਚੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਵੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਰਟੇਸੀਅਨ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਟੋਪੋਲੋਜੀਕਲ ਘਟਨਾ-ਖੇਤਰਾਂ ਲਈ ਇਬਰਾਨੀ ਪਸੰਦ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਸ਼ੇ ਸਿਰਫ਼ ਕਬਰ ਤੋਂ ਪਹਾੜ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਜਾ ਰਿਹਾ ਬਲਕਿ ਮੌਤ ਅਤੇ ਅਲੱਗ-ਥਲੱਗ ਹੋਣ ਦੇ ਇੱਕ ਪੁਨਰ-ਵਰਤੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਪੀੜਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਦੀਵੀ ਮੋਬੀਅਸ ਹੈ।

ਇਬਰਾਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਅਕਾਲ ਪੂਰਕਤਾ

ਇਹ ਸਿੰਟੈਕਸ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਯੂਨਾਨੀ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਇਬਰਾਨੀ ਪਾਠਾਂ ਦੇ ਅਕਾਲ ਬਿਰਤਾਂਤਕ ਤਰਕ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਬਰਾਨੀ ਵਿੱਚ wayyiqtol ਰੂਪਾਂ (ਜਿਵੇਂ ויאמר, והיה) ਅਤੇ ਪਾਰਟੀਸੀਪਲ ਬਣਤਰਾਂ (ਜਿਵੇਂ אֹמר omer, “ਉਹ ਜੋ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ”, הוֹלך holekh, “ਉਹ ਜੋ ਚੱਲਦਾ ਹੈ”, יוֹשב yoshev, “ਉਹ ਜੋ ਬੈਠਦਾ ਹੈ”) ਵਾਂਗ, ਇੱਥੇ ਯੂਨਾਨੀ ਪਾਰਟੀਸੀਪਲ ਇੱਕ ਸਖ਼ਤ ਕਾਲਕ੍ਰਮਿਕ ਕ੍ਰਮ ਦੀ ਬਜਾਏ ਨਿਰੰਤਰ ਬਿਰਤਾਂਤਕ ਪ੍ਰਵਾਹ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਇਬਰਾਨੀ ਰੂਪ ਪਾਰਟੀਸੀਪਲ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸੀਮਿਤ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਹਨ, ਉਹ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅੰਤਿਮਤਾ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇੱਕ ਨਿਰੰਤਰ ਬਿਰਤਾਂਤਕ ਲੜੀ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸੰਪੂਰਨਤਾ ਜਾਂ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਹੱਲ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਸੀਮਿਤ ਕਿਰਿਆ ਦੀ ਘਾਟ ਵਿਸ਼ੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਟੁੱਟ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਅੰਕਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ—ਹੋਂਦ ਦੀ ਇੱਕ ਸਦੀਵੀ ਸਥਿਤੀ ਜੋ ਅਕਾਲ ਹੈ। ਪਾਠ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਦੇ ਪੁਨਰ-ਵਰਤੀ ਲੂਪ ਵਿੱਚ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਏਓਨਿਕ ਤਰਕ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਪੜ੍ਹਤ ਪਾਠ ਦੀ ਘਟਨਾ-ਬਣਤਰ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸਰਗਰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।”

ਪੂਰਕ ਸਿੰਟੈਕਸ ਦੇ ਸਬੂਤ

ਦਰਅਸਲ, ਨਵੇਂ ਨੇਮ ਵਿੱਚ ਪਾਰਟੀਸੀਪਲ ਪੈਰੀਫ੍ਰੇਸਿਸ (ἦν + participle, ਜਿਵੇਂ ἦν κράζων) ਦੀ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਵਰਤੋਂ ਇਬਰਾਨੀ waw-consecutive ਬਣਤਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਬਿਰਤਾਂਤ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਲੰਮਾ ਕਰਦੀ ਹੈ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਸਖ਼ਤ ਕਾਲਕ੍ਰਮਿਕ ਬੰਦ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇੱਕ ਤਰਲ, ਘਟਨਾ-ਸੰਚਾਲਿਤ ਬਣਤਰ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਯੂਨਾਨੀ ਪਾਠ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਬਰਾਨੀ ਪਹਿਲੂਗਤਤਾ (aspectuality) ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਉਭਰਦੀ ਪੂਰਕਤਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਬੁਨਿਆਦੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਭਾਰਤੀ-ਯੂਰਪੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੀ ਇੱਕ ਏਓਨਿਕ ਪੜ੍ਹਤ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ ਲੂਕਾ 4:31 ਵਿੱਚ,

