Inscriptie van de Siloam-tunnel – Real Bible Translation Project

Gegraveerd in de *Hizkia-tunnel* rond 700 v.Chr. Fotocredit: Zev Radovan. Volgens AI-modellen zou de tijd die nodig is om dit met een hamer en priem te graveren ongeveer 3,5 tot 7 uur zijn geweest. Tel daarbij de tijd op om eerst de cartouche (vlak glad gebied) te maken en je hebt een project van 6-12 uur, waarschijnlijk verspreid over 1-2 dagen. Dat is veel werk voor 6 regels. De aanname is altijd geweest dat de woorden technisch zijn en een technisch hoogstandje beschrijven, maar de woorden zijn eigenlijk nogal vreemd. De numerieke metingen zijn allemaal opvallend even: 100, 1200. Neqevah betekent “vrouwelijk” of “doorboring”, niet tunnel. Er is geen sprake van “teams”, maar eerder van vage zaken als “een man naar zijn vriend” en “bijl op bijl” en “van rechts en van links”. Sommigen gaan er misschien van uit dat het verheven proza is om het verhaal te dramatiseren. Er zit echter niet veel verhaal in deze tekst van 216 tekens. Sommigen gaan er misschien van uit dat profetische tekst een bepaald “profetisch register” moet volgen, maar dat is ook niet waar. Dit is geen verheven proza dat een technisch hoogstandje dramatiseert. Deze uitspraken weerspiegelen patronen die in het hele Oude Testament voorkomen en dragen dus op zichzelf een belangrijke betekenis. Dit werd geschreven in een “cursieve” handschriftstijl van Paleo-Hebreeuws (niet met blokletters die gemakkelijk te beitelen zijn) in dezelfde tijd dat de schrijver van Jesaja (en Micha, sommige annalen van de Koningen, en Psalmen, enz.) zijn ding deed: profetische teksten schrijven in Paleo-Hebreeuws met een rietpen en inkt. Iemand die zeer geletterd was, heeft dit gedaan. Het vertoont hetzelfde literaire register als in veel van de prozagedeelten van de Hebreeuwse Bijbel. Dit was iemand die ongetwijfeld zeer bekend was met de Thora en de Hebreeuwse Geschriften. Dus, wat probeerden ze te zeggen?

תמה¹ הנקבה² וזה היה דבר הנקבה בעוד³ החצבם מנפם

הגרזן אש⁴ אל רעו⁵ ובעוד שלש אמת⁶ להנקב וישמ קל אש ק

רא אל רעו כי הית⁷ זדה⁸ בצר⁹ מימן ומהשמאל ובים ה

נקבה הכו החצבם אש לקרת רעו גרזן על גרזן וילכו¹⁰

המים מן המוצא¹¹ אל הברכה במאתים ואלף אמה ומא

ת אמה היה גבה¹² הצר¹³ על ראש החצבם

Zij is voltooid, de Vrouwelijke (“doorboorde”). En deze is de uitlijning geworden van de Vrouwelijke binnen de herhaling van de Houwers, zij die heen en weer zwaaien de Bijl, elke man naar een kameraad van hemzelf, en binnen de herhaling van drie dienstmaagden, werd hij gehoord, een stem van een man die uitriep naar een kameraad van hemzelf, want zij werd een onbeschaamde binnen de Benauwdheid/Belegering van de rechterkant en van de linkerkant; en binnen de dag/manifestatie van de Vrouwelijke de Houwers sloegen, elke man om een kameraad van hemzelf te ontmoeten, bijl op bijl, en de Tweevoudige Wateren liepen ze uit de Bron naar de Vijver binnen een tweevoud-honderd en duizend van een dienstmaagd; en de hoogmoed/verhevenheid van de Belegering tegen een hoofd van de Houwers is hij honderd van een dienstmaagd geworden.

Het schrift op de muur…

בצר לי אקרא יהוה ואל אלהי אקרא וישמע מהיכלו קולי ושועתי באזניו

“Binnen de benauwdheid/belegering voor mijzelf ontmoet ik Hij Is, en ik roep naar machtigen, en hij hoort de stem van mijzelf vanuit de tempel van hemzelf, en mijn hulpgeroep binnen de oren van hemzelf.”

(2 Samuël 22:7 RBT)

הנני עמד לפניך שם על הצור בחרב והכית בצור ויצאו ממנו מים ושתה העם

“Zie! hij die daar staat voor de gezichten van uzelf, op de Rotswand [הַצּוּר֮] binnen Droge Woestenij (“Horeb”); en u hebt geslagen binnen de Rotswand, en zij, de Tweevoudige Wateren, gaan uit hemzelf naar buiten, en het Volk, hij heeft gedronken!”

(Exodus 17:6 RBT)

שמעו אלי רדפי צדק מבקשי יהוה הביטו אל צור חצבתם ואל מקבת בור נקרתם

“Hoor naar mijzelf, zij die een rechtvaardige achtervolgen/vervolgen, zij die Hij Is zoeken! Kijk aandachtig naar een rotswand die jullie allen hebben uitgehouwen, en naar een hamer van een kuilgat dat jullie allen hebben uitgeboord!”

