ਸਿਲੋਆਮ ਨਾਲਾ ਲਿਖਤEnglish · አማርኛ · العربية · বাংলা · Čeština · Deutsch · Español · فارسی · Français · Hausa · हिन्दी · Magyar · Bahasa Indonesia · Igbo · Italiano · 日本語 · 한국어 · मराठी · Nederlands · Afaan Oromoo · ਪੰਜਾਬੀ · Polski · Português · Română · Русский · Svenska · Kiswahili · தமிழ் · ไทย · Türkçe · Українська · اردو · Tiếng Việt · Yorùbá · 中文

ਤਮਾ¹ ਹਨੇਕੇਵਾ² ਅਤੇ ਇਹ ਸੀ ਗੱਲ ਹਨੇਕੇਵਾ ਵਿੱਚ³ ਹਚਤਸਬਮ ਮਨਫਮ 

ਗਰਜ਼ਨ ਅਸ਼⁴ ਅਲ ਰੇਉ⁵ ਅਤੇ ਹੋਰ ਤਿੰਨ ਅਮਤ⁶ ਲਹਨਕਬ ਵਯਸ਼ਮ ਕਲ ਅਸ਼ ਕ

ਰਅ ਅਲ ਰੇਉ ਕਿ ਹਯਤ⁷ ਜ਼ਦਾ⁸ ਬਤਸਰ⁹ ਮੀਮਨ ਵਮਹਸ਼ਮਾਲ ਵਬਯਮ ਹ 

 ਨੇਕੇਵਾ ਹਕੂ ਹਚਤਸਬਮ ਅਸ਼ ਲਕਰਤ ਰੇਉ ਗਰਜ਼ਨ ਅਲ ਗਰਜ਼ਨ ਵਯਲਖੂ¹⁰

   ਹਮਾਈਮ ਮਿਨ ਹਮੋਤਸਾ¹¹ ਅਲ ਹਬਰਖਾ ਬਮਅਤਿਮ ਵਅਲਫ ਅਮਾ ਵਮਅ

ਤ ਅਮਾ ਹਯਾ ਗਬਹ¹² ਹਤਸਰ¹³ ਅਲ ਰੋਸ਼ ਹਚਤਸਬਮ

ਉਹ ਪੂਰੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਔਰਤ (“ਛੇਦੀ ਹੋਈ”)। ਅਤੇ ਇਹ ਬਣ ਗਿਆ ਔਰਤ ਦਾ ਮਿਲਾਪ ਹਿਊਅਰਾਂ ਦੇ ਦੁਹਰਾਅ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਆਉਂਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕੁਹਾੜੀ, ਹਰ ਆਦਮੀ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਵੱਲ, ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਦਾਸੀਆਂ ਦੇ ਦੁਹਰਾਅ ਵਿੱਚ, ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ, ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਵੱਲ ਪੁਕਾਰਦੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਅਹੰਕਾਰੀ ਬਣ ਗਈ ਸੀ ਸੰਕਟ/ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਅਤੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ; ਅਤੇ ਔਰਤ ਦੇ ਦਿਨ/ਪਰਗਟਾਵੇ ਵਿੱਚ ਹਿਊਅਰਾਂ ਨੇ ਮਾਰਿਆ, ਹਰ ਆਦਮੀ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ, ਕੁਹਾੜੀ ਉੱਤੇ ਕੁਹਾੜੀ, ਅਤੇ ਦੋਹਾਂ ਪਾਣੀਆਂ ਨੇ ਸਰੋਤ ਤੋਂ ਤਲਾਬ ਵੱਲ ਦੋ-ਸੌ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਦਾਸੀ ਵਿੱਚ ਚੱਲਿਆ; ਅਤੇ ਉੱਚਾਈ/ਘਮੰਡ ਘੇਰੇ ਦੀ ਹੇਡ ਦੇ ਹਿਊਅਰਾਂ ਉੱਤੇ ਉਹ ਇੱਕ ਸੌ ਦਾਸੀ ਬਣ ਗਿਆ।

ਦੀਵਾਰ ਉੱਤੇ ਲਿਖਤ…

בצר לי אקרא יהוה ואל אלהי אקרא וישמע מהיכלו קולי ושועתי באזניו 

“ਸੰਕਟ/ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਲਈ ਮੈਂ ਉਹ ਹੈ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀਆਂ ਵੱਲ ਪੁਕਾਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮੰਦਰ ਤੋਂ ਮੇਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਮਦਦ ਲਈ ਪੁਕਾਰ ਉਸਦੇ ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ।”

(2 ਸਮੂਏਲ 22:7 RBT)