Καὶ κατῆλθεν εἰς Καφαρναοὺμ πόλιν τῆς Γαλιλαίας, καὶ ἦν διδάσκων αὐτοὺς ἐν τοῖς σάββασιν.
“ਅਤੇ ਉਹ ਗਲੀਲ ਦੇ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਕਫ਼ਰਨਾਹੂਮ ਵਿੱਚ ਆਇਆ, ਅਤੇ ਸਬਤ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਉਹ ਸੀ ਜੋ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ।”

ἦν διδάσκων (ਸਿਖਾ ਰਿਹਾ ਸੀ/ਉਹ ਜੋ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ) ਕਾਰਵਾਈ ਨੂੰ ਲੰਮਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਬਿਰਤਾਂਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਿਰੰਤਰ, ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਤਮਕ ਪਸਾਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਬਰਾਨੀ waw-consecutive ਵਾਂਗ, ਇਹ ਇੱਕ ਸਖ਼ਤ ਕਾਲਕ੍ਰਮਿਕ ਵੰਡ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਜਾਂ ਮਰਕੁਸ 10:32,

Καὶ ἦν προάγων αὐτοὺς ὁ Ἰησοῦς.
“ਅਤੇ ਯਿਸੂ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ/ਉਹ ਸੀ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਚੱਲਦਾ ਹੈ।”

ἦν προάγων ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਗਤੀ ਨੂੰ ਫੜਦਾ ਹੈ—ਜੋ ਕਿ ਪਾਰਟੀਸੀਪਲ ਪੈਰੀਫ੍ਰੇਸਿਸ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਅਪੂਰਣ (imperfect) ਦੇ ਨਾਲ ਇਬਰਾਨੀ waw-consecutive ਵਾਂਗ, ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨੂੰ ਲੰਮਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮੁਕੰਮਲ ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਬਜਾਏ ਚੱਲ ਰਹੀ ਕਾਰਵਾਈ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਥਿਰ ਘਟਨਾ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਉਭਰ ਰਹੇ ਬਿਰਤਾਂਤ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਸਮਝਣ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਟਿਕਾਊ ਜਾਂ ਦੁਹਰਾਉਣ ਵਾਲੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੇ ਇਬਰਾਨੀ ਪਹਿਲੂਗਤ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਸੋਚਿਆ ਹੈ ਕਿ ਨਵੇਂ ਨੇਮ ਤੋਂ ਸਮਾਂ-ਰੇਖਾਵਾਂ (timelines) ਕੱਢਣਾ ਕਿਉਂ ਅਸੰਭਵ ਸੀ? ਇਹ ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਹੈ।

ਪਾਰਟੀਸੀਪਲ ਪੈਰੀਫ੍ਰੇਸਿਸ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਵਰਤੋਂ—ਖਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ἦν + participle ਵਰਗੀਆਂ ਬਣਤਰਾਂ—ਹੋਰ ਯੂਨਾਨੀ ਵਿਆਕਰਣ ਅਤੇ ਬਿਰਤਾਂਤਕ ਤਕਨੀਕਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਰਟੀਕੂਲਰ ਇਨਫਿਨਿਟਿਵਜ਼) ਦੇ ਨਾਲ, ਬੁਨਿਆਦੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਨਵੇਂ ਨੇਮ ਦੇ ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ‘ਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਖ਼ਤ ਕਾਲਕ੍ਰਮਿਕ ਸਮਾਂ-ਰੇਖਾ ਨੂੰ ਥੋਪਣ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਨਵੇਂ ਨੇਮ ਦੇ ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਲਕ੍ਰਮ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ

1. ਕਾਲਕ੍ਰਮਿਕ ਸਥਿਰਤਾ ਉੱਤੇ ਪਹਿਲੂਗਤ ਤਰਲਤਾ (Aspectual Fluidity)
   ἦν + participle ਬਣਤਰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਕਾਲਕ੍ਰਮਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸੀਮਿਤ, ਵੱਖਰੀ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਕੋਡ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ ਬਲਕਿ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਬਿਰਤਾਂਤਕ ਸੰਦਰਭ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਚੱਲ ਰਹੀ ਜਾਂ ਟਿਕਾਊ ਕਾਰਵਾਈ ਨੂੰ ਕੋਡ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਤਰਲ ਬਿਰਤਾਂਤਕ ਕਾਲਕ੍ਰਮਿਕਤਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਅਤੇ ਸਥਿਤੀਆਂ ਲਗਾਤਾਰ ਰਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਦੀਆਂ ਜਾਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੁੜਦੀਆਂ ਹਨ, ਨਾ ਕਿ ਸਖ਼ਤ ਰੇਖਿਕ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।

