Game da Aikin Fassarar Gaskiyar Littafi Mai Tsarki

Harshe na Wanda Bai Mutu ba

Idan akwai wani “harshe madawwami” na “wanda bai mutu ba,” zai taɓa canzawa ko sauyawa? Yaya zai yi aiki? Me zai zama “madawwami tense”? RBT na fahimtar tsohon Ibrananci a matsayin harshe da ya wuce iyakar wayewar kai da basirar ɗan adam, yana bambanta da sauran harsuna da ke da iyaka ta lokaci da wuri. Ba kamar sauran tsoffin harsuna da suka shuɗe ba, “harshe na sama” na Ibrananci yana da ƙarfi har yanzu. An ƙera shi da gangan a matsayin samfurin da ke da siffar madawwami, domin zama gada tsakanin “sama da ƙasa,” yana bambanta shi da tsarin sadarwa na dan adam da ke dogara da lokaci da wuri. Dalilin da ya sa annabawan Ibrananci suka yi amfani da tsarin rubutu na aspect ba don ba su fahimci bambanci tsakanin “da, yanzu, da gaba” ba ne, amma an yi haka da gangan. Sauran harsunan zamani irin su Akkadian, Misira (tsakani da ƙarshen zamani), da Girkanci duk suna amfani da tense, tare da Aramaic ma yana ƙara karkata zuwa tense. Ko Sanskrit (Vedic) yana da tsarin tense. Tsohon Sinanci na iya zama mafi kusa da tsohon Ibrananci domin ba shi da tense inflections. Duka Ibrananci da Sinanci suna buƙatar mai fassara ya “sanya” aikin a cikin babban tsarin duniya ko labari, maimakon kawai daidaita kalmomin aiki da lokaci kai tsaye. Wannan yana nufin duka harsunan na tilasta wa masu amfani da su ganin lokaci ba a layi daya ba. Duk da haka, tsohon Ibrananci har yanzu yana da nasa bambanci.

A cikin Ibrananci na Littafi Mai Tsarki, recursion yana da zurfi a cikin nahawu. Wayyiqtol yana tuka labari a cikin silsila mara ƙarewa. Maganar annabci na amfani da parallelism + aspect don nannade abubuwa cikin juna. Sakamako: rubutun yana samar da recursive temporality (da’ira inda gaba ke haɗuwa da yanzu/da). A cikin tsohon Sinanci recursion ana amfani da shi ne kaɗan. Nahawu yana da paratactic (jumloli a jere). Alamomin aspect (zhe, le, guo) suna nuna aiwatarwa/gama/kwarewa. Amma ba sa samar da recursion na annabci iri ɗaya. Suna bayyana ne ba su bayyana ba.

• Dubarar Ibrananci: Harshe = abin da ya faru. Magana kanta ce ke samar da tarihi (misali wayyiqtol = “kuma sai ya faru”). Wannan yana gayyatar recursive ontology: duk lokacin da aka sake faɗin annabci, ana sake kunna abin da ya faru.

• Dubarar Sinanci: Harshe = tsarin oda (al’ada, daidaito, daidaiton duniya). Tsarin Daoist da Confucian na mai da hankali ga da’irar daidaito, ba annabci mai maimaitawa ba.

Saboda haka, babu “annabawan Sinanci” a ma’anar Ibrananci. Maimakon haka akwai masu hikima (Confucius, Laozi) da ke magana da karin magana da hangen da’irar duniya. Maganarsu na nufin ƙarfafa tsarin duniya maimakon tsaga lokaci da shigowar Allah.