(Jesaja 51:1 RBT)

“Omdat alle Kudden hebben gedronken van de Wijn van de Woede van de Prostitutie van haarzelf! En de Koningen van de Aardse hebben zich overgegeven aan prostitutie in gezelschap van haarzelf, en de Scheepshandelaren van the Earthly One werden rijk van de Macht van de Onbeschaamdheid van haarzelf!”

(Openbaring 18:7 RBT)

“En ook ikzelf spreek tot u, dat u, uzelf Steen (“Petros”) bent, en op de Rotswand, deze, zal ik de Opgeroepen Vergadering van mijzelf bouwen, en poorten van de Onderwereld (“Hades”) zullen haarzelf niet overweldigen!”

(Mattheüs 16:18 RBT)

Notities

Het vertalen van הנקבה als “de opgraving” of “de tunnel” is werkelijk belachelijk en staat zo ver af van de betekenis van het woord dat alleen “geavanceerde wetenschap” tot dergelijke onzin in staat zou zijn. Maar als je ervan overtuigd bent dat een woord op een bepaalde manier wordt gebruikt, dan veronderstel ik dat alles mogelijk is.
Gesenius dacht dat er niet genoeg ruimte was voor תמה en stelde daarom תמ voor, maar het probleem is het verschil in geslacht. Er is echter wel genoeg ruimte, aangezien alleen de letter ה nodig is, die vrij klein is. Anderen hebben zaken voorgesteld als dabar “het woord/geordende ding” of הנה “zie“.
Letterlijk kan בעוד worden ontleed als ב־ (“in”) + עוֹד (“voortdurend / herhaling / verder”). Als je עוֹד in zijn meer concrete betekenis van herhaling of iteratie neemt, dan kan בעוד letterlijk betekenen “in de herhaling” of “binnen het herhaalde/voortdurende voorval.” De semantische kern is het zich bevinden binnen een voortdurende of terugkerende actie/toestand, of dit nu wordt opgevat als temporele persistentie of als herhaalde instanties. De conventionele vertaling “terwijl” abstraheert dit naar temporele gelijktijdigheid, maar het onderliggende beeld is dat van het zich bevinden binnen een periode die voortduurt of aanhoudt.
In het Paleo-Hebreeuws komt dit overeen met de medeklinkers ’‑š, die in het Bijbels Hebreeuws normaal gesproken אש (“vuur”) zouden vertegenwoordigen. Het is geen standaard spelling voor איש (“man”), wat normaal gesproken (’‑y‑š) is. In verschillende 8e-eeuwse Noordwest-Semitische inscripties, waaronder de Siloam-inscriptie, wordt de medeklinkerreeks gebruikt om het woord ʾîš “man” weer te geven, vanwege defectieve orthografie (ook wel matres lectionis genoemd). Dit creëert een echt homograaf met ʾēš “vuur,” dat volledig door de context wordt opgelost.
Ongebruikelijke vorm רעהו/רעו (“zijn kameraad/vriend”). De zinsnede איש אל רעהו komt minstens 30 keer voor in de Hebreeuwse Boeken en Profeten.
Het woord voor el (een onderarmlengte) is אמה wat eigenlijk het woord is voor dienstmaagd, slavin, vrouwelijke slaaf. Zie אמה Strong’s #519 en Gesenius. “El” als een onderarmmaat zou een gebruik zijn.
הית — kan het beste worden opgevat als een archaïsche of defectieve spelling van היתָה (“werd”), d.w.z. 3v ev van היה. Een dergelijke reductie (het laten vallen van de laatste ה en interne klinkers) is goed geattesteerd in vroege inscripties en gecomprimeerd poëtisch proza.
Wetenschappers noemen dit het crux-woord van de inscriptie. Al meer dan 100 jaar kon niemand de betekenis ervan achterhalen en er zijn uitgebreide studies naar gedaan. Gesenius zei dat het “niet in het Oude Testament voorkomt.” Sinds de publicatie van de inscriptie in 1881 zijn de interpretaties van zedah geëvolueerd van geologisch naar taalkundig en technisch gericht. Vroege wetenschappers koppelden het aan fysieke kenmerken die geluidsoverdracht mogelijk maakten, terwijl latere de nadruk legden op constructiefouten. Een paper uit 2020 door Raanan Eichler documenteert 16 voorstellen, met zijn eigen voorstel voor “misuitlijning.” Niettemin, als we niet vastzitten in de contextuele draaikolk van technische of geologische interpretatieve beperkingen, maar de tijd nemen om te overwegen dat het een profetische uiting is — aangezien de hele context van het Hebreeuwse Taalkundige Instrument (en zijn auteurs en zijn volk) er immers een is van profeten die profetieën profeteren — dan kunnen we een vrij gemakkelijke betekenis voor dit woord vinden. Dit waren mensen van een Profetisch