2. ਬਿਰਤਾਂਤਕ ਲੰਬਾਈ ਅਤੇ ਘਟਨਾ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰਤਾ

   ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਬਰਾਨੀ waw-consecutive ਪੂਰਨ ਕਾਲਕ੍ਰਮਿਕ ਸੀਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਬਿਰਤਾਂਤ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨੂੰ ਲੰਮਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਯੂਨਾਨੀ ਪਾਰਟੀਸੀਪਲ ਪੈਰੀਫ੍ਰੇਸਿਸ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਕਾਰਵਾਈ ਦੇ ਇੱਕ ਸਦੀਵੀ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਪਾਠਗਤ “ਹੁਣ” (textual “now”) ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਾਲਕ੍ਰਮਿਕ ਕ੍ਰਮ ਦੀ ਬਜਾਏ ਵਿਸ਼ਾ-ਵਸਤੂ ਜਾਂ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ।

   πορεύου, ἀπὸ τοῦ νῦν μηκέτι ἁμάρτανε
   “ਪਾਰ ਲੈ ਜਾਓ, ਅਤੇ ਹੁਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣ (Now) ਤੋਂ ਦੂਰ ਨਾ ਖੁੰਝੋ!”
   (ਯੂਹੰਨਾ 8:11 RBT)

3. ਸਖ਼ਤ ਕਾਲਕ੍ਰਮਿਕ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ
   ਨਵੇਂ ਨੇਮ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਾਲਕ੍ਰਮਿਕ ਕਨੈਕਟਰਾਂ ਜਾਂ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੂਰਨ ਸਮਾਂ-ਰੇਖਾ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਪਾਠ ਅਕਸਰ ਪਹਿਲੂਗਤ ਅਤੇ ਬਿਰਤਾਂਤਕ ਸੰਕੇਤਾਂ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਘੜੀ ਜਾਂ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਥਾਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਅਤੇ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।

4. ਇਤਿਹਾਸਕ ਪੁਨਰ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਪ੍ਰਭਾਵ
   ਇਹਨਾਂ ਵਿਆਕਰਣ ਅਤੇ ਬਿਰਤਾਂਤਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ, ਨਵੇਂ ਨੇਮ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸਹੀ ਕਾਲਕ੍ਰਮਿਕ ਸਮਾਂ-ਰੇਖਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੀਮਾਵਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਪਾਠ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਦੁਆਰਾ ਮਾਪੀਆਂ ਗਈਆਂ ਅਲੱਗ-ਥਲੱਗ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਬਲਕਿ ਇੱਕ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਬਿਰਤਾਂਤ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਖ਼ਤ ਕਾਲਕ੍ਰਮਿਕ ਤਰੱਕੀ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕਾਰਣ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾ-ਵਸਤੂ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

5. ਉਭਰ ਰਹੇ ਵਿਆਖਿਆਤਮਕ ਫਰੇਮਵਰਕ
   ਇਸ ਨੇ ਵਿਕਲਪਕ ਵਿਆਖਿਆਤਮਕ ਫਰੇਮਵਰਕ ਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ—ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੱਕ ਏਓਨਿਕ ਜਾਂ ਪਹਿਲੂਗਤ ਪੜ੍ਹਤ—ਜੋ ਪਾਠ ਦੇ ਅਕਾਲ ਜਾਂ ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਪਸਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣਦੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਅਨੁਭਵੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਮਾਂ-ਰੇਖਾ ਦੀ ਬਜਾਏ ਨਵੇਂ ਨੇਮ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਸੰਬੰਧੀ ਕਾਲਕ੍ਰਮਿਕਤਾ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਵਿਆਕਰਣ ਦੇ ਸਬੂਤ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਨਵੇਂ ਨੇਮ ਦੇ ਲੇਖਕ ਇੱਕ ਰੇਖਿਕ ਕਾਲਕ੍ਰਮ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਨਾਲ ਚਿੰਤਤ ਨਹੀਂ ਸਨ ਬਲਕਿ ਇੱਕ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਬਿਰਤਾਂਤ ਨੂੰ ਸੰਚਾਰਿਤ ਕਰਨ ਨਾਲ ਚਿੰਤਤ ਸਨ ਜੋ ਰੇਖਿਕ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ। ਪਾਰਟੀਸੀਪਲ ਪੈਰੀਫ੍ਰੇਸਿਸ, ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਈ ਰਣਨੀਤੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਬਿਰਤਾਂਤਕ ਕਾਰਵਾਈ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰਨ, ਲੰਮਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੋੜਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਰਵਾਇਤੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕ੍ਰਮ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਨਵੇਂ ਨੇਮ ਵਿੱਚ ਮਾਮੂਲੀ ਜਾਂ “ਅਸੰਭਵ” ਕਾਲਕ੍ਰਮ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੀ ਕਮੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਬਲਕਿ ਇਸਦੇ ਰਚਨਾਤਮਕ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ।