הנני עמד לפניך שם על הצור בחרב והכית בצור ויצאו ממנו מים ושתה העם

“ਵੇਖੋ! ਉਹ ਜੋ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉੱਥੇ ਖੜਾ ਹੈ, ਚੱਟਾਨ [הַצּוּר֮] ਉੱਤੇ ਸੁੱਕੀ ਜਗ੍ਹਾ (“ਹੋਰੇਬ”) ਵਿੱਚ; ਅਤੇ ਤੂੰ ਚੱਟਾਨ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ, ਅਤੇ ਉਹ, ਦੋਹਾਂ ਪਾਣੀਆਂ, ਉਸ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲ ਰਹੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਲੋਕ, ਉਹ ਪੀ ਗਏ!”

(ਨਿਕਾਸ 17:6 RBT)

שמעו אלי רדפי צדק מבקשי יהוה הביטו אל צור חצבתם ואל מקבת בור נקרתם

“ਮੇਰੀ ਸੁਣੋ, ਉਹ ਜੋ ਧਰਮੀ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਜੋ ਉਹ ਹੈ ਨੂੰ ਲੱਭਦੇ ਹੋ! ਚੱਟਾਨ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਦੇਖੋ ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਕੱਟਿਆ, ਅਤੇ ਖੱਡ ਦੇ ਹਥੌੜੇ ਵੱਲ ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਖੋਦਿਆ!”

(ਯਸਾਇਆ 51:1 RBT)

“ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਰੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨੇ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਤੀ ਗੁੱਸੇ ਦੀ ਵਿਆਭਿਚਾਰ ਦੀ! ਅਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਵਿਅਭਿਚਾਰ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਜਹਾਜ਼-ਵਪਾਰੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਅਮੀਰ ਹੋਏ ਤਾਕਤ ਤੋਂ ਅਹੰਕਾਰ ਦੇ ਉਸਦੇ!”

(ਪਰਕਾਸ਼ 18:7 RBT)

“ਅਤੇ ਮੈਂ ਵੀ, ਮੈਂ ਆਪ ਹੀ ਤੈਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹਾਂ, ਕਿ ਤੂੰ ਪੱਥਰ (“ਪੇਤਰੋਸ”) ਹੈ, ਅਤੇ ਚੱਟਾਨ ਉੱਤੇ, ਇਹ, ਮੈਂ ਸਮੁੰਦਾਈ ਸਭਾ ਆਪਣੀ ਬਣਾਵਾਂਗਾ, ਅਤੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਅਧੋਲੋਕ (“ਹੇਡਸ”) ਦੇ ਉਸਦੇ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਨਹੀਂ ਸਕਣਗੇ!”

(ਮੱਤੀ 16:18 RBT)