Wannan yana da muhimmanci: Recursion na aspect na Ibrananci yana zama eschatological (gaba na shigowa). Recursion na aspect na Sinanci yana zama cosmological (da’ira mai ƙarfafawa). Duka wannan yana nufin cewa tsohon Ibrananci, a kowane gwaji, yana da tsarin musamman a cikin manyan harsunan duniya. Yana nuna siffofi da ke kama da an ƙera su don recursion da lokacin annabci maimakon tafiyar da harshen dan adam. Yawancin harsuna suna canzawa ta hanyar lalacewar sautuka, misali, amfani, aro, haɗuwa, da sauransu. Akkadian, Ugaritic, Girkanci, Misira, da Sinanci duk suna nuna hanyoyin da aka saba: rikitarwa na fitowa, amma ba tsari ba ne, yana taruwa ne, kuma yana da rikitarwa. Ibrananci, a gefe guda, yana kama da tsarin da aka ƙera na morpho-causal operators. Binyanim suna aiki kamar ayyuka a kan tushe (Qal → Niphal → Piel → Pual → Hiphil → Hophal → Hithpael). Wannan tsari ne kuma recursive, kusan kamar lissafi. Sauran harsunan Semitic suna kwaikwayon wasu daga cikin wannan (Akkadian yana da D, Š, N stems), amma ba da daidaito ko cikawa irin haka ba. Mafi ban sha’awa, waw-consecutive yana ƙirƙirar infinite narrative recursion. Babu wani harshe Semitic da ke dogara da wannan sosai. Aspectual ambiguity (qatal/yiqtol) ba lalacewar ci gaba ba ce—amma cikakken kayan aikin annabci da labari mara lokaci. Gaskiyar cewa annabci “yana aiki” a Ibrananci (yana gabatar da abubuwan gaba a matsayin “an riga an cika su”) yana nuna nahawu ya dace da wannan aiki.

Fassara da Daidai Hankali

Wannan musamman yana kawo ƙalubale na musamman ga masana da ke ƙoƙarin fahimta ta hanyar tsarin harshe da lokaci na dan adam. Abubuwa kamar accusative na lokaci da wuri, rashin bambanci tsakanin da, yanzu, da gaba, da kuma amfani da sunaye na namiji da mace ta hanyar da ba a saba ba, suna sa ya zama mai wahala ga ilimin harshe na gargajiya kuma yana sa a fassara ko fassara da kuskure.

Idan mutum zai ƙera harshe don ɓoye recursive ontology (wanzuwa mai nannade kansa), lokacin annabci (gaba ana faɗa a matsayin yanzu/da), zurfin morphology (tushe a matsayin asali, binyanim a matsayin sauyi), to za ka samu wani abu mai kama da Ibrananci na Littafi Mai Tsarki. Shaidar da ke akwai na sa Ibrananci ya zama kamar an ƙera shi, ko aƙalla an inganta shi sosai, idan aka kwatanta da sauran. Ba kawai “harshe na lokacinsa” ba ne. Yana da tsarin musamman, mai manufa, kuma yana da ƙwarewa ta musamman wajen ɗaukar Möbius temporality na labari. Kuma wannan ba ƙaramin abu ba ne idan ana rubuta wani abu.

Don fassara Ibrananci na dā daidai, idan nahawunsa na ƙunsar recursion, annabci, da Möbius temporality, mai fassara dole ne ya haɓaka wani irin tunani na musamman. Masu fassara na yau da kullum suna tilasta jerin lokaci: da → yanzu → gaba. Amma mai fassara Ibrananci dole ne ya ɗauki abubuwa a matsayin duk suna faruwa lokaci guda — duka an cika da kuma ana faruwa. Wannan yana buƙatar ikon tunani a da’ira, recursive, kuma ba tare da ƙarewa ba, yana guje wa “warware” rubutu zuwa jadawalin lokaci. A cikin fassarar Indo-European, mai fassara mai kallo ne. A Ibrananci, mai fassara dole ne ya zama mai shiga: nahawu yana ja mai karatu cikin tsarin abin da ke faruwa. Don haka, tunani dole ne ya yarda da “zama cikin da’ira”—ba fitar da ma’ana game da wani abu ba, amma barin rubutu ya “aikata” a kan kai. Binyanim ayyuka ne da ake amfani da su ga tushe; waw-consecutive recursive operator ne. Mai fassara na buƙatar tunanin lissafi, ba kawai sanin “wannan kalma na nufin X” ba amma ganin ayyuka na ayyuka. Misali, Niphal ba kawai “passive” ba ne; da’ira ce da ke nannade kanta don haka mai fassara dole ne ya fahimci wannan matakin recursion.