ਨਵੇਂ ਨੇਮ ਦੀ ਯੂਨਾਨੀ ਵਿੱਚ ਏਓਨਿਕ ਇਕਸਾਰਤਾ ਦੀ ਲੋੜ ਬਾਰੇ

ਜੇਕਰ ਨਵਾਂ ਨੇਮ ਇਬਰਾਨੀ ਬਾਈਬਲ ਦੀ ਪੁਨਰ-ਵਰਤੀ ਪਵਿੱਤਰ ਬਣਤਰ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਵਿਆਕਰਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇਗੀ ਜੋ—ਆਪਣੇ ਭਾਰਤੀ-ਯੂਰਪੀਅਨ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ—ਏਓਨਿਕ ਕਾਰਣਤਾ ਨੂੰ ਅਨੁਕੂਲ ਅਤੇ ਕਾਇਮ ਰੱਖ ਸਕੇ। ਇਹ ਇਸ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਵੇਗਾ:

• ਪਹਿਲੂਗਤ ਬਣਤਰਾਂ ਜੋ ਬਿਰਤਾਂਤਕ ਸਥਿਤੀਆਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਲੰਮਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

• ਸਥਾਨਿਕ ਅਤੇ ਕਾਲਕ੍ਰਮਿਕ ਵਾਕੰਸ਼ ਜੋ ਰੇਖਿਕ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਪੁਨਰ-ਵਰਤੀ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

• ਪਾਰਟੀਸੀਪਲ ਪੈਰੀਫ੍ਰੇਸਿਸ ਜੋ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਨੂੰ ਅਲੱਗ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਵਿਸ਼ੇ ਨੂੰ ਹੋਂਦ ਦੀਆਂ ਸਦੀਵੀ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲੂਪ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਉਪਰੋਕਤ ਉਦਾਹਰਣਾਂ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਯੂਨਾਨੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਨਮੂਨਾ ਹਨ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਪਾਰਟੀਸੀਪੀਅਲ ਸਿੰਟੈਕਸ (participial syntax) ਅਤੇ ਕਿਰਿਆ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਸੰਰਚਨਾਵਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਰੇਖਿਕ ਕਾਲਕ੍ਰਮ ਦੀ ਬਜਾਏ ਏਓਨਿਕ ਗੋਲਾਕਾਰਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਠ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਵਿਆਪਕ ਥੀਸਿਸ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਕਿ ਨਵਾਂ ਨੇਮ—ਜੇਕਰ ਇਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਇਬਰਾਨੀ ਬਾਈਬਲ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਤਾਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਯੂਨਾਨੀ ਵਿਆਕਰਣ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵਰਤੇਗਾ ਜੋ ਰੇਖਿਕ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਉਲਟਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੁਨਰ-ਆਵਰਤੀ, ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਕਾਰਨਤਾ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਨਵੇਂ ਨੇਮ ਦੀ ਯੂਨਾਨੀ ਨੂੰ ਏਓਨਿਕ ਸੰਰਚਨਾ ਦੇ ਨਾਲ ਇਕਸਾਰ ਹੋਣ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਲਿਖਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇਗੀ, ਅਤੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸਬੂਤ—ਸਿੰਟੈਕਟਿਕ ਅਤੇ ਅਰਥ-ਸੰਬੰਧੀ ਦੋਵੇਂ—ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਹੈ।

9. ਪਵਿੱਤਰ ਲਿਖਤ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਇੰਜਣ (ਦਿਲ) ਵਜੋਂ

ਇਬਰਾਨੀਆਂ ਦੀ ਪੱਤਰੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰਦੀ ਹੈ:

“ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਜੋ ਜਿਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦਾ ਬਚਨ, ਅਤੇ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਹੈ…” (ਇਬ 4:12 RBT)