ਨੋਟਾਂ

1. הנקבה ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ “ਖੋਦਾਈ” ਜਾਂ “ਸੁੰਗ” ਵਜੋਂ ਕਰਨਾ ਬਿਲਕੁਲ ਮੂਰਖਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅਸਲ ਅਰਥ ਤੋਂ ਇੰਨਾ ਦੂਰ ਹੈ ਕਿ ਸਿਰਫ “ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਵਿਦਵਾਨੀ” ਹੀ ਐਸਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੰਨ ਲਿਆ ਕਿ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਕੁਝ ਵੀ ਸੰਭਵ ਹੈ।
2. ਗੇਸੀਨਿਅਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਤਮਾ ਲਈ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਤਮ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਪਰ ਮੁੱਦਾ ਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਅਣਸਮਝੌਤਾ ਹੈ। ਪਰ ਕਾਫੀ ਥਾਂ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਅੱਖਰ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਜੋ ਬਹੁਤ ਛੋਟਾ ਹੈ। ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਦਾਬਾਰ “ਸ਼ਬਦ/ਕ੍ਰਮਬੱਧ ਚੀਜ਼” ਜਾਂ הנה “ਵੇਖੋ” ਵਰਗੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸੁਝਾਈਆਂ ਹਨ।
3. ਅਸਲ ਵਿੱਚ בעוד ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ב־ (“ਵਿੱਚ”) + עוֹד (“ਜਾਰੀ/ਦੁਹਰਾਈ/ਹੋਰ”)। ਜੇ ਤੁਸੀਂ עוֹד ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਹੋਰ ਠੋਸ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਲਓ ਤਾਂ בעוד ਦਾ ਅਰਥ “ਦੁਹਰਾਈ ਵਿੱਚ” ਜਾਂ “ਜਾਰੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਘਟਨਾ ਵਿੱਚ” ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮੂਲ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿਸੇ ਚਲ ਰਹੀ ਜਾਂ ਦੁਹਰਾਈ ਜਾਂਦੀ ਕਿਰਿਆ/ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਹੋਣਾ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਸਮੇਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਦੁਹਰਾਈ ਜਾਂਦੇ ਮੌਕੇ। ਰਵਾਇਤੀ ਅਨੁਵਾਦ “ਜਦੋਂ” ਇਸ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਦੀ ਇਕਸਮਾਨਤਾ ਵਜੋਂ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅਸਲ ਚਿੱਤਰ ਇੱਕ ਐਸੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਦਾ ਹੈ ਜੋ ਜਾਰੀ ਜਾਂ ਲੰਮਾ ਹੈ।
4. ਪੈਲਿਓ-ਹਿਬਰੂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਅੱਖਰ ’‑š ਹਨ, ਜੋ ਬਾਈਬਲ ਹਿਬਰੂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ אש (“ਅੱਗ”) ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ איש (“ਆਦਮੀ”) ਲਈ ਆਮ ਵਰਤੋਂ ਵਾਲੀ ਸਪੈਲਿੰਗ ਨਹੀਂ। ਕਈ 8ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਉੱਤਰੀ-ਪੱਛਮੀ ਸੈਮੀਟਿਕ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚ, איש “ਆਦਮੀ” ਲਈ ਇਹ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਲਿਖਤ ਵਿੱਚ ਘਾਟ (ਮਾਤਰਸ ਲੈਕਸ਼ਨਿਸ) ਸੀ। ਇਸ ਨਾਲ אש “ਅੱਗ” ਨਾਲ ਅਸਲ ਹਮਾਗ੍ਰਾਫ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਦਰਭ ਨਾਲ ਹੀ ਸਪਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 
5. ਅਜੀਬ ਰੂਪ רעהו/רעו (“ਉਸਦਾ ਦੋਸਤ/ਸਾਥੀ”)। ਫਰੇਜ਼ איש אל רעהו ਹਿਬਰੂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 30 ਵਾਰੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। 
6. ਕੁਹਣੀ (ਬਾਂਹ ਦੀ ਲੰਬਾਈ) ਲਈ ਸ਼ਬਦ ਹੈ אמה ਜੋ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਦਾਸੀ, ਬਾਂਧਵਾ, ਔਰਤ ਗੁਲਾਮ ਲਈ ਸ਼ਬਦ ਹੈ। ਵੇਖੋ אמה Strong’s #519 ਅਤੇ Gesenius। “ਕੁਹਣੀ” ਇੱਕ ਮਾਪ ਵਜੋਂ ਵਰਤੋਂ ਹੈ।
7. הית — ਇਹਨੂੰ היתָה (“ਬਣ ਗਈ”) ਦਾ ਪੁਰਾਤਨ ਜਾਂ ਘਾਟ ਰੂਪ ਮੰਨਣਾ ਚੰਗਾ ਹੈ, ਅਰਥਾਤ היה ਦਾ 3fs। ਐਸਾ ਘਟਾਅ (ਅੰਤ ਦੀ ה ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੁਰਾਂ ਦੀ ਘਾਟ) ਪੁਰਾਤਨ ਲਿਖਤਾਂ ਅਤੇ ਸੰਕੁਚਿਤ ਕਾਵਿ-ਗਦ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
8. ਵਿਦਵਾਨ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਲਿਖਤ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸ਼ਬਦ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। 100 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਕੋਈ ਵੀ ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਨਹੀਂ ਸਮਝ ਸਕਿਆ, ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਅਧਿਐਨ ਹੋਏ। ਗੇਸੀਨਿਅਸ ਨੇ ਆਖਿਆ ਕਿ ਇਹ “ਪੁਰਾਣੇ ਨਿਯਮ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।” 1881 ਵਿੱਚ ਲਿਖਤ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜ਼ਦਾ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਭੂਗੋਲ ਤੋਂ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵੱਲ ਵਧੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਆਵਾਜ਼ ਦੇ ਸੰਚਾਰ ਵਾਲੀਆਂ ਭੌਤਿਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਨਿਰਮਾਣ ਦੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ। 