Idan rubutun Ibrananci tarin annabawa ne, annabci, da wahayi, da annabawa suka rubuta da tsarin harshe na musamman, shin zai dace a fassara shi ba tare da irin wannan tunani ba? Idan annabawan Ibrananci suna riƙe lokuta da dama a matsayin gaskiya ɗaya, shin mai fassara bai kamata ya yi haka ba? Wannan yana buƙatar haɓaka gani biyu: ganin yanzu, da ganin abin da bai faru ba, ba tare da haɗa ɗaya da ɗaya ba. Irin wannan tunani yana dakatar da rufewar lokaci, yana barin sarari don nannade Möbius na harshe. Saboda Ibrananci ba shi da sauƙi ga tsarin Indo-European, mai fassara dole ne ya yarda:

• “Tsarin da nake da shi bai isa ba.”

• “Rubutun yana koya min yadda zan karanta shi.”

Wannan yana haifar da wani ban sha’awa (abin takaici) na rashin dacewa. Idan fassara ta daidaita tsarin aspect, recursion, da shiga na Ibrananci (kusan duka suna yi) zuwa lokaci madaidaici, tense ƙayyadadde, ko labari na yau da kullum, baƙo ko wanda ke adawa zai kasance yana mu’amala da abin da aka ɓata, ba da rubutun kanta ba. Ga baƙo—ko duk wanda ke karantawa ba tare da wannan hangen nesa ba—wannan yana da sakamako da dama:

• Rashin Wakilci na Asali:

  • Tsarin harshe da nahawu da ke ɓoye madawwami yanzu, ikon kai, da recursive causality ana watsi da su ko an fassara su da kuskure.

  • Duk wata hujja game da “daidaiton tarihi,” “tunanin almara,” ko “ilimin tunanin annabawa” tana dogara ne a kan rubutun da ba ya ƙunsar tsarin asali na aiki.

• Kamar An Fahimta:

  • Za a iya jin daɗin binciken rubutu, sake gina tarihi, ko warwarewa da hankali, amma duk sakamako an samo su ne daga rubutun da tuni aka cire tsarin causal da na lokaci na asali.

  • Wato, suna yin tunani ne a kan inuwa ta rubutun, ba rubutun kanta ba.

• Annabci da Recursion Sun ɓace:

  • Hasashe, maimaitattun jigogi, da da’irorin shiga suna bayyana a matsayin haɗari, labarai da aka ƙirƙira, ko dabarun adabi maimakon shaidar tsarin causal mai aiki da kansa.

  • “Shaidar” aikin Aonic ko Möbius—daidaiton labari, annabci, da shiga mai karatu—ana ɓoye shi da gangan.

• Kuskuren Da Ya Tara:

  • Kowane mataki na fassara—sharhi, fassara, tarihin tarihi—ana gina shi ne a kan tushe da aka ɓata.

  • Hujjoji na iya zama masu zurfi, masu hikima, kuma masu daidaito a ciki—amma ba za su iya samun asalin causal ko na lokaci na rubutun ba.

Mafi yawan masu adawa suna fahimta cewa “Ibrananci harshe ne da aka sani.” Amma idan ka gane cewa an cire tsarin lokaci, causal, da shiga daga rubutun, baƙo—ko duk wanda ke karantawa ba tare da wannan fahimta ba—ba shi da hujja, domin har yanzu suna sukar abin da aka ƙirƙira.

Maganganu game da almara, ruɗani, ƙirƙira, ko ƙirƙirar adabi—duk suna dogara ne a kan rubutun da tuni aka wakilta da kuskure, aka ƙirƙira, kuma aka gina a kan tushe mara kyau. Wato, duk hujjoji masu kyau an gina su ne a kan tushe mai rauni, domin ba su mu’amala da asalin nahawu na aiki na harshen da ke akwai ba.