ਇੱਕ ਏਓਨਿਕ ਢਾਂਚੇ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਹੈ:

• ਜਿਉਂਦਾ (ζῶν) → ਸਵੈ-ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਤ, ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ ਵਾਲਾ, ਪੁਨਰ-ਆਵਰਤੀ

• ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ (ἐνεργής) → ਵਰਣਨ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਕਾਰਨਤਾ

ਇਬਰਾਨੀ ਪਾਠ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨਾ ਇਸ ਨੂੰ ਸਰਗਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਵਿਆਖਿਆਤਮਕ ਕਾਰਜ ਪਾਠ ਨੂੰ ਪਾਠਕ ਰਾਹੀਂ ਇੱਕ ਲੂਪ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹਦਾ ਹੈ (ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਨਵੇਂ ਨੇਮ ਦੀ ਅਕਸਰ ਕਹੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ, “ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਅੱਖ ਵਿੱਚ”), ਜੋ ਫਿਰ ਇਸਦੀ ਸੰਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਉੱਕਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ:

• ਪਾਠ ਪਾਠਕ ‘ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ

• ਪਾਠਕ ਪਿਛੋਕੜ-ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਢੰਗ ਨਾਲ (retrocausally) ਬਦਲਦਾ ਹੈ ਪੜ੍ਹਨ ਨੂੰ

• ਅਰਥ ਮੋਬੀਅਸ (Möbius) ਤੋਂ ਉਭਰਦਾ ਹੈ

ਕਿਸੇ ਪਵਿੱਤਰ ਲਿਖਤ ਦੇ “ਜਿਉਂਦਾ” ਹੋਣ ਦਾ ਇਹੀ ਮਤਲਬ ਹੈ: ਸਿਰਫ਼ ਅਲੰਕਾਰਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪ੍ਰੇਰਣਾਦਾਇਕ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸੰਰਚਨਾਤਮਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਰੀਅਲ-ਟਾਈਮ ਅਤੇ ਪੁਨਰ-ਪ੍ਰਵੇਸ਼ੀ (reentrant)।

ਸਿੱਟਾ: ਸਾਰੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਾਬਤ ਕਰਦੀ ਹੈ

ਬਾਈਬਲ ਦੀ ਇਬਰਾਨੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸੰਰਚਨਾਤਮਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਅਸਪਸ਼ਟ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਏਓਨਿਕ ਵਿਆਕਰਣ ਦਾ ਭਾਸ਼ਾਈ ਪੂਰਵਗਾਮੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੀ:

• ਪਹਿਲੂ-ਅਧਾਰਿਤ ਕਿਰਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ (Aspectual verb system)

• ਵਿਰਲੀ ਕੇਸ ਸੰਰਚਨਾ (Sparse case structure)

• ਪੁਨਰ-ਆਵਰਤੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਸਿੰਟੈਕਸ (Recursive prophetic syntax)

• ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨ ਦਾ ਟੋਪੋਲੋਜੀਕਲ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ

…ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਵਿਆਕਰਣ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਾਲਕ੍ਰਮ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਕਾਰਨ-ਸੰਬੰਧੀ ਉਲਝਣ (causal entanglement) ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਬਰਾਨੀ ਬਾਈਬਲ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਸੀ ਜਾਂ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਮੋਬੀਅਸ ਬਿਰਤਾਂਤ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮ ਕਾਰਜ, ਮਨੁੱਖੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਅਰਥ ਸਦੀਵੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ/ਲਪੇਟੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਹਰੇਕ ਉਚਾਰਨ—ਹਰੇਕ ਦਬਾਰ (dabar – ਵਿਵਸਥਿਤ ਸ਼ਬਦ)—ਇੱਕ ਜਿਉਂਦੇ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨੋਡ ਹੈ, ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਰਿਕਾਰਡ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸਗੋਂ ਹਰ ਪੜ੍ਹਤ ਵਿੱਚ ਮੁੜ-ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਬਰਾਨੀ (Hebrew), ਫਿਰ, ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਪਰੇ, ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ। ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਵਿਆਕਰਣ ਕੋਈ ਕਲਾਕ੍ਰਿਤੀ ਨਹੀਂ—ਸਗੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਪੁਨਰ-ਆਵਰਤੀ ਦੀ ਇੱਕ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਹੈ। ਪਰੇ ਤੋਂ ਆਈ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾ।