Boek van Profetie. Was er iets anders dat belangrijker was voor de Hebreeën? Het Volk van het Boek heeft ons een boek nagelaten dat vrijwel niets anders is dan profetie. Maar wetenschappers houden niet van profetie. Het is slecht karma voor hun reputatie, accreditatie, gezagsposities, enz. Ze vertrouwen liever op analyses van verwante woorden om betekenissen af te leiden die er veel wetenschappelijker en geavanceerder uitzien. Dus profetie komt bijna nooit in beeld bij het bestuderen van… oude profetie. De context hoeft geen tunnel onder Jeruzalem te zijn, alleen maar omdat het daar gegraveerd is. Er is een zeer gemakkelijke kruisverwijzing in het Bijbels Hebreeuws: זדה — van de wortel זוד / זדה (vgl. זֵד, זָדוֹן; Strong’s H2086/H2087), wat betekent “vermetel, arrogant, gewelddadig handelen.” Als zelfstandig naamwoord/bijvoeglijke vorm duidt het hier op onbeschaamdheid, geweld, vermetelheid, niet op koken of koken (die betekenis is secundair en metaforisch). זֵ֣ד trots arrogant persoon als mannelijk en זֵדִֽים als trotse arrogante personen meervoud komt voor in het Oude Testament. Het vrouwelijke is heel eenvoudig זדה zedah. Geen magie nodig.
Dit werd opgevat als een defectieve spelling van בצור “in de rots”, maar zie צוּר opsluiten, belegeren, en צַר smal, nauw, benauwdheid, belegering. Dit past zeker beter bij het idee van “van rechts en van links”.
ילכו (van הלך, H1980 lopen/gaan) is geen typisch werkwoord voor het stromen van water. De concrete betekenis is opzettelijke beweging van bezielde actoren (“lopen, gaan, voortgaan”). Wanneer het wordt toegepast op levenloze verschijnselen, is het gemarkeerd en secundair, meestal met de betekenis “zich uitstrekken”, “vooruitgaan” of “voortgaan (in volgorde)”, niet “stromen” in hydraulische zin. Bijbels Hebreeuws geeft consequent de voorkeur aan נזל, נבע, שטף, of simpelweg een hydroniem (נחל, נהר, מים) wanneer feitelijke waterbeweging wordt bedoeld.
המוצא komt overeen met Strong’s H4161 (מוֹצא), van de wortel יצא (“uitgaan”). Het duidt op een uitgang, uitlaat, plaats van tevoorschijn komen of bron, afhankelijk van de context.
Het Hebreeuws onderscheidt twee veelvoorkomende zelfstandige naamwoorden voor “hoogte.” קוֹמה (Strong’s #6967) duidt op hoogte of gestalte als een meetbare, neutrale dimensie, afgeleid van קום “opstaan/staan,” en wordt gebruikt voor fysieke omvang (personen, structuren, muren, bomen). Daarentegen duidt גבה (Strong’s #1363) op hoogte als verhevenheid of verhoging, meer kwalitatief dan strikt metrisch, en draagt connotaties van prominentie of verheerlijking (letterlijk of figuurlijk). De termen zijn daarom niet strikt uitwisselbaar: qomah benadrukt meetbare omvang, terwijl gobah de nadruk legt op verheven of uitmuntende hoogte. Zie ook גבה verheven, hoog, trots, hoogmoedig zijn. Men denkt dat dit verwijst naar de deklaag (diepte vanaf het oppervlak); 100 el zou een mooi afgerond “opschepperig” getal zijn en alleen voor bepaalde secties gelden. De diepte varieert van 44-111 el volgens de oude Judese el en is over de gehele lengte meestal veel ondieper.
Het stamwoord צוּר “belegeren” van צר “belegering/nauwte” wordt in de hele Hebreeuwse Schrift vaak gebruikt met het voorzetsel על “tegen” (zie bijvoorbeeld ויצר על, ויצר עליה in 1 Kon. 20:1, 2 Kon. 6:24, 17:5). In Klaagliederen 1:10: ידו פרש צר על כל מחמדיה “zijn hand spreidde een belegering uit tegen al haar begeerlijke dingen.”

Bronnen:

Kantor, Benjamin. “The Siloam Inscription (ca. 700 BCE).” BiblicalHebrew.com, 2022. https://biblicalhebrew.com/the-siloam-inscription-ca-700-bce/. Geraadpleegd op 26 december 2025.
“כתובת השילוח.” Wikipedia. Wikimedia Foundation. https://he.wikipedia.org/wiki/כתובת_השילוח. Geraadpleegd op 26 december 2025.
Steinberg, David. “The Siloam Inscription.” Ver. 1.0, 3 oktober 2007. http://www.houseofdavid.ca/anc_heb_siloam_text.pdf. Geraadpleegd op 26 december 2025.
Gesenius, Wilhelm. Gesenius’ Hebrew Grammar. Bewerkt door E. Kautzsch. Vertaald door A. E. Cowley. 2e Engelse ed. Oxford: Clarendon Press, 1910. https://archive.org/details/geseniushebrewgr00geseuoft/page/n21/mode/2up. Geraadpleegd op 26 december 2025.