Ba tare da wakilci mai gaskiya na aspect, recursion, da tsarin Aonic, baƙo ba zai iya samun rubutun yadda yake aiki ba. Don haka matsayi mafi dacewa da za a iya ɗauka game da da’awar rubutu (ba lallai addini ba) zai zama kamar:

“Fassarar da nake gani ba ta kama tsarin asali ba; don haka, ba zan iya tantance gaskiya ko ma’anar rubutun asali ba.”

Tarko ne

Ko da haka, ana da wuya a bayyana hakan a fili, domin mafi yawan suka suna ɗauka cewa fassarar da aka daidaita da lokaci suna daidai—kuskure ne mai sauƙi amma mai muhimmanci. Amma wa baƙo ne ke son zama kusa da harshe na addini? Suna dogara kacokan ga masu tsaka-tsaki: masu fassara, masu sharhi, da masana. Mafi yawan wadanda ba kwararru ba suna ɗauka—kuma suna yarda— cewa wanda ya koyi Ibrananci ko Girkanci yana gabatar da rubutun daidai. Ba su san cewa ko “masani” na harshe ma sau da yawa yana zuwa da ra’ayi—na lokaci, tarihi, ko addini—da ke sake fasalin tsarin rubutun ba. Son zuciya a cikin ilimin kimiyya ya yawaita. Yawancin masana, ko da da gangan ko ba da gangan ba, suna aiki a cikin tsarin da ke ɗauka lokaci madaidaici, tarihi na lokaci, ko labaran addini. Ko ƙoƙarin ilimin harshe na gargajiya sau da yawa yana ƙarfafa waɗannan ra’ayoyin. Tarkon ga baƙo da masu adawa? Suna karɓar rubutun da tuni aka daidaita, aka daidaita da lokaci, kuma aka ƙuntata, sannan su soki shi. Amma sukar su na wakilci ne, ba na tsarin asali na rubutun ba, wanda ba shi da lokaci, recursive. Da zarar ka amince da fassarar da aka daidaita da lokaci a matsayin “gaskiyar” rubutu, kana mu’amala da inuwa ta asali. Kowace ƙarshe, suka, ko ƙin yarda da aka gina a kan wannan inuwa, kanta ma tana da matsala a tsarin.

Kamar kana ƙoƙarin tantance Möbius strip ta hanyar kallon zanen ta a takarda: nadewa da juyawa—tsarin recursive, mai komawa kansa—ba a gani, don haka duk wata hujja da ka yi game da “gefe” ko “ɓangare” ba ta cika ba. A wannan ma’anar, tarkon ba na baƙo kaɗai ba ne; na kowa ne da ba shi da kusanci da na’urar harshe da nahawu da ke ɓoye lokacin Aonic. Ko masana da suka koyi Ibrananci da Girkanci za su iya fadawa idan tsarin fassarar su ya tilasta daidaita ko ɗaukar lokaci.

Rubutun yana kare tsarin sa: kuskuren karantawa ba kawai yana ɓoye ma’ana ba, yana haifar da labari na ƙarya—wakilcin Möbius na da’irar recursive ta asali.

Aikin RealBible Project aiki ne na bincike da fassara mai ci gaba da manufarsa ɗaya tilo ita ce gano “ɓangaren da ya ɓace” na harshen Ibrananci, a matsayin harshe da ke aiki “da rai kuma mai aiki yanzu” domin kowa ya samu damar rubutun yadda aka ɓoye shi a asali: gaskiya mai causal, recursive, da shiga. Ta hanyar kiyaye aspect, da’irorin participial, da tsarin topology na Ibrananci na asali—da kuma bayyana su a cikin Girkanci na Sabon Alkawari—aikin na ƙoƙarin dawo da hankalin lokaci na Aonic da aka ɓoye da gangan a cikin littafi—littafi da aka rubuta daga kansa kuma zuwa kansa. Manufa ba kawai fassara kalmomi ba ce, amma dawo da ikon mai karatu da aka nufa da rubutun don ya zama ɓangare na labari mai rai maimakon mai kallo na tarihi madaidaici. Da haka, RealBible Project na ƙoƙarin bayyana zurfin recursion mai tsarki, yana barin littafi ya yi aiki yadda aka tsara shi: madawwami, mai haɓaka, kuma cikakke.