Skip to content
Ngosipụta AI nke mbulite nkume Kalenda nke Gezer n’ọbụ aka, nke nha ya bụ 11.1 × 7.2 cm, n’asụsụ Paleo-Hebrew nke e mere n’ihe dị ka narị afọ nke 10 BCE. Nke pụtara ìhè, ma bụrụkwa ihe dị mkpa, bụ na e nwere ahịrị 8 n’abụ “kalenda” a na-agba gburugburu ma nke ikpeazụ na-egosi “nbibi” (dịka ọmụmaatụ, ibe úbi n’ụbọchị nke asatọ). Onye kanyere ya tinyere aha “Abijah” nke e dere n’ahịrị kwụ ọtọ n’ala. Ihe oyiyi a bụ nke Google Image AI mepụtara.

ירחו אסף
ירחו זרע
ירחו לקש‎
ירח עצד פשת‎
ירח קצר שערם
ירח קצר וכל‎
ירחו זמר‎
ירח קץ‎

 

 

1. Ọnwa abụọ, ọ chịkọtara

2. Ọnwa abụọ, ọ kụrụ mkpụrụ

3. Ọnwa abụọ, ọ chịkọtara ihe ubi ikpeazụ

4. Ọnwa kan, ọ kụrụ/bechapụrụ flax

5. Ọnwa kan, ọ ghọrọ ọka bali,

6. Ọnwa kan, ọ ghọrọ ma nwee ya n’ime

7. Ọnwa abụọ, ọ kwachara osisi

8. Ọnwa kan, ọ gụchara/bechapụrụ.

Nna nke ịdị adị (“Abi-jah”)

Ihe rịba ama

עצד bụ okwu a na-adịghị ahụkarị metụtara igbutu flax, ma ọ bụ site na mma agha scutching, ma ọ bụ ikekwe mma e ji egbutu flax (nke gbagọrọ agbagọ dị ka mma owuwe ihe ubi).

Ndekọ mkpụrụ okwu Phoenician/Canaanite oge mbụ kwekọrọ na mgbọrọgwụ mgbochiume שערם. N’asụsụ Northwest Semitic abjad, a ga-agụ nke a kpọmkwem dị ka Hebrew שיערם: שׂ (shin) – ע (‘ayin) – ר (resh) – מ (mem), “ntutu isi ha” ma ọ bụ “ọnụ ụzọ ámá ha” Ọ nweghị njikọ na ọka bali (שָׂעוֹרָה), nke a ga-asụ n’ụzọ dị iche (n’ụdị mgbochiume Phoenician kwekọrọ). Lee Strong’s #8179 שַׁעַר ọnụ ụzọ ámá.  

וכל‎ sitere na mgbọrọgwụ כול ma ọ nwere ya n’ime. Ihe kacha mkpa na nkọwa okwu nke כול (H3557) bụ “ịnwe n’ime, ijide n’ime,” ebe ịtụ ihe bụ ihe sitere na ya ma ọ bụ echiche nke abụọ, ọ bụghị nke mbụ. N’omenala nkọwa okwu, isi echiche bụ mbara ma ọ bụ ijide ihe n’ime oke.

Usoro Phoenician kwekọrọ na mgbochiume זמר (z-m-r). Na Northwest Semitic, dị ka ọ dị na Hebrew nke Bible, mgbọrọgwụ זמר na-ebukarị echiche nke “ime egwu, ịbụ abụ, ma ọ bụ ịkpọ ngwa egwu”. Mgbọrọgwụ H2168 זָמַר bụkwa ngwaa pụtara “ịkwacha ma ọ bụ igbutu,” mana ọkachasị n’echiche ọrụ ugbo nke ịkwacha osisi vaịn n’ubi vaịn. Ejighị m n’aka na nke a dabara na “ịkwacha ihe ubi a kụrụ akụ.” 

קץ dị ka mkpụmkpụ nke קיץ ma ọ bụ קוּץ pụtara n’ụdị ngwaa, “ọ gụchara/bechapụrụ” (owuwe ihe ubi), dị ka aha קיץ mkpụrụ osisi oge okpomọkụ, ma ọ bụ dị ka nsụgharị gara aga nke Aịsaịa 18:6 sụgharịrị okwu ahụ, “ịnọrọ n’oge okpomọkụ” (וקץ עליו העיט)