ਇਸ ਲਈ, ਇੱਕ ਏਓਨਿਕ ਜਾਂ ਇਬਰਾਨੀ-ਏਓਨਿਕ ਭਾਸ਼ਾਈ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਢਾਂਚੇ ਵਿੱਚ, ਤੁਸੀਂ, ਪਾਠਕ, ਪਾਠ ਜਾਂ ਇਸਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਹੋ। ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਤੁਸੀਂ ਇਸਦੀ ਕਾਰਨ-ਸੰਬੰਧੀ ਸੰਰਚਨਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਪੁਨਰ-ਆਵਰਤੀ ਭਾਗੀਦਾਰ ਹੋ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਅਲੰਕਾਰਿਕ ਨਹੀਂ ਹੈ ਬਲਕਿ ਸੰਰਚਨਾਤਮਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇਸ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹੀ ਭਾਸ਼ਾ—ਅਤੇ ਅਜਿਹਾ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਵਿਸ਼ਵ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ—ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ:

1. ਤੁਸੀਂ ਲੂਪ ਨੂੰ ਸਰਗਰਮ ਕਰਦੇ ਹੋ।

ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਪਾਠ ਪੜ੍ਹਦੇ ਜਾਂ ਬੋਲਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਦੂਰ ਦੇ ਅਤੀਤ ਤੋਂ ਅਰਥ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ। ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਟੋਪੋਲੋਜੀਕਲ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ (trigger) ਕਰਦੇ ਹੋ—ਇੱਕ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ—ਜਿੱਥੇ ਪਾਠ ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਕਾਰਨ ਉਸੇ ਪਲ ਵਿੱਚ ਅਸਲੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਏਓਨਿਕ ਸਿੰਟੈਕਸ ਵਿੱਚ, ਅਰਥ ਕਾਰਨ-ਸੰਬੰਧੀ ਪੁਨਰ-ਆਵਰਤੀ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਬਾਈਬਲ ਦੇ ਬਿਰਤਾਂਤ ਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਦੁਆਰਾ ਪੜ੍ਹਨਾ ਇਸ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ।

2. ਤੁਸੀਂ ਲੂਪ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਗਏ ਹੋ।

ਜੇਕਰ ਪਾਠ ਇੱਕ ਮੋਬੀਅਸ ਸਟ੍ਰਿਪ ਹੈ—ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਬਾਹਰੀ ਰੇਖਾ ਦੇ—ਤਾਂ ਤੁਹਾਡਾ ਪੜ੍ਹਨ ਦਾ ਕਾਰਜ ਸੰਰਚਨਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਦੂਰੋਂ ਨਹੀਂ ਦੇਖਦੇ; ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹੋ। ਇਹ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਹੈ—ਇਹ ਹਰ ਵਾਰ ਤੁਹਾਡੇ ਬਾਰੇ ਹੈ।

“ਜਿਉਂਦਾ ਅਤੇ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ” ਬਚਨ ਕੋਈ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਇਹ ਇੱਕ ਭਾਗੀਦਾਰ ਸੰਰਚਨਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਰੱਬ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਨਹੀਂ ਪੜ੍ਹ ਰਹੇ ਹੋ—ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਕਾਰਨ-ਸੰਬੰਧੀ ਤਰਕ ਹੋ।

3. ਤੁਸੀਂ ਪਾਠਕ ਅਤੇ ਸੰਦਰਭ ਦੋਵੇਂ ਹੋ।

ਬਾਈਬਲ ਦੀ ਇਬਰਾਨੀ ਵਿੱਚ, ਸਮੇਂ, ਵਿਸ਼ੇ ਅਤੇ ਏਜੰਸੀ ਦੀਆਂ ਧੁੰਦਲੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ “ਮੈਂ,” “ਤੁਸੀਂ,” “ਉਹ,” ਅਤੇ “ਅਸੀਂ” ਸਾਰੇ ਭਾਸ਼ਾਈ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪਾਰਗਮਯ (permeable) ਹਨ। ਬ੍ਰਹਮ ਆਵਾਜ਼, ਨਬੀ ਦਾ ਉਚਾਰਨ, ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਬਰਾਨੀ ਬਾਈਬਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਓਨਾ ਹੀ ਪੜ੍ਹਦੀ ਹੈ ਜਿੰਨਾ ਤੁਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹੋ।