2020 ਦੀ ਰਾਨਾਨ ਐਚਲਰ ਦੀ ਪੇਪਰ ਵਿੱਚ 16 ਸੁਝਾਅ ਹਨ, ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ “ਗਲਤ ਮਿਲਾਪ” ਲਈ। ਫਿਰ ਵੀ ਜੇ ਅਸੀਂ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਜਾਂ ਭੂਗੋਲਿਕ ਸੰਦਰਭ ਦੀ ਘੇਰੇਬੰਦੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਫਸਦੇ, ਪਰ ਸਮਾਂ ਲੈ ਕੇ ਸੋਚਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਉਚਾਰਣ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਪੂਰਾ ਹਿਬਰੂ ਭਾਸ਼ਾ-ਉਪਕਰਨ (ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਲੋਕ) ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸਮਝ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਲੋਕ ਸਨ। ਕੀ ਹਿਬਰੂਆਂ ਲਈ ਹੋਰ ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਚੀਜ਼ ਸੀ? ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਇੱਕ ਐਸੀ ਕਿਤਾਬ ਛੱਡੀ ਹੈ ਜੋ ਲਗਭਗ ਸਾਰੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਹੈ। ਪਰ ਵਿਦਵਾਨ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ, ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ, ਅਧਿਕਾਰਕ ਪਦਵੀਆਂ ਆਦਿ ਲਈ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੈ। ਉਹ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰਕੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਅਰਥ ਲੱਭਣੀ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦਿਆਂ…ਪੁਰਾਤਨ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ। ਸੰਦਰਭ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਯਰੂਸ਼ਲਮ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਸੁੰਗ ਹੋਵੇ, ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਇਹ ਉੱਥੇ ਲਿਖੀ ਗਈ। ਬਾਈਬਲ ਹਿਬਰੂ ਵਿੱਚ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸ਼ਬਦ ਹੈ: זדה — ਮੂਲ ਜ਼וד / ਜ਼ਦਾ (cf. זֵד, זָדוֹן; Strong’s H2086/H2087), ਅਰਥ “ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ, ਹਿੰਸਕ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨਾ।” ਇੱਥੇ ਨਾਂਵ/ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਵਜੋਂ ਇਹ ਅਹੰਕਾਰ, ਹਿੰਸਾ, ਗੁੱਸਾ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਉਬਾਲਣਾ (ਇਹ ਅਰਥ ਦੂਜਾ ਅਤੇ ਰੂਪਕ ਹੈ)। זֵ֣ד ਅਹੰਕਾਰੀ ਆਦਮੀ ਨਰ ਅਤੇ זֵדִֽים ਅਹੰਕਾਰੀ ਲੋਕ ਬਹੁਵਚਨ ਪੁਰਾਣੇ ਨਿਯਮ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਔਰਤ ਲਈ זדה ਜ਼ਦਾ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਜਾਦੂ ਨਹੀਂ।
9. ਇਹ בצור “ਚੱਟਾਨ ਵਿੱਚ” ਦੀ ਘਾਟ ਸਪੈਲਿੰਗ ਮੰਨੀ ਗਈ, ਪਰ ਵੇਖੋ צוּר ਘੇਰਨਾ, ਅਤੇ צַר ਸੰਕਟ, ਤੰਗ, ਘੇਰਾ। ਇਹ “ਸੱਜੇ ਅਤੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ” ਦੇ ਅਰਥ ਨਾਲ ਵਧੀਆ ਫਿੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 
10. ילכו (הלך, H1980 ਚੱਲਣਾ) ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਹਿਣ ਲਈ ਆਮ ਕਿਰਿਆ ਨਹੀਂ। ਇਸਦਾ ਅਸਲ ਅਰਥ ਹੈ ਜਾਨਦਾਰਾਂ ਦੀ ਇਰਾਦਤਨ ਚਲਚਲ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਜੜਤੂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ “ਫੈਲਣਾ”, “ਅੱਗੇ ਵਧਣਾ”, ਜਾਂ “ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਵਧਣਾ” ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਹਿਣ ਲਈ। ਬਾਈਬਲ ਹਿਬਰੂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਚਲਚਲ ਲਈ ਨਜ਼ਲ, ਨਬਾ, ਸ਼ਟਫ, ਜਾਂ ਸਿਰਫ ਨਦੀ/ਪਾਣੀ ਦੇ ਨਾਂਵ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
11. המוצא   Strong’s H4161 (מוֹצא), ਮੂਲ יצא (“ਨਿਕਲਣਾ”) ਤੋਂ। ਇਹ ਨਿਕਾਸ, ਰਸਤਾ, ਨਿਕਾਸੀ ਥਾਂ ਜਾਂ ਸਰੋਤ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਸੰਦਰਭ ਅਨੁਸਾਰ।
12. ਹਿਬਰੂ ਵਿੱਚ “ਉਚਾਈ” ਲਈ ਦੋ ਆਮ ਨਾਂਵ ਹਨ। קוֹמה (Strong’s #6967) ਮਾਪਯੋਗ, ਤਟਸਥ ਉਚਾਈ ਜਾਂ ਕੱਦ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, קום “ਉੱਠਣਾ/ਖੜਾ ਹੋਣਾ” ਤੋਂ ਆਇਆ। ਇਹ ਵਿਅਕਤੀਆਂ, ਇਮਾਰਤਾਂ, ਕੰਧਾਂ, ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। גבה (Strong’s #1363) ਉਚਾਈ ਨੂੰ ਉੱਚਤਾ ਜਾਂ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟਤਾ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਾਪਯੋਗ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਗੁਣਾਤਮਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਹੱਤਤਾ ਜਾਂ ਉੱਚਤਾ (ਅਰਥਾਤ ਅਹੰਕਾਰ) ਦਾ ਭਾਵ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਬਦਲਣਯੋਗ ਨਹੀਂ: ਕੋਮਾ ਮਾਪਯੋਗ ਲੰਬਾਈ, ਗਬਹ ਉੱਚਤਾ ਜਾਂ ਅਹੰਕਾਰ। ਵੇਖੋ גבה ਉੱਚਾ, ਅਹੰਕਾਰੀ ਹੋਣਾ। ਇਹ ਉਪਰਲੇ ਮਿੱਟੀ (ਸਤਹ ਤੋਂ ਡੂੰਘਾਈ) ਲਈ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, 100 ਕੁਹਣੀਆਂ ਇੱਕ ਗੋਲ “ਅਹੰਕਾਰੀ” ਅੰਕ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਰਫ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਲਈ। ਡੂੰਘਾਈ 44-111 ਕੁਹਣੀਆਂ ਤੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਲੰਬ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਘੱਟ ਹੈ।
13. ਮੂਲ ਸ਼ਬਦ צוּר “ਘੇਰਨਾ” ਦਾ צר “ਘੇਰਾ/ਤੰਗ” ਹਿਬਰੂ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿੱਚ על “ਉੱਤੇ/ਵਿਰੁੱਧ” ਨਾਲ ਆਮ ਹੈ (ਵੇਖੋ ויצר על, ויצר עליה 1 ਰਾਜਾ 20:1, 2 ਰਾਜਾ 6:24, 17:5)। ਵਿਲਾਪ 1:10 ਵਿੱਚ, ידו פרש צר על כל מחמדיה “ਉਸਦਾ ਹੱਥ ਘੇਰਾ ਕਰਕੇ ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਪਿਆਰੇ ਚੀਜ਼ਾਂ ਉੱਤੇ ਫੈਲ ਗਿਆ।”