4. ਤੁਸੀਂ ਗੂੰਜ ਦਾ ਬਿੰਦੂ ਹੋ।

ਏਓਨਿਕ ਕਾਰਨਤਾ ਵਿੱਚ, ਘਟਨਾਵਾਂ ਰੇਖਿਕ ਕ੍ਰਮ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਗੂੰਜਣ ਵਾਲੇ ਨੋਡ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਪੈਰੇ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਵਰਣਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ—ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਆਪਣੇ ਪਲ ਨਾਲ ਤਾਲਮੇਲ/ਇਕਜੁੱਟ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਰਥ, ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਸਵੈ ਦਾ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਸੰਗਮ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਕਾਰਨ-ਸੰਬੰਧੀ ਨੋਡ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹੋ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਪਾਠ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਤੱਕ ਆਪਣੀ ਅਸਲੀਅਤ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।

ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਕਹਿਣ ਲਈ, ਇਸ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਵਿੱਚ, ਤੁਸੀਂ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ—ਤੁਸੀਂ ਸੰਰਚਨਾ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋ।
ਤੁਹਾਡੇ ਬਿਨਾਂ, ਲੂਪ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ, ਇਹ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਆਕਰਣ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਾਠ ਜਿਉਂਦਾ ਹੈ।

ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਅਜਿਹਾ ਪਾਠ ਸਿੰਟੈਕਟਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਝੂਠੀ ਗਵਾਹੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ?

ਇਹ ਉਹ ਥਾਂ ਹੋਵੇਗੀ ਜਿੱਥੇ ਸਬੂਤ ਨਤੀਜੇ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਿਗਾੜ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੁਨਰ-ਆਵਰਤੀ ਘਟਨਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਵ, ਗਲਤ ਪੜ੍ਹਤ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਨਤੀਜੇ—ਅਲਹਿਦਗੀ, ਧਰਮ-ਨਿਰਪੱਖਤਾ, ਨਿਰਾਸ਼ਾ, ਮੌਤ ਅਤੇ ਵਿਨਾਸ਼—ਅਜੇ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਰਹੇ ਵਿਆਕਰਣ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਨੁਕਸਾਨ ਵੀ ਸੰਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਤੁਹਾਡੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਵਿਗੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ: ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਦਰਸ਼ਕ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹੋ, ਭਾਗੀਦਾਰ ਨਹੀਂ। ਪੁਨਰ-ਆਵਰਤੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨੋਡ ਹੋਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਤੁਸੀਂ ਡੇਟਾ ਦੇ ਇੱਕ ਖਪਤਕਾਰ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹੋ। ਰੱਬ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀ ਵਿਗੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ: ਰੱਬ ਇੱਕ ਪੁਨਰ-ਆਵਰਤੀ, ਨੇਮਬੱਧ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਸਹਿ-ਏਜੰਟ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ ਅਤੇ ਜਾਂ ਤਾਂ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ:

• ਇੱਕ ਦੂਰ ਦਾ ਪ੍ਰਾਈਮ ਮੂਵਰ (ਅਰਸਤੂਵਾਦੀ ਕਮੀ), ਜਾਂ

• ਇੱਕ ਪਾਠ ਸੰਬੰਧੀ ਕਲਾਕ੍ਰਿਤੀ (ਇਤਿਹਾਸਕ-ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਵਿਨਾਸ਼)।

ਦੋਵਾਂ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਹਮ ਪੁਨਰ-ਆਵਰਤੀ ਦੀ ਤਤਕਾਲਤਾ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਪਰ ਇਹ ਵੀ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਰਥ ਦਾ ਦੇਸ਼ ਨਿਕਾਲਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੁਨਰ-ਆਵਰਤੀ ਘਟਨਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਇਸਦਾ ਅਹਿਸਾਸ—ਤੁਹਾਡਾ ਹੁਣ ਪੜ੍ਹਨਾ—ਇੱਕ ਸੰਭਾਵੀ ਵਾਪਸੀ (ਤਸ਼ੂਵਾ – teshuvah, שובה), ਪਾਠਕ, ਪਾਠ ਅਤੇ ਰੱਬ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪੁਨਰ-ਆਵਰਤੀ ਧੁਰੇ ਦੀ ਬਹਾਲੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।

ਪਵਿੱਤਰ ਦਾ ਵਿਆਕਰਣ ਕੋਈ ਨਿਰਪੱਖ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਉਤਪਾਦਕ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ ਹੈ ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਤੇ ਰੱਬ ਨੂੰ ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਸਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਵਿਗਾੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਪਰ ਉਹ ਟੁੱਟਣਾ ਵੀ ਪੁਨਰ-ਆਵਰਤੀ ਲੂਪ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਸੰਰਚਨਾਤਮਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤੁਹਾਡੀ ਇਸ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ—ਵਿਦਵਾਨ, ਵਿਆਖਿਆਕਾਰ, ਭਾਗੀਦਾਰ ਵਜੋਂ—ਇੱਕ ਯਾਦ ਹੈ ਜੋ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਲੂਪ ਨੂੰ ਬਹਾਲ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਇਬਰਾਨੀ ਬਾਈਬਲ ਦੀ ਏਓਨਿਕ ਸੰਰਚਨਾ ਸਾਮੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਕੋਈ ਦੁਰਘਟਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਇਹ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੁਨਰ-ਆਵਰਤੀ ਬਿਰਤਾਂਤ ਵਿੱਚ ਸਮੇਟਣ ਲਈ ਇੱਕ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਹੈ ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਅਸਲੀਅਤ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਨਵੇਂ ਨੇਮ ਨੂੰ ਇਸ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਦੇ ਨਾਲ ਇਕਸਾਰ ਹੋਣਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸਦੀ ਯੂਨਾਨੀ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਰੇਖਿਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ—ਸਗੋਂ ਬ੍ਰਹਮ ਕਾਰਨਤਾ ਦੇ ਇੱਕ ਜਿਉਂਦੇ, ਪੁਨਰ-ਆਵਰਤੀ ਇੰਜਣ ਵਜੋਂ।

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸਵਾਲ ਕਿ ਕੀ ਨਵੇਂ ਨੇਮ ਦੀ ਯੂਨਾਨੀ ਨੂੰ ਏਓਨਿਕ ਸੰਰਚਨਾ ਦੇ ਨਾਲ ਇਕਸਾਰ ਰਹਿਣ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਲਿਖਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ, ਦਾ ਜਵਾਬ ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ: ਹਾਂ, ਅਜਿਹਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ। ਅਤੇ ਹਾਂ, ਇਹ ਹੈ—ਹਾਲਾਂਕਿ ਆਧੁਨਿਕ ਅਨੁਵਾਦ ਅਕਸਰ ਰੇਖਿਕ ਕਾਲਕ੍ਰਮ ਨੂੰ ਥੋਪ ਕੇ ਇਸ ਤਰਕ ਨੂੰ ਦਬਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਿੰਟੈਕਸ ਅਤੇ ਵਿਆਕਰਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਸਬੂਤ—ਪਾਰਟੀਸੀਪੀਅਲ ਪਰਤਾਂ, ਇਟਰੇਟਿਵ ਔਰਿਸਟ (iterative aorist), ਜੈਨੀਟਿਵ ਐਬਸੋਲਿਊਟਸ, ਸਬੰਧਕ, ਆਰਟੀਕੂਲਰ ਇਨਫਿਨਿਟਿਵਜ਼, ਅਤੇ ਮਿਡਲ ਵਾਇਸ, ਆਦਿ—ਇਬਰਾਨੀ ਬਾਈਬਲ ਦੇ ਪੁਨਰ-ਆਵਰਤੀ, ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਤਰਕ ਨਾਲ ਡੂੰਘੀ ਇਕਸਾਰਤਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਦਰਅਸਲ, ਸਾਰਾ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ—ਇਬਰਾਨੀ ਅਤੇ ਯੂਨਾਨੀ ਦੋਵੇਂ—ਰੇਖਿਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੇ ਜਾਣ ਲਈ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਸਰਗਰਮ ਹੋਣ, ਲੂਪ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਨਿਵਾਸ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹਨਾਂ ਪਾਠਾਂ ਨੂੰ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਨਾ ਇੱਕ ਸਮਾਂ-ਰੇਖਾ ਕੱਢਣਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਇੱਕ ਮੋਬੀਅਸ ਸੰਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਤੀਤ, ਵਰਤਮਾਨ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਬ੍ਰਹਮ ਬਚਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ—ਇੱਕ ਜਿਉਂਦਾ ਅਤੇ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਪਾਠ ਜੋ ਸਮੇਂ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਖੁਦ ਸਮਾਂ ਹੈ।

ਹਵਾਲੇ

• Meek, Theophile James. “The Hebrew Accusative of Time and Place.” Journal of the American Oriental Society 60, no. 2 (1940): 224–33. https://doi.org/10.2307/594010

• Waltke, Bruce K., and Michael P. O’Connor. An Introduction to Biblical Hebrew Syntax. Eisenbrauns, 1990.

• Gesenius, Wilhelm. Gesenius’ Hebrew Grammar, edited and enlarged by Emil Kautzsch, translated by A. E. Cowley. Oxford: Clarendon Press, 1910.