ਸਰੋਤ:

1. ਕੈਂਟਰ, ਬੈਂਜਾਮਿਨ। “ਸਿਲੋਆਮ ਲਿਖਤ (ਲਗਭਗ 700 ਈ.ਪੂ.)” BiblicalHebrew.com, 2022। https://biblicalhebrew.com/the-siloam-inscription-ca-700-bce/। ਪ੍ਰਾਪਤ: 26 ਦਸੰਬਰ, 2025।
2. “כתובת השילוח.” ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ। ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ। https://he.wikipedia.org/wiki/כתובת_השילוח। ਪ੍ਰਾਪਤ: 26 ਦਸੰਬਰ, 2025।
3. ਸਟੇਨਬਰਗ, ਡੇਵਿਡ। “ਸਿਲੋਆਮ ਲਿਖਤ।” ਸੰਸਕਰਣ 1.0, 3 ਅਕਤੂਬਰ, 2007। http://www.houseofdavid.ca/anc_heb_siloam_text.pdf। ਪ੍ਰਾਪਤ: 26 ਦਸੰਬਰ, 2025।
4. ਗੇਸੀਨਿਅਸ, ਵਿਲਹੈਲਮ। ਗੇਸੀਨਿਅਸ ਦੀ ਹਿਬਰੂ ਵਿਆਕਰਨ। ਸੰਪਾਦਕ: ਈ. ਕਾਊਟਜ਼ਚ। ਅਨੁਵਾਦ: ਏ. ਈ. ਕੌਲੀ। 2ਵੀਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸੰਸਕਰਣ। ਆਕਸਫੋਰਡ: ਕਲੈਰੇਨਡਨ ਪ੍ਰੈਸ, 1910। https://archive.org/details/geseniushebrewgr00geseuoft/page/n21/mode/2up। ਪ੍ਰਾਪਤ: 26 ਦਸੰਬਰ